Δημήτρης Καβατζικλής
Αν θέλετε να ακούσετε τη μουσική του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ με τα όργανα του 17ου και του 18ου αιώνα, στον οποίο έζησε, υπάρχουν μουσικά σύνολα που ειδικεύονται σε αυτό ακριβώς. Ωστόσο, μια πλήρης μουσική αναβίωση δεν είναι τόσο απλή. Ενώ υπάρχουν τσέλο, όμποε και βιόλες της εποχή του μπαρόκ, δεν σώζονται όλα τα όργανα για τα οποία έγραψε μουσική ο Μπαχ. Για παράδειγμα το lautenwerck (λαούτο-τσέμπαλο), είναι ένα «έγχορδο όργανο που μοιάζει με το τσέμπαλο και μιμείται τον ευαίσθητο ήχο του λαούτου», σύμφωνα με το Baroquemusic.org. Ένας από τους Γερμανούς τεχνίτες του οργάνου που έμειναν στην ιστορία ήταν και ο Johann Nicolaus Bach, λέει το openculture.
Ο δεύτερος ξάδελφος του Γιοχάν Σεμπαστιάν, «δημιούργησε διάφορους τύπους λαούτου- τσέμπαλου. Ο βασικός τύπος έμοιαζε πολύ με μικρό χειροκίνητο τσέμπαλο σε σχήμα πτερυγίου. Είχε μία μόνο στάση, αλλά έδινε τον ήχο του λαούτου και δεν είχε καθόλου μεταλλικές χορδές». Αυτό έδινε στο όργανο έναν ξεχωριστό ήχο, σε αντίθεση με το τσέμπαλο όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Ακούστε το στο παρακάτω βίντεο, σε μια σύντομη απόδοση του Prelude, Fugue, and Allegro in E-flat, BWV 998 από τον μουσικό Dongsok Shin
«Αφού είχε στην κατοχή του δύο όργανα, δεν θα μπορούσαν να είναι τόσο διαφορετικά», λέει ο Shin για τον συνθέτη και τη σχέση του με άγνωστο πλέον όργανο. «Η χορδή έχει διαφορετικό ήχο που δεν είναι τόσο καθαρός. Το lautenwerck μπορεί σίγουρα να αγγίξει ευαίσθητες χορδές».
Όπως ακριβώς ο ήχος του lautenwerck είχε τα δικά του ξεχωριστά χαρακτηριστικά την εποχή του Μπαχ, αυτό συμβαίνει και με κάθε προσπάθεια αναπαραγωγής του. «Οι λίγοι τεχνίτες που κατασκευάζουν ακόμη αυτά τα όργανα είναι βασικά εγκληματολόγοι- μουσικολόγοι», σημειώνει η Neda Ulaby του NPR. «Ανακατασκευάζουν όργανα βασιζόμενοι στην ιστορική έρευνα και στην κρίση τους». Όσο για τον Μπαχ, τον άνθρωπο που σίγουρα γνώριζε αρκετά για το lautenwerck, φέτος συμπληρώνονται 336 χρόνια από την γέννηση του.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ