Δημήτρης Καβατζικλής
Ένα εύρημα που συγκλονίζει τη διεθνή επιστημονική κοινότητα αλλά και το κοινό έρχεται να ρίξει φως στις πολιτιστικές δραστηριότητες των προϊστορικών κοινωνιών. Πρόκειται για τη λεγόμενη «Φλογέρα του Νεάντερταλ», ένα πνευστό μουσικό όργανο ηλικίας άνω των 43.000 ετών, το οποίο ίσως αποτελεί την αρχαιότερη απόδειξη οργανωμένης μουσικής δημιουργίας, αναφέρει το openculture.
Το 2008, αρχαιολόγοι εντόπισαν στο σπήλαιο Hohle Fels της Γερμανίας φλογέρες ηλικίας 42.000–43.000 ετών φτιαγμένες από οστά γύπα και μαμούθ, τις οποίες απέδωσαν στους πρώτους Homo sapiens της Ευρώπης. Οι φλογέρες είναι κατασκευασμένες με εξαιρετική επιμέλεια, ειδικά η φλογέρα από οστό μαμούθ, η οποία θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη στην κατασκευή. Τη στιγμή της ανακάλυψής, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι οι φλογέρες «ίσως να ήταν ένα από τα πολιτιστικά επιτεύγματα που έδωσαν στους πρώτους σύγχρονους ανθρώπους (Homo sapiens) της Ευρώπης πλεονέκτημα έναντι των, πλέον εξαφανισμένων, συγγενών τους Νεάντερταλ. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με πολλά από όσα γνωρίζουμε για τους Νεάντερταλ αυτά τα συμπεράσματα μπορεί να χρειαστούν αναθεώρηση.
Είναι ίσως πιθανό ότι και οι Νεάντερταλ έφτιαχναν φλογέρες. Αυτό υποδεικνύει η ανακάλυψη μιας φλογέρας φτιαγμένης από το μηριαίο οστό αρκούδας των σπηλαίων. Τη βρήκε ο αρχαιολόγος Ivan Turk σε καταυλισμό Νεάντερταλ στο Divje Babe της βορειοδυτικής Σλοβενίας το 1995. Το όργανο αυτό εκτιμάται ότι είναι πάνω από 43.000 ετών και ίσως φτάνει τα 80.000 έτη. Σύμφωνα με τον μουσικολόγο Bob Fink, οι τέσσερις οπές για τα δάχτυλα της φλογέρας αντιστοιχούν σε τέσσερις νότες της διατονικής κλίμακας. Για να το αποδείξει, ο επιμελητής του Εθνικού Μουσείου της Σλοβενίας κατασκεύασε ένα πήλινο αντίγραφο της φλογέρας. Μπορείτε να το ακούσετε να παίζει από τον Σλοβένο μουσικό Ljuben Dimkaroski.
Αν και οι αρχαιολόγοι διατηρούν αμφιβολίες για το αν η φλογέρα είναι πραγματικά δημιούργημα των Νεάντερταλ, όπως πρότεινε ο Turk, αν αυτό αληθεύει, η ανακάλυψη θα αντικρούει τους ισχυρισμούς ότι οι κοντινοί μας συγγενείς «δεν άφησαν κανένα σαφές στοιχείο μουσικής δραστηριότητας». Όποια κι αν είναι όμως η προέλευσή της, φαίνεται βέβαιο ότι πρόκειται για αντικείμενο που ανήκε σε ανθρωποειδές και αποτελεί ένα στοιχείο που μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε την προϊστορία της μουσικής.
