Άρης Δημοκίδης
1) Το απέραντο ελληνικό καλοκαίρι
Φέτος, στο τέταρτο ραντεβού που μας έδωσε στη Βόρεια Εύβοια (στα καμένα) το «πράσινο» πρότζεκτ του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το αφιέρωμα ήταν στο ελληνικό καλοκαίρι, στο ελληνικό φως -έγινε και εξαιρετική σχετική ημερίδα- και οι προβολές ήταν σχετικές.
Καθώς το θέμα βοηθούσε, επιλέχθηκαν κυρίως «εμπορικές» ταινίες που γέμισαν τις θερινές προβολές, απ’ το Mamma Mia της έναρξης μέχρι το Υπάρχω της λήξης – κι ενδιάμεσα τα κινούμενα σχέδια της Μαδαγασκάρης, τα Κορίτσια στον Ήλιο, ή η απίθανη προβολή της κλασικής ελληνικής ταινίας Τζένη Τζένη. (Φυσικά υπήρχε και η άλλη πλευρά του ελληνικού καλοκαιριού, η πιο λοξή, εκτός των άλλων μέσω του αξεπέραστου Suntan του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου και του πρόσφατου, πολυβραβευμένου Animal της Σοφίας Εξάρχου.)
2) Οι καλεσμένοι
Ειδικά φέτος, στο φεστιβάλ ήρθαν πιο πολλοί γνωστοί άνθρωποι από ποτέ. Δεν νομίζω ότι τα Λουτρά Αιδηψού -και η Λίμνη, και η Αγία Άννα- είχαν ζήσει τόσους καλλιτέχνες μαζεμένους, και δεν εννοώ μόνο απ’ το χώρο του κινηματογράφου (Τσεμπερόπουλος, Τζουμέρκας, Παπαδημητρόπουλος, Ψύκκου, Καλλιμάνη, Χαραμουντάνης, Φραντζής, Μπέη κλπ κλπ) αλλά και θεατρικές / τηλεοπτικές / μουσικές (από τον Σπύρο Παπαδόπουλο και τον Χρήστο Φερεντίνο, μέχρι τον Δημήτρη Σταρόβα, τον Ιεροκλή Μιχαηλίδη, τον Άκη Σακελαρίου, τον Μιχάλη Σαράντη, τον Φάνη Μουρατίδη, τον Κωνσταντίνο Ασπιώτη, την Αλεξάνδρα Αϊδίνη, τον Αργύρη Παυλίδη, και άλλους). Μέχρι και την Βίκυ Χατζηβασιλείου πήρε κάπου το μάτι μου!
Κι αυτό ήταν καλό, γιατί οι ντόπιοι, που σε ένα βαθμό αγνοούσαν ή αδιαφορούσαν το τι συνέβαινε στα μέρη τους τα προηγούμενα καλοκαίρια, τώρα ένιωσαν αλλιώς. Ακόμα κι αν ενδιαφέρθηκαν κάποιοι επιφανειακά, ενδιαφέρθηκαν κι αυτή είναι παρακαταθήκη για τις επόμενες χρονιές – που ελπίζουμε να υπάρξουν.
3) Ο Νίκος Καβουκίδης
Ο θρυλικός διευθυντής φωτογραφίας Νίκος Καβουκίδης, ο οποίος συμπληρώνει 70 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στο ελληνικό σινεμά, ήταν παρών στην προβολή της ταινίας Τζένη Τζένη
Πριν την έναρξη της προβολής, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης μίλησε για το έργο του Νίκου Καβουκίδη:
«Όλες οι ταινίες του φετινού προγράμματος μας δίνουν τροφή για σκέψη γύρω από το ελληνικό
καλοκαίρι. Το Τζένη, Τζένη είναι μια ταινία του Ντίνου Δημόπουλου, γυρισμένη το 1965 στις
Σπέτσες. Μαζί μας είναι ο άνθρωπος που κινηματογράφησε αυτή την ταινία, ο Νίκος Καβουκίδης, ο
οποίος μπήκε στο σινεμά σε ηλικία δεκαπέντε ετών. Δούλεψε με όλους τους μεγάλους σκηνοθέτες
αυτής της περιόδου, τον Αλέκο Σακελλάριο, τον Ντίνο Δημόπουλο, τον Γιάννη Δαλιανίδη και
πολλούς ακόμα, σε εμβληματικές ταινίες που έχουμε όλοι αγαπήσει, πέρα από την ταινία που θα
δούμε τώρα, όπως Κοινωνία, ώρα μηδέν, Στεφανία, Ο Αστραπόγιαννος, Μια τρελλή τρελλή
οικογένεια, Λόλα κ.ά. Είναι επίσης από τους λίγους διευθυντές φωτογραφίας που πέρασαν και στον
Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, έχοντας συνεργαστεί με όλους τους σκηνοθέτες που όρισαν αυτό το
επαναστατικό ρεύμα του ελληνικού σινεμά: τον Παντελή Βούλγαρη, τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, τον
Μιχάλη Κακογιάννη, τον Ροβήρο Μανθούλη και βέβαια τον Νίκο Κούνδουρο, σε επίσης
εμβληματικές και σπουδαίες ταινίες, όπως Το προξενιό της Άννας, Τα χρώματα της ίριδος, το 1922,
το Μπορντέλο και το Μπάυρον, η μπαλάντα ενός δαιμονισμένου του Νίκου Κούνδουρου. Τον λένε
θρύλο του ελληνικού σινεμά, Νέστορα της φωτογραφίας και μάγο του φωτός. Ο ίδιος βέβαια θέλει
να τον αποκαλούν απλώς δάσκαλο», δήλωσε και υποδέχτηκε στη σκηνή τον Νίκο Καβουκίδη.
Ο Νίκος Καβουκίδης ευχαρίστησε το κοινό για το θερμό του χειροκρότημα, τον Ορέστη
Ανδρεαδάκη, την επικεφαλής ελληνικού προγράμματος του Φεστιβάλ Ελένη Ανδρουτσοπούλου,
αλλά και όλη την ομάδα του Φεστιβάλ για τη δουλειά τους σε όλες τις δράσεις, οι οποίες στηρίζουν
τους Έλληνες επαγγελματίες του σινεμά. «Το Evia Film Project έχει μεγάλη σημασία γιατί
υποστηρίζει τον πολιτισμό, μια πράξη την οποία έχει ανάγκη η Εύβοια μετά τις φωτιές. Έχω
συγκινηθεί πολύ, γιατί το Φεστιβάλ με τιμά με την προβολή της ταινίας, αλλά και γιατί βλέπω ότι οι
Ευβοιώτες έχουν αγκαλιάσει αυτή την πρωτοβουλία, η οποία εύχομαι να συνεχιστεί για πολλά
χρόνια».
Σε ερώτηση του Ορέστη Ανδρεαδάκη σχετική με το ελληνικό φως και τη φήμη ότι οι σκηνοθέτες το αποφεύγουν γιατί είναι δύσκολο να αποτυπωθεί, σχολίασε: «Οι απαιτήσεις είναι διαφορετικές, ανάλογα αν το φιλμ είναι ασπρόμαυρο ή έγχρωμο. Το ελληνικό φως είναι σκληρό, και ειδικά στο έγχρωμο φιλμ χρειάζεται προσοχή και ακρίβεια. Ωστόσο, όλοι οι Έλληνες διευθυντές φωτογραφίας κατάφεραν να αιχμαλωτίσουν το ελληνικό φως και να κάνουν υπέροχες δουλειές, ο Γιώργος Αρβανίτης, ο Γιώργος Φρέντζος και πολλοί άλλοι».
Στη συνέχεια, και σχετικά με τη συνεργασία του με τη Τζένη Καρέζη, ανέφερε: «Στην Τζένη άρεσε
πολύ το ψαροντούφεκο και το ούζο, ενώ ήταν και φοβερή ταβλαδόρισσα! Είχαμε αποκτήσει πολύ
καλή σχέση. Εγώ είχα φύγει από τη Φίνος Φιλμ πριν από το Κοντσέρτο για πολυβόλα, κι αυτή όταν
έμαθε πως δεν θα είμαι στην ταινία διαμαρτυρήθηκε έντονα, λέγοντας: “Χωρίς τον Καβουκιδάκο,
εγώ δεν την κάνω την ταινία!”». Στο σημείο αυτό, και σε ερώτηση του Ορέστη Ανδρεαδάκη
αναφορικά με τη συνεργασία του με εμβληματικές γυναικείες φιγούρες του ελληνικού
κινηματογράφου, ο Νίκος Καβουκίδης σχολίασε: «Όλοι οι διευθυντές φωτογραφίας προσέχουν να
παρουσιάσουν όμορφη την πρωταγωνίστρια. Στο Δόλωμα με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, θυμάμαι
πως τραβούσαμε στη Φίνος Φιλμ με κάτι μεγάλες κάμερες που είχαν τζάμι μπροστά στον φακό. Η
Αλίκη το χρησιμοποιούσε ως καθρέφτη, κι αν δεν της άρεσε κάτι, σταματούσε το γύρισμα. Εγώ
θέλησα να τη φωτίσω διαφορετικά απ’ ό,τι συνήθως. Τελικά, όταν είδε το αποτέλεσμα σε μια
δοκιμαστική προβολή, ξετρελάθηκε κι άρχισε να με αγκαλιάζει και να με φιλάει! Εγώ της είπα ν’
αφήσει τα φιλιά και να με αφήσει να τη φωτίσω όπως θέλω, κι έτσι έγινε τελικά».
Έπειτα, σχετικά με τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο, ο Νίκος Καβουκίδης ανέφερε: «Με το νέο
αυτό ρεύμα φύγαμε από τα πλατό της Φίνος Φιλμ και τραβήξαμε έξω, σε ταινίες όπως η Ληστεία
στην Αθήνα, ή όπως η πρώτη ταινία του Βούλγαρη, το Προξενιό της Άννας, αλλά και το ντεμπούτο
του Παναγιωτόπουλου, Τα χρώματα της ίριδος. Εμείς οι Έλληνες καταφεύγουμε σε πατέντες.
Επειδή δεν είχαμε πολλά λεφτά για παραγωγές, κάναμε ό,τι μπορούσαμε και τα καταφέρναμε μια
χαρά». Τέλος, ο Νίκος Καβουκίδης είπε μια ιστορία από τα γυρίσματα στα Χρώματα της ίριδος, για
μια σκηνή τραβηγμένη σε μια παραλία της Εύβοιας: «Σε μια σκηνή, ο Κώστας Σφήκας έπρεπε να
βυθιστεί στο νερό κρατώντας μια ομπρέλα, αλλά δεν σκέφτηκε κανείς πόσο γρήγορα βαθαίνει η
παραλία. Έτσι αυτός περπατούσε και περπατούσε για ώρα αλλά δεν βυθιζόταν με τίποτα! Τελείωσε
το φιλμ, βράχηκε και το κοστούμι του. Ευτυχώς την επόμενη μέρα είχε κύμα και κάπως το κλέψαμε,
καταφέραμε και τον βυθίσαμε. Θέλω να πω πως στον κινηματογράφο δεν μπορούμε να τα
προβλέπουμε όλα, αλλά με επιμονή τα καταφέρνουμε», ολοκλήρωσε.
4) Η Καλύβα
Χώρος συνάντησης, πλέον, του φεστιβάλ, η κλασική ταβέρνα, γέμισε και φέτος την ωραία αυλή της με κουβέντες, γέλια και μουσική, κι οι άνθρωποί της μας έφτιαξαν για άλλη μια χρονιά τη διάθεση και μας χόρτασαν με τα νοστιμότερα φαγητά.
5) Η νέα ισορροπία
Με δυο λόγια, το φετινό φεστιβάλ έκανε μια στροφή (και) προς το μέινστριμ, που κατά τη γνώμη μου ήταν πετυχημένη καθώς ήταν χειρουργικά ισορροπημένη: Χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα, στα εργαστήρια, στις ημερίδες και τις προβολές, έφερε ταυτόχρονα πασίγνωστες κι αγαπητές ταινίες αλλά και διασημότητες, δείχνοντας πως δεν απευθύνεται μόνο στην «κλίκα» των σινεφίλ ή αυτών που αγαπούν τα φεστιβάλ έτσι κι αλλιώς, αλλά και στην τοπική κοινωνία. Ακόμα και στους «απλούς ανθρώπους» που συχνότατα κάποια φεστιβάλ σνομπάρουν.
