
Το λέμε και το χαιρόμαστε από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Σε καμία γλώσσα δε μεταφράζεται ούτε καν περιφραστικά η λέξη Φιλότιμο.
Και ξέρετε τι αφήνουμε να εννοηθεί, συγχαίροντας τους εαυτούς μας: Ότι δεν μεταφράζεται σε καμία γλώσσα γιατί πολύ απλά κανένας άλλος λαός δεν έχει φιλότιμο. Μόνο εμείς οι Έλληνες.
Σήμερα όμως, το BBC μετέφρασε τη λέξη και έδωσε έναν ορισμό:
JavaScript is not available.
No Description
Δεν ξέρω αν θα την εξηγούσα έτσι ακριβώς, αλλά εικάζω πως 10 εκατομμύρια Έλληνες θα έδιναν έναν ελαφρώς διαφορετικό ορισμό ο ένας απ’ τον άλλον. Άλλωστε αυτός είναι ο λόγος που δεν πολυμεταφράζεται το φιλότιμο: μια άλφα ασάφεια η οποία σε κάνει να νιώθεις τι σημαίνει (το «φιλότιμο» περιλαμβάνει πολλές αρετές ταυτόχρονα) αλλά να μην μπορείς να το εκφράσεις με απόλυτη ακρίβεια.
Πάντως το BBC έκανε την προσπάθειά του. Κατά σύμπτωση πάλι το BBC ήταν αυτό που είχε τονώσει το 2017 την εθνική μας υπερηφάνεια.
Το άρθρο εκείνο για την αμετάφραστη λέξη, είχε πολυμεταφραστεί στη χώρα μας και όλοι το μοιράζονταν περήφανοι στο Facebook. (Κάτι μου λέει πως δε θα μοιραστούν τη σημερινή μετάφραση του BBC.)
Πάντως είναι γεγονός πως όταν κι εμείς δεν μπορούμε να δώσουμε έναν συγκεκριμένο και 100% ακριβή ορισμό, δύσκολα θα μπορέσουν να ορίσουν τη λέξη οι άλλοι λαοί. (Στο άρθρο του BBC του 2017 τονιζόταν πως κάθε Έλληνας που ρώτησαν είχε δώσει ελαφρώς διαφορετική απάντηση στο τι σημαίνει φιλότιμο.)
Η αλήθεια είναι πως αγαπάμε πολύ τη λέξη, και η σημασία της είναι πολύ σημαντική και ιδιαίτερη για μας. Όμως, πέρα απ’ το αν ξέρουμε τι ακριβώς σημαίνει, δεν θα μπορούσαμε να πούμε πως είχαμε ποτέ μαζικά φιλότιμο.
Ούτε φυσικά επικρατεί τώρα η συγκεκριμένη αξία στην Ελλάδα. Η έλλειψη φιλότιμου είναι ορατή δια γυμνού οφθαλμού όχι μόνο σε διαπροσωπικό επίπεδο, αλλά και σε πολιτικό, κυβερνητικό, τηλεοπτικό. Ίσως τελικά το BBC θα έπρεπε να είχε ασχοληθεί λιγάκι και με το ‘αφιλότιμο’.
*ΚΑΝΤΕ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΣΤ ΜΑΣ:
ΚΟΥΙΖ: Πόσες από αυτές τις 20 σπάνιες ελληνικές λέξεις γνωρίζεις;

Τρεις γραμμές το λες πιο πολύ περιγραφή της σημασίας της, παρά μετάφραση. Μετάφραση θα ήταν να μπορούσε να μεταφραστεί ως μία λέξη που θα εξέφραζε σωστά τη σημασία της. Κι αυτό μάλλον δεν θα γίνει ποτέ 🙂 Το “love of honour” το έχω διαβάσει και παλιότερα. Γενικότερα όμως… είναι πιο περίπλοκη η σημασία της.
Όπως διαβάζω από το βικιλεξικό, φιλότιμο –> φιλέω + τιμή. Το φιλέω στους ομηρικούς χρόνους είχε την έννοια του φέρομαι ευγενικά, φιλοξενώ, καλοδέχομαι κάποιον, καλωσορίζω, φιλεύω, ενώ αργότερα απέκτησε τις επιπλέον έννοιες αγαπώ, αρέσκομαι σε κάτι, εγκρίνω, επιδοκιμάζω. Γνώμη μου ότι η μετάφραση “love of honour” είναι αρκετά ακριβής (ίσως να έβαζα στη θέση του love κάποια άλλη λέξη, αλλά αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να σκεφτώ καλύτερη). Το ότι η ίδια η λέξη φιλότιμο έχει διαφορετικές ερμηνείες νομίζω οφείλεται στο πως αντιλαμβάνεται ο καθένας την τιμή, με βάση τον προσωπικό του κώδικα ηθικής.