Δημήτρης Καβατζικλής
Καθώς ο αριθμός των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων κορωνοϊού σε ολόκληρη την Αφρική ξεπέρασε το 1 εκατομμύριο αυτήν την εβδομάδα, το BBC εξέτασε μερικές από τις ευρέως διαδεδομένες ψευδείς ειδήσεις σχετικά με την πανδημία που κυκλοφορούν εκεί.
Το παρακάτω μήνυμα κυκλοφορεί και στην Ελλάδα, «χέρι-χέρι» μέσω messenger:
Δεν ισχύει τίποτα απ’ αυτά. Δεν έδωσε καμία σχετική ομιλία ο Πρόεδρος της Γκάνας στη Βουλή.
Και το σημαντικότερο, η φωνή στην ηχογράφηση που όντως κυκλοφορεί, *δεν* είναι του Προέδρου της Γκάνας.
Πρόκειται για ένα ηχητικό απόσπασμα που ηχογραφήθηκε πρόσφατα (πιθανότατα από φαρσέρ ή ηθοποιό) όπου ένας άγνωστος άνδρας κάνει -γνωρίζοντας όσα έχουν ήδη συμβεί- ανυπόστατους ισχυρισμούς.
Είναι λογικό πως το πλαστό αυτό ηχητικό διαγράφεται ως fake απ’ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όμως αυτό κάνει τους συνωμοσιολόγους να πείθονται ακόμα περισσότερο πως πρόκειται για «την αλήθεια που οι ελίτ δεν θέλουν να μαθευτεί».
Εάν ο αληθινός Πρόεδρος της Γκάνα -που κατα σύμπτωση χτες βγήκε απ’ την καραντίνα δύο εβδομάδων μετά από επαφή που είχε με άνθρωπο που νόσησε απ’ τον ιό- ήθελε να αποκαλύψει οτιδήποτε κοσμοϊστορικό θα μπορούσε να το κάνει δημοσίως. Όμως ούτε ηχογράφησε ούτε εγκρίνει το ηχητικό απόσπασμα.
Το BBC εξηγεί: «Ένα ηχητικό μήνυμα που υποστηρίζει διάφορες θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με την πανδημία του κορωνοϊού έχει αποδοθεί στον Πρόεδρο της Γκάνας. Δεν είμαστε σίγουροι για το ποιος ακούγεται στο μήνυμα. Ο ομιλητής έχει προφορά Δυτικής Αφρικής, αλλά δεν είναι ο Πρόεδρος Nana Akufo-Addo.
Ο υπουργός πληροφοριών της Γκάνας επιβεβαίωσε ότι η φωνή δεν είναι του Προέδρου και είπε ότι ο ισχυρισμός ήταν ψευδής. Το μήνυμα προβάλλει διάφορους αβάσιμους ισχυρισμούς σχετικά με την προέλευση του ιού, συμπεριλαμβανομένης της ευρέως διαδεδομένης θεωρίας ότι η πανδημία ήταν ένα προγραμματισμένο συμβάν, το λεγόμενο «plandemic». Περιλαμβάνει επίσης ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τους υποχρεωτικούς εμβολιασμούς και τη συμμετοχή του Bill Gates στη χειραγώγηση γεγονότων.»
Διάφορες εκδοχές του κλιπ έχουν κυκλοφορήσει στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Αφρική. Μια από αυτές δημοσιεύτηκε σε ένα κανάλι του Νιγηριανού YouTube και έχει περισσότερες από 400.000 προβολές. Ο υπεύθυνος του καναλιού λέει ότι άλλαξε τον τίτλο του βίντεο σε «Africa Leader Exposed Bill Gates Deadly Vaccine For Africa» όταν του επεσήμαναν στα σχόλια ότι δεν είναι ο πρόεδρος της Γκάνας που ακούγεται στο μήνυμα. Παρόλα αυτά κράτησε την φωτογραφία που δείχνει τον Nana Akufo-Addo…
Δεν είναι το μόνο ψέμα που έγινε δημοφιλές στην Αφρική ή/και προήλθε από εκεί. Να μερικά ακόμα
1. Η κατανάλωση αλκοόλ προστατεύει από τον κορωνοϊό
Ετυμηγορία: Αυτός ο ψευδής ισχυρισμός προοριζόταν ως σάτιρα, αλλά μοιράστηκε ευρέως στην Αφρική.
Ένα σατιρικό βίντεο της αντίδρασης ενός άνδρα στην εκ νέου επιβολή απαγόρευσης πώλησης αλκοόλ στη Νότια Αφρική σε τηλεοπτικό κανάλι έχει προβληθεί χιλιάδες φορές στο Facebook και κυκλοφορεί και στο WhatsApp. Στο βίντεο ο εκπρόσωπος του Liquor Traders Association of South Africa έχει αντικατασταθεί από έναν κωμικό.
Ο κωμικός Thandokwakhe Mseleku δημοσίευσε το βίντεο της τηλεοπτικής του εμφάνισης στο Instagram και στο YouTube. Στο βίντεο λέει: «Το έχει αντισηπτικό έχει περιεκτικότητα αλκοόλ 70%, οπότε αν πίνετε αλκοόλ, είναι σαν να απολυμαίνετε το εσωτερικό σας.»
Κρίνοντας από μερικά από τα σχόλια στο βίντεο, πολύς κόσμος τον πίστεψε. Αργότερα ο κωμικός διευκρίνισε ότι το βίντεο ήταν παρωδία και φυσικά κάτι τέτοιο δεν ισχύει.
2. Η κατανάλωση τροφίμων με υψηλά επίπεδα αλκαλικής φωσφατάσης εξαλείφει τον ιό
Ετυμηγορία: Ψευδές
Ένας παραπλανητικός πίνακας που ισχυρίζεται ότι προσφέρει συμβουλές από νοσοκομείο κυκλοφορεί στα αφρικανικά social media. Ισχυρίζεται ότι η «οξύτητα» του ιού μπορεί να εξαλειφθεί με την κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν το ένζυμο αλκαλική φωσφατάση και παραθέτει μια λίστα με φρούτα μαζί με τα υποτιθέμενα επίπεδα pH τους. Η κλίμακα κυμαίνεται από μηδέν έως 14.
Μερικές από τις τιμές που φαίνονται στον πίνακα, όπως το 15.6 για το αβοκάντο και το 22.7 για το νεροκάρδαμο, είναι τελείως λανθασμένες.
Τα μέρη του ανθρώπινου οργανισμού έχουν διαφορετικά φυσικά pH που διατηρούνται φυσικά σε ισορροπία και δεν μπορούν να αλλάξουν μέσω της διατροφής. Για παράδειγμα, το αίμα είναι ελαφρώς αλκαλικό, ενώ το στομάχι είναι όξινο.
Έτσι, η κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών δεν θα είχε επίδραση στο επίπεδο του pH στα κύτταρα. «Δεδομένου ότι είναι αδύνατο να αυξηθεί το pH των κυττάρων, το επιχείρημα ότι το υψηλό pH αναστέλλει τον ιό, είναι άσκοπο», λέει ο Connor Bamford, ιολόγος στο Queen’s University του Belfast.
Σύμφωνα με τον Lee Mwiti του Africa Check, η διάδοση λανθασμένων πληροφοριών μέσω WhatsApp αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση. Η εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων είναι εξαιρετικά δημοφιλής σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο, αλλά ως κλειστή πλατφόρμα είναι δύσκολο να μετρηθεί η εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων.
3. Μια δοκιμή εμβολίου κατά του κορωνοϊού στην Αφρική οδήγησε στο θάνατο δύο παιδιών
Ετυμηγορία: Ψευδές.
Όταν δύο Γάλλοι γιατροί είπαν στη γαλλική τηλεόραση τον Απρίλιο ότι έπρεπε να διεξαχθούν πρώιμες δοκιμές εμβολίων στην Αφρική, τα σχόλιά τους προκάλεσαν αναταραχή, κυρίως στην αφρικανική διασπορά.
Ένας vlogger που εδρεύει στο Λονδίνο απάντησε στα σχόλια των Γάλλων με τον ψευδή ισχυρισμό ότι οι δοκιμές εμβολίων είχαν ήδη ξεκινήσει στη Γουινέα και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο δύο παιδιών. Το βίντεο του δείχνει υποτιθέμενες αναταραχές στους δρόμους και συνεντεύξεις με άρρωστα παιδιά.
Στην πραγματικότητα, το ρεπορτάζ έγινε τον Μάρτιο του 2019, πριν από την έναρξη της πανδημίας και το περιστατικό δεν σχετίζεται με το εμβόλιο. Το υπουργείο Υγείας της Γουινέας υπέβαλε μια δήλωση εκείνη την εποχή, με την οποία εξήγησε ότι ορισμένοι άνθρωποι είχαν βιώσει παρενέργειες αφού τους χορηγήθηκε αντιπαρασιτική φαρμακευτική αγωγή.
Σύμφωνα με αξιωματούχους που πήραν μέρος στην συνέντευξη δεν αναφέρθηκαν θάνατοι από αυτή τη θεραπεία. Το βίντεο εμφανίστηκε για πρώτη φορά τον Μάιο και αφαιρέθηκε άμεσα, αλλά συνέχισε να κυκλοφορεί στο Facebook και σε κλειστές ομάδες στο WhatsApp. Έχει προβληθεί πάνω από 25.000 φορές στο YouTube.
Οι Αφρικανοί fact checkers εργάζονται σκληρά για να ξεφορτωθούν αυτές και άλλες ψευδείς ειδήσεις που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Ο Lee Mwiti από το Africa Check λέει ότι τα πιο κοινά και επίμονα ψεύδη είναι αυτά που εκμεταλλεύονται την ανησυχία του κόσμου και την «έλλειψη ελέγχου σε μια εποχή αναστάτωσης άνευ προηγουμένου».
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Έκκληση στους Έλληνες influencers: Επηρεάστε τους νέους για τον κορωνοϊό