Γιώργος Τσαγκόζης
“Όταν βρίσκεις το σπίτι σου, μακριά από το σπίτι σου…
When you find home, away from home…”
Αυτή είναι η περιγραφή της Λεσβιακής σελίδας του Facebook, Aliens of Lesvos. Μία σελίδα που στο πρότυπο της σελίδας Humans of New York, βρίσκει ανθρώπους που δεν είχαν καμία σχέση με την Λέσβο, αλλά αγάπησαν το νησί και έγινε η νέα τους πατρίδα και τους παίρνει συνεντέυξεις.
Έλληνες από όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας, αλλά και ξένοι, που ο έρωτας, οι σπουδές ή η εργασία τους έφεραν στο ακριτικό νησί του βορειοανατολικού αιγαίου και τους κράτησαν εκεί.
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες είναι αυτή της Chantal Wratte από τη Ζάμπια, που βρέθηκε στη Λέσβο, πρώτη φορά το 2002 και περιγράφει πως μέσα σε αυτά τα χρόνια, αγάπησε το νησί και τη ζωή σε αυτό, παρά τις δυσκολίες που πέρασε.
“Πρώτη φορά ήρθα στη Λέσβο το 2002 για καλοκαιρινές διακοπές και για να γνωρίσω την οικογένεια του συζύγου μου, ο οποίος είναι από το νησί. Μείναμε ένα μήνα πριν επιστρέψουμε στη Ζάμπια, απ’ όπου κατάγομαι.
Επιστρέψαμε το 2006 για οικογενειακούς λόγους, αρχικά στην Αθήνα αλλά αργότερα στη Μυτιλήνη καθώς μπορούσαμε να έχουμε τη βοήθεια της οικογένειας του συζύγου μου. Ήταν μία δύσκολη περίοδος για εμάς που θυμάμαι ακόμα έντονα, με την οποία ωστόσο έχω πια συμφιλιωθεί.
Το εμπόδιο της γλώσσας, αλλά και το ότι σαν χαρακτήρας ήμουν κλειστή και ντροπαλή, ήταν αρκετά για να εμποδίσουν αρχικά την κοινωνικοποίησή μου. Όμως είχα τα παιδιά μου και τα παιδιά, δεν μπορείς να τα κρατήσεις κλεισμένα μέσα. Έτσι, μαζί με αυτά, ”αναγκάστηκα” να κοινωνικοποιηθώ κι εγώ, ξεπερνώντας τους αρχικούς μου δισταγμούς και αποφασίζοντας πως αυτό είναι το μέρος που θα τα μεγαλώσω. Σιγά – σιγά λοιπόν, άρχισα να βλέπω ταινίες με υπότιτλους και έμαθα μόνη μου το ελληνικό αλφάβητο για να μπορώ να διαβάζω.
Άρχισα επίσης να βγαίνω έξω πιο συχνά και ήταν τότε, που μπόρεσα να παρατηρήσω και να εκτιμήσω για πρώτη φορά την ομορφιά αυτού του τόπου και να ερωτευτώ τη θάλασσά του. Σε συνδυασμό με την επαφή με τους ανθρώπους του και γνωρίζοντας τα έθιμα και τις παραδόσεις τους, ένιωσα πια το νησί σαν το σπίτι μου.
Με συνεπήρε η πλούσια ιστορία και ο πολιτισμός του νησιού και προσπάθησα να μάθω περισσότερα πράγματα, πέρα από τα γνωστά ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία. Κατάλαβα όμως πως πολλά από αυτά, δεν είναι ευρέως διαδεδομένα ή δεν έχουν προωθηθεί σωστά. Υπάρχουν σημαντικοί άνθρωποι, που έχουν συνδέσει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο τη ζωή και το έργο τους με το νησί. Η Σαπφώ για παράδειγμα, μία εντυπωσιακή από κάθε άποψη ποιήτρια, μοναδική στο είδος της. Δεν ξέρω πως το βλέπουν οι άλλοι, για μένα πάντως, αυτό ακριβώς είναι το δυνατό της σημείο και αυτό που κάνει τη Λέσβο ξεχωριστή στα μάτια μου.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει πολύς κόσμος στο νησί που δεν γνωρίζει ή δεν αντιλαμβάνεται αυτή την ομορφιά και τους κρυμμένους θησαυρούς του νησιού. Αν περισσότεροι άνθρωποι ενδιαφερθούν να μάθουν το κάτι παραπάνω για τον τόπο τους, η εικόνα του σίγουρα θα αλλάξει τόσο για εμάς τους ίδιους που μένουμε εδώ όσο και για τους επισκέπτες του.
Μέχρι πριν λίγα χρόνια, το αγαπημένο μου σημείο στο νησί ήταν η Χαραμίδα. Το 2022 όμως ερωτεύτηκα τον Γαβαθά, το μικρό χωριό και την ιστορία του αλλά και την ησυχία που επικρατεί τριγύρω σε συνδυασμό με τις βελανιδιές, που κυριαρχούν και χρωματίζουν το τοπίο ανάλογα με την εποχή.
Η αλήθεια είναι πως δεν γνώριζα τίποτα για το νησί όταν έφτασα – και ακόμα ανακαλύπτω πράγματα. Δεν είχα ιδέα, για παράδειγμα, πόσο μεγάλο ήταν. Κάτι όμως που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, ήταν ο ρόλος του νησιού από πολύ παλιά – λόγω της γεωγραφικής του θέσης – τόσο ως εμπορικός κόμβος με τις απέναντι ακτές όσο και ως σημείο προσέγγισης διαφορετικών λαών.
Βέβαια, ακόμα κι αν κάποιος δεν το ήξερε αυτό, θα το συνειδητοποιούσε σίγουρα στην προσφυγική κρίση του 2015, μία από τις πιο έντονες στιγμές που έχω ζήσει στο νησί. Πρώτη φορά στη ζωή μου έβλεπα τόσο πόνο και τόση απελπισία, όχι μόνο από την πλευρά των προσφύγων αλλά και των ντόπιων. Κανείς δεν είχε ιδέα τι θα συνέβαινε την επόμενη μέρα.
Η σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα στη Ζάμπια όπου μεγάλωσα και τη Λέσβο, είναι θα έλεγα ότι εδώ η ποιότητα ζωής είναι προσβάσιμη σε όλους. Μιλάω για το κομμάτι της εξυπηρέτησης των καθημερινών αναγκών των πολιτών, των υπηρεσιών, κοκ. Στη Ζάμπια δεν μπορείς να έχεις ποιότητα ζωής αν δεν έχεις χρήματα.
Αν κάτι άλλαζα στο νησί, αυτό θα ήταν να δημιουργήσω περισσότερους ελεύθερους χώρους για παιδιά μέσα στην πόλη, ειδικά για τις ηλικίες 8 -14 οι οποίες δεν βρίσκουν χώρους που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της ηλικίας τους. Υπάρχουν βέβαια και οι αλλαγές αυτές, που απαιτούν από εμάς τους ίδιους να δραστηριοποιηθούμε, να υιοθετήσουμε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης αλλά και να αλλάξουμε τις συνήθειές μας.Μια τέτοια…απαίτηση για αλλαγή, οδήγησε και στη δημιουργία του Λέσβος Χωρίς Πλαστικά (Lesvos Plastic Free), όταν θελήσαμε να μοιραστούμε και με άλλους, τη συνήθεια να καθαρίζουμε οικογενειακώς τις παραλίες που πηγαίναμε για μπάνιο. Από το 2020 και εν μέσω πανδημίας, που ξεκινήσαμε την προσπάθεια, καταλήξαμε σήμερα να έχουμε έναν ενεργό σύλλογο με πολλά μέλη, με τον οποίο προσπαθούμε να ενημερώσουμε και να ευαισθητοποιήσουμε τη νέα γενιά – κυρίως – για τα προβλήματα που δημιουργούν τα πλαστικά, για τη χρησιμότητα της ανακύκλωσης και για την ανάγκη να προστατέψουμε το νησί μας και το περιβάλλον γενικότερα.
– Συμπληρώστε τη φράση… “Η Λέσβος για μένα είναι…”
…απλά, πανέμορφη…”