Άρης Δημοκίδης
Ο Αλέξης Σταμάτης παρουσιάζει σήμερα στα Μικροπράγματα το νέο του μυθιστόρημα Μοτέλ Μορένα με έναν τρόπο ελαφρώς διαφορετικό.
Του ζήτησα να επιλέξει για ένα υποτιθέμενο soundtrack πέντε τραγούδια (ή μουσικά κομμάτια).
Πρώτα όμως του είπα να μας εξηγήσει με λίγα λόγια τι είναι το νέο του μυθιστόρημα:
Σπινθήρας. Η εγγενής ανάγκη του ανθρώπου να εκφράζεται μέσα από την τέχνη είναι κάτι που θεωρούμε αυτονόητο. Φυσικό, μια και η ιστορία της τέχνης σχεδόν ταυτίζεται με την ιστορία της ανθρωπότητας. Οι τοιχογραφίες στα σπήλαια της Αλταμίρα εγκαινιάζουν τη σχέση αυτή. Τι θα γινόταν όμως εάν αυτή η πανάρχαια ανάγκη αμφισβητείτο; Τι θα γινόταν αν κάποιοι θεωρούσαν ότι η μέσω της τέχνης μετουσίωση των εμπειριών της ανθρώπινης φύσης, δεν είναι όσο σημαντική όσο οι ίδιες αυτές οι εμπειρίες; Ή και ακόμη, πως δεν είναι καν αναγκαία. Ιδού το έναυσμα, ιδού ο σπινθήρας για το «Μοτέλ Μορένα».
Συνθήκη. Ένας πενταμελής θίασος με επικεφαλής τους πρωταγωνιστές Ρομάν, σκηνοθέτη-συγγραφέα και τη σύντροφό του Θίντα, πρώην σταρ του σινεμά, φτάνει στον τελευταίο σταθμό της περιοδείας του, σ’ ένα παράξενο νησί με ψηλούς βράχους αλλά και οργιώδη βλάστηση. Όσα ακολουθούν στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο αλλόκοτα από το απόκοσμο έργο που ο θίασος θα ανεβάσει μπροστά σε ένα εντελώς ιδιόρρυθμο κοινό. Δυνάμεις υπόγειες, αρχέγονες αλλά και διαχρονικές αρχίζουν να εμφανίζονται για να αμφισβητήσουν κάθε ορθολογισμό. Το Μοτέλ Μορένα αφηγείται την άλλη πλευρά του πολιτισμού που πολλοί νομίζουν ότι χάθηκε, αλλά τα ίχνη του είναι ορατά σε κάθε συμπεριφορά της ανθρώπινης φύσης. Είναι μια ιστορία όπου η Τέχνη συγκρούεται με το μυστήριο που τη γέννησε.
Soundtrack
Ακολουθεί ένα πιθανό σάουντρακ του βιβλίου, ένα μουσικό εκμαγείο, που παρακολουθεί αλλά και επανακαθορίζει εκ των υστέρων το λόγο. Δυο από αυτές τις συνθέσεις «ακούγονται» στις σελίδες. Οι υπόλοιπες μοιάζουν ιδανικές για τις συνθήκες και τις καταστάσεις που αναδύονται.
«I am Deranged» από το «Lost Highway» του David Lynch με τον David Bowie
I’m Deranged. David Bowie soundtrack “Lost Highway” 1997
I’m Deranged. David Bowie soundtrack “Lost Highway” 1997
Ναι, υπάρχει μια διαδρομή στο βιβλίο, όχι, δεν είναι με αυτοκίνητό άλλα με βαν, όχι, δεν ταξιδεύει ένας άνθρωπός μόνος του αλλά ένας πενταμελής θίασος. Έχουμε όμως Κάποιους που κατευθύνονται Κάπου. Και αυτή η διαδρομή δεν είναι ούτε απλή, ούτε οδηγεί προς κάτι απλό. Όταν σκεφτόμουν το βιβλίο το έβλεπα σαν ένα παζλ που υπάρχει στο διπλανό δωμάτιο και μου παραδίδεται κομμάτι- κομμάτι, μια εμπειρία περίπου όπως την περιγραφεί ο David Lynch..
Rachmaninov – The Isle of the Dead, Symphonic poem Op. 29 – Andrew Davis
Rachmaninov: The Isle of the Dead, Symphonic poem Op. 29 – Andrew Davis
Royal Stockholm Philharmonic Orchestra Sir Andrew Davis, conductor Painting: “Isle of the Dead”, Arnold Böcklin
Αυτό είναι το ένα από τα δυο κομμάτια που «ακούγονται» ατόφια στο βιβλίο. Θα ήθελα να συνοδεύεται με τον ομώνυμο πίνακα του Ελβετού συμβολιστή ζωγράφου Arnold Böcklin (1886) από τον οποίον εμπνεύστηκε ο Ραχμάνινοφ τη συγκεκριμένη σύνθεση. Αυτός ο πίνακας θα μπορούσε να εικονίζει το νησί του βιβλίου.
Claus Nomi – Cold Song
Klaus Nomi_The Cold Song (live)
Nomi sings the air of the cold genius from Purcell’s “King Arthur”
Ο καλλιτέχνης μόνος με το θάνατο. Ο καλλιτέχνης μόνος με το θάνατό του. Η τέχνη ως μετουσίωση. Ο Κλάους Νόμι μεταφέρει κάθε στίχο του λιμπρέτο με κάθε ίνα του σώματος του, γνωρίζοντας ότι πεθαίνει από AIDS. Πρόκειται για την τελευταία εμφάνιση του. Το κομμάτι είναι από την όπερα του Henry Purcell «King Arthur or, The British Worthy» (1691). Ιδανικό για τη σκηνή του άδειου θεάτρου του νησιού.
What power art thou, who from below / Hast made me rise unwillingly and slow / From beds of everlasting snow? / See’est thou not how stiff and wondrous old, / Far unfit to bear the bitter cold, / I can scarecly move or draw my breath? / Let me, let me freeze again to death.
In Power We Entrust The Love Advocated – Dead Can Dance
In Power We Entrust The Love Advocated – Dead Can Dance
Sail on silver wings through this storm what fortune love may bring back to my arms again the love of a former golden age. I am disabled by fears concerning which course to take. For, now that wheels are turning, I find my faith deserting me…
Εδώ είναι η δεύτερη φορά που η σύνθεση είναι ενσωματωμένη στην αφήγηση. Ακολουθεί το απόσπασμα από το βιβλίο:
[…] Ο Βικτόρ ήταν στο δωμάτιό του. Η λευκή κρυσταλλική σκόνη ήταν απλωμένη σε δυο γραμμές στο τραπεζάκι. Χρησιμοποιώντας το αγαπημένο του χαρτονόμισμα, το δεκάρικο –τυλιγμένο–, τις εισέπνευσε τη μια μετά την άλλη. Η C17H21NO4 απορροφήθηκε τάχιστα από τον ρινικό βλεννογόνο και μπήκε στο αίμα. Από εκεί ταξίδεψε στον εγκέφαλο, στο ραντεβού με την ντοπαμίνη, την ουσία-νευροδιαβιβαστή, που σχεδόν αμέσως του χάρισε το γνώριμό του –εδώ και χρόνια– αίσθημα: την οικεία κινητικότητα.
Διπλή δόση. Και υπεύθυνος ήταν ένας νεκρός. Κάθε φορά που κάποιος πεθαίνει, κάνει την ίδια κίνηση. Για να θυμάται τους δικούς του νεκρούς. Βγάζει από την κρυφή σχισμή τη φωτογραφία. Ήταν μια φωτογραφία σαν γραμματόσημο, τυπωμένη σε ανθεκτικό υλικό. Η εικόνα, μια όμορφη κοπέλα που κρατούσε ένα βρέφος στην αγκαλιά. Το στόμα της ήταν ανοιχτό σε χαμόγελο. Πήρε μια βαθιά ανάσα. Τα χείλη άρχισαν να πλησιάζουν και στο τέλος έγιναν μια γραμμή. Όπως και του βρέφους. Δυο πλάσματα με δυο
γραμμές κάτω από τη μύτη. Και δυο τρύπες από πάνω.
Έβαλε τα ακουστικά. Το τραγούδι:
Sail on silver wings, through this storm
What fortune love may bring,
Back to my arms again the love of a former golden age.
I am disabled by fears concerning which course to take,
For now that wheels are turning I find my faith deserting me.
This night is filled with the cries of dispossessed children in search of paradise.
A sign of unresolved ambition drives the pin wheel on and on.
Το τραγούδι τους. Γνωρίστηκαν σ’ ένα μπαρ, και η πρώτη του ατάκα ήταν:
«Αυτό είναι το αγαπημένο μου τραγούδι». Σπάνιο να μιλήσει πρώτος. Μικρός, ήταν ακόμα πιο μαζεμένος. Έκτοτε, το έβαλαν αμέτρητες φορές, αλλά ποτέ δεν είχαν προσέξει τους στίχους, έναν έναν. Μέχρι που ο Βικτόρ στα γενέθλιά της –τα τελευταία της γενέθλια– τους μετέφρασε και τους έγραψε σ’ έναν πάπυρο με μελάνι. Και τους της χάρισε. Ήταν Αύγουστος, αρχές. Είχαν πάει στο βουνό
με το παιδί. Το παιδί μεγάλωνε. «Τα μάτια του, κοίτα τα μάτια του, αλλάζουν έκφραση», έλεγε ο Βικτόρ. Πράγμα που, πιθανότατα, μόνο ο ίδιος φανταζόταν, όπως καθόταν με τις ώρες και χανόταν στα τεράστια μάτια του γιου, προσπαθώντας –μάταια– να καταλάβει τι σκέφτεται.
Στις 29 Αυγούστου, δύο το μεσημέρι, ξεκίνησαν για την επιστροφή στην πόλη. Είχαν κατέβει ολόκληρο το βουνό, και –τι σύμπτωση!– από το ραδιόφωνο ακουγόταν αυτό το τραγούδι. Ο μικρός ήταν στο πίσω κάθισμα δεμένος στη θέση του, εκείνη δίπλα του. Απέμενε μια στροφή να βγουν στον αυτοκινητόδρομο. Τη στιγμή εκείνη γύρισε απότομα προς το παράθυρο.
«Βικτόρ, ένα… άλογο!»
Εκείνος κοίταξε ακαριαία δεξιά. Ένα καφετί άλογο ερχόταν με ταχύτητα από τα χωράφια. Κάλπαζε αφηνιασμένο. Ήταν στα δέκα μέτρα από το δρόμο και η απόσταση που τους χώριζε ήταν τέτοια ώστε, εάν το άλογο συνέχιζε την τρελή πορεία του, θα έπεφταν πάνω του. Γύρισε το τιμόνι απότομα δεξιά. Στο σημείο εκείνο της ασφάλτου υπήρχαν λάδια, ένας Θεός ξέρει γιατί. Το ογκώδες όχημα –το παλιό του επαγγελματικό– γλίστρησε, ο Βικτόρ έχασε τον έλεγχο και, με την ταχύτητα που είχε, βγήκε έξω από το δρόμο. Καθώς το άλογο τους προσπερνούσε αφηνιασμένο, το βαν, έπειτα από τρελή πορεία, χτύπησε σ’ ένα δέντρο.
Αναποδογύρισε δυο τρεις φορές μέχρι να ακινητοποιηθεί, ενώ ταυτόχρονα φλόγες άρχιζαν να το τυλίγουν. Ο Βικτόρ, έχοντας τις αισθήσεις του, έβγαλε τη ζώνη του, πετάχτηκε πίσω, τράβηξε το παιδί από το πάτωμα του πίσω καθίσματος, άνοιξε την πόρτα και το έβγαλε έξω. Πρόλαβε και το κοίταξε για μισό δευτερόλεπτο και πάγωσε. Ξαναμπήκε στο φλεγόμενο αυτοκίνητο και τράβηξε και τη γυναίκα του έξω. Πήρε παιδί και γυναίκα αγκαλιά στους ώμους και απομακρύνθηκε όσο μπορούσε πιο γρήγορα από το σημείο όπου καιγόταν το αμάξι. Σε λίγα δευτερόλεπτα άκουσε πίσω του την έκρηξη. Τόσο έντονη που έπεσε κάτω. Όμως, είχε ακόμα τις αισθήσεις του. Βέβαια, ένιωθε έναν άγριο πόνο στον ώμο και στο γόνατο. Οι άλλοι δυο από την έκρηξη είχαν σωριαστεί στο χορτάρι, ο ένας πάνω στο άλλο σε μια στρεβλή αγκαλιά. Ο ίδιος με υπερπροσπάθεια τους χώρισε.
Δεν ήταν εύκολο γιατί τα σώματά τους σαν να είχαν μαγκώσει. Κι ύστερα τον πήρανε τα κλάματα. Ώρες ατελείωτες. Μέρες. Χρόνια. […]
My Little Lovelies – Arthur Rimbaud (Rene Caron, Pages of Gold)
My Little Lovelies – Arthur Rimbaud (Caron)
Based on the poem “Mes Petites Amoureuses” by Arthur Rimbaud. English translation by Paul Schmidt. Music and performance by Rene Caron © 2010. Recorded in Ottawa, Canada 1997
Βασισμένο στο ομώνυμο ποίημα του Αρθούρου Ρεμπώ μεταφρασμένο από τον Paul Schmidt, θα μπορούσε να αποτελεί το ιδανικό soundtrack για τις δυο γιορτές που γίνονται, στο Δημαρχείο και στο σπίτι του Κυβερνήτη του νησιού. Εναλλακτικά, εδώ θα μπορούσε να γίνει και ένα μίξ με το ηχητικό περιβάλλον της περίφημης σκηνής του μπαλ- μασκέ από το «Eyes Wide Shut» του Stanley Kubrick. https://www.youtube.com/watch?v=LgvYfMsKJhE
Το ποίημα του Ρεμπώ στα αγγλικά όπως ακούγεται στο τραγούδι:
My Little Lovelies
A tearful tincture washes
Cabbage-green skies;
Beneath dribbling bushes
Your raincoats lie;
Pale white in moonlight,
Like round-eyed sores,
Flap your scabby kneecaps apart,
My ugly whores!
We loved each other in those days,
ugly blue whore!
We ate boiled eggs
and weed.
You made me a poet,
Ugly blond whore.
You tried to unstring
my guitar.
Some of my dried-up spit,
Ugly red whore,
Still stinks in the crack
Of your breast.
O my little lovelies,
I hate your guts!
Go stick big blisters
On your ugly tits!
Break the cracked bottles and jars
Of my feelings;
Come on! Be my ballerinas
For a while!
Your shoulder blades are twisted back,
My masterpieces!
Stick stars in your snatches and
Shake them to bits!
It was for your hunks of meat
I wrote my rhymes!
My love was sticky self-deceit
And games!
Dumb bunch of burnt-out stars,
– Against the walls!
Go back to God, croak in corners
Like animals!
Shining moonlight,
Like round-eyed sores,
Flap your scabby kneecaps apart,
My ugly whores!
+
