Δημήτρης Καβατζικλής
Σήμερα υπάρχουν πάνω από 1.500 μουσικά όργανα στον κόσμο. Κι όμως, ανάμεσα τους υπάρχει μόνο ένα που μπορεί να παιχτεί χωρίς φυσική επαφή, το θέρεμιν. Παρόλο που υπάρχει εδώ και περίπου έναν αιώνα, πολλοί πιστεύουν πως έχει ακόμα ανεξερεύνητες δυνατότητες. Η μουσική που παράγει είναι τόσο μοναδική όσο και η ιστορία του, και οι δυνατότητές του έχουν εμπνεύσει πολλούς μουσικούς, αναφέρει το mymodernmet.
Το θέρεμιν έχει μια απατηλά απλή εμφάνιση. Τα περισσότερα μοντέλα αποτελούνται από ένα κουτί με δύο μεταλλικούς σωλήνες που ο ένας στέκεται κάθετα πάνω στο κουτί, ενώ ο άλλος είναι κυρτός και συνδεδεμένος στην αντίθετη πλευρά του κουτιού σε σχήμα U. Αυτή η διάταξη παράγει ταλαντώσεις σε δύο ηχητικές συχνότητες πάνω από το εύρος της ανθρώπινης ακοής. Για να το παίξει κανείς, κινεί το χέρι του ή ένα ραβδί πάνω από το κουτί. Αυτή η κίνηση τροποποιεί τις μη ακουστές συχνότητες, δημιουργώντας ήχους εντός του ακουστού φάσματος καθώς προχωρά η κίνηση.
Επινοήθηκε τη δεκαετία του 1920 από τον Leon Theremin, έναν Ρώσο μηχανικό και φυσικό. Το δημιούργησε σχεδόν κατά τύχη. «Εργαζόταν σε ένα εργαστήριο στη Ρωσία και δούλευε πάνω σε ένα μετρητή αερίων για τη μέτρηση της πυκνότητας αερίων», λέει ο βιογράφος Albert Glinsky. «Καθώς έφερνε το χέρι του πιο κοντά στον μετρητή, άκουγε έναν πιο ψηλό ήχο. Και καθώς το απομάκρυνε από τη συσκευή, ο ήχος γινόταν πιο χαμηλός. Άρχισε να παίζει μελωδίες μ’ αυτό το πράγμα».
Μια από τις πρώτες δεξιοτέχνες του θέρεμιν ήταν η Clara Rockmore. Κλασικά εκπαιδευμένη βιολίστρια, εγκατέλειψε το βιολί λόγω τενοντίτιδας. Η μοίρα τα έφερε έτσι ώστε, γνωρίζοντας τον Θερεμίν, να υιοθετήσει αυτό το νέο όργανο και με τον καιρό να γίνει το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπό του, χάρη στις ερμηνείες της.
Το 1967, ο Paul Tanner εφηύρε το ηλεκτροθερεμίν, ένα όργανο που μιμείται τους ήχους του θέρεμιν και είναι υπεύθυνο για τον υψηλό ήχο στο τραγούδι “Good Vibrations” των Beach Boys. Δύο χρόνια αργότερα, οι Led Zeppelin έδωσαν στο τραγούδι τους “Whole Lotta Love” την ιδιαίτερη υφή του με τη βοήθεια ενός θέρεμιν.
Έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα στην ποπ κουλτούρα ως μέσο πρόκλησης απόκοσμης ή εκκεντρικής ατμόσφαιρας. Το σάουντρακ της τηλεοπτικής σειράς Loki περιλαμβάνει αρκετούς ήχους θέρεμιν που ενισχύουν την αίσθηση μυστηρίου και αγωνίας.
Εμφανίστηκε και στην τηλεόραση, όταν ο Sheldon Cooper το έπαιξε στο επεισόδιο “The Bus Pants Utilization” της σειράς The Big Bang Theory.
