Άρης Δημοκίδης
Με το που μπήκα στο 5 απ’ την πλατεία Αριστοτέλους φάνηκε πού πάει το πράγμα.
Ήδη υπήρχε μια εστία καβγά σε εξέλιξη. Μια ηλικιωμένη πρότεινε σε άγνωστό της ηλικιωμένο να καθίσει δίπλα της, όπου καθόταν μια κοπέλα. Ο κύριος αρνήθηκε. Μια άλλη ηλικιωμένη που καθόταν πίσω απ’ την ηλικιωμένη της τα έχωνε χοντρά: «Ποια είσαι εσύ κυρά μου που αποφασίζεις για την κοπέλα ότι πρέπει να σηκωθεί; Με το ζόρι θα τη σηκώσεις; Είσαι γελοία!» «Μα είναι νόμος του ΟΑΣΘ, πρέπει να δίνουν τη θέση τους σε όποιον την έχει ανάγκη.» «Άσε τον κύριο να το ζητήσει αν θέλει, εσύ τι χώθηκες;» «Άσε μας κυρά μου που θα μου κάνεις μάθημα, υπερασπίζεσαι τα τεμπελόσκυλα.» Η κοπέλα που συμφώνησε με την δεύτερη ηλικιωμένη, φωνάζοντας στη διπλανή της κυρία: «Πού ξέρετε αν έχω πρόβλημα και θέλατε να με σηκώσετε με το ζόρι; Και ναι έχω πρόβλημα και πρέπει να κάθομαι».) Μια τέταρτη νεαρή, όρθια, μπήκε στην κουβέντα λέγοντας ότι κι οι νέοι έχουν δικαίωμα στην ξεκούραση και πως αυτή γύριζε απ’ τη δουλειά όπου ήταν επί δεκάωρο όρθια. Η ηλικιωμένη που συμπαθούσε τη νεολαία συνέχισε προς την άλλη: «Κυρά μου αν θες να βρίσκεις να κάθεσαι να παίρνεις ταξί!» «Μα δεν έχω λεφτά!» «Πρόβλημά σου!».
Κανονικά θα ενδιαφερόμουν πολύ για την κουτσομπολίστικη πλευρά ενός δημόσιου καβγά, ίσως θα έπαιρνα και μέρος για να υποστηρίξω το «δίκαιο», όμως τώρα πήρα διακριτικά το σακίδιό μου και έφυγα άρον-άρον προς το μπροστινό μέρος του λεωφορείου.
Πόσο απελευθερωτικό ήταν το ότι δεν είχα άποψη, αλλά και το ότι δεν θέλησα να αποκτήσω. Οι καβγάδες ξεσπούν τόσο εύκολα -και πάντα με όρους άσπρου-μαύρου- στην κανονική ζωή όπως και στα social media. Κι οι θεατές παθιάζονται τόσο πολύ είτε υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς, που καμιά φορά είναι κουραστικό να πρέπει να δικάζεις ανθρώπους και καταστάσεις σε κλάσματα του δευτερολέπτου για να βγάλεις απόφαση και μετά να τη στηρίξεις. Δεν θα αποφασίσω εγώ αν έχει δίκιο η μία (που έχει με το μέρος της τον κανονισμό του ΟΑΣΘ, αλλά φύτρωσε εκεί που δεν την έσπειραν και είπε χοντράδες) ή η άλλη (που έχει με το μέρος της την κοινή λογική, αλλά πάλι φύτρωσε εκεί που δεν την έσπειραν κι είπε επίσης χοντράδες). Η αδιαφορία, καμιά φορά, είναι δύναμη.
Πίστευα ότι γλίτωσα αλλά εκεί που πήγα -το λεωφορείο ήταν φίσκα, περνάνε σπάνια, η κατάσταση με τον ΟΑΣΘ συνεχίζει να είναι εξοργιστική- αλλά σύντομα ξέσπασε νέος καβγάς. «Τι σε ενοχλώ εγώ; Τόσο χώρο έχει να περάσεις!» «Εμποδίζεις και κάθεσαι και κοιτάς το κινητό σου!» «Τι σε εμποδίζει το κινητό;» «Είναι κανονισμός του ΟΑΣΘ εκεί να είναι χώρος για βαλίτσες!» «Μπλα μπλα μπλα» «Μπλα μπλα». Τα πνεύματα οξύνθηκαν γρήγορα κι ο καβγάς συνεχίστηκε, επισκιάζοντας μια αναμπουμπούλα που έγινε όταν κάποιος πήγε να τσακωθεί με κάτι μαθητές που κάθονταν (στριμωγμένοι) μπροστά στο μηχάνημα και δεν μπορούσε να βγάλει εισιτήριο. Για άλλη μια φορά το μυαλό μου ηρέμησε όταν συνειδητοποίησα ότι δε χρειάζεται να διαλέξω μεριά ούτε να παθιαστώ με το ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο.
Κάπου εκεί όμως μπήκε 81χρονος (εξυπνάκιας της σχολής «τα λέω όπως είναι, όλοι είστε πρόβατα») και άρχισε να φωνάζει σα να μιλούσε με κεφαλαία. «ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΙ ΠΑΛΙΟΠΟΥΣΤΕΣ! Είμαι 81 ετών και δικαιούμαι να λέω την αλήθεια! Όταν απ’ τους 300 βουλευτές οι 273 ψήφισαν να γίνει τζαμί, τι είναι; Είναι γαμιόληδες και ΠΡΟΔΟΤΕΣ! Ο Καραμανλής είναι ΜΠΟΥΧΕΣΑΣ, ο Τσίπρας ΠΑΛΙΟΠΟΥΣΤΡΟΝΙ, ο Μητσοτάκης ΞΕΚΩΛΙΑΣΜΕΝΗ, οι ψηφοφόροι είναι ΠΟΥΤΑΝΑΣ ΓΙΟΙ, ο Μακρόν είναι ΒΡΩΜΟΕΒΡΑΙΟΣ» και πάει λέγοντας. Για περίπου 10 λεπτά, από Μακεδονία Παλάς ως ΚΑΙ Σοφούλη, έβριζε ανενόχλητος τους πάντες και τα πάντα. Καθώς συνέχιζε γινόταν όλο και πιο εμετικός.
Όσοι τον άκουγαν χαχάνιζαν με τις βωμολοχίες, σα να έβλεπαν Αννίτα Πάνια. Εγώ δεν μπορούσα- ήταν η μόνη περίπτωση καβγά που όλα στο μυαλό μου ήταν ξεκάθαρα. Ήταν ένας ρατσιστής χρυσαυγίτης και δεν είχε πλάκα. Θέλησα να απομακρυνθώ αλλά ήμουν ακόμα εγκλωβισμένος.
Θυμήθηκα πολλά κείμενα-μαρτυρίες αναγνωστών που έχουμε βάλει και στα Μικροπράγματα. Όλοι λένε: «Και τότε, ύψωσα επιτέλους το ανάστημά μου και τον έβαλα στη θέση του! Μίλησα για το δίκαιο και υπερασπίστηκα τους μετανάστες/τους γκέι κλπ!, κι ένιωσα περήφανος/η για τον εαυτό μου». Κι όμως, για μένα ακόμα πιο απελευθερωτικό ήταν ότι κράτησα την ψυχραιμία μου και *δεν* μίλησα όπως συνήθως. Τι να πεις σε έναν μισότρελο ηλικιωμένο χρυσαυγίτη που θα του άλλαζε τα μυαλά; Το μόνο που θα πετύχαινα θα ήταν να ξεσπάσω τα όποια νεύρα μου πάνω του – θα μ’ έβριζε, θα τον έβριζα, θα γινόμουν κι εγώ αυτό που κατέκρινα, έστω και σε μικρογραφία. Αν φαινόταν πιο λογικός φύσικά και θα αντιδρούσα – αν και ποιος λογικός θα έλεγε τέτοια πράγματα όπως αυτός;
Μια γυναίκα μετά από πολλή ώρα του είπε «Είμαι Χριστιανή Ορθόδοξη, αλλά τους Μουσουλμάνους δεν τους βρίζω, σταματήστε πια», στο οποίο της απάντησε μια χοντρή βρισιά, βγάζοντάς την εκτός εαυτού, με αποτέλεσμα να σκυλοβριστούν κι αυτή να απειλεί να φωνάξει την αστυνομία. Μετά μπήκαν κι άλλοι στο χορό και επικράτησε πανικός – αυτή σηκώθηκε να τον χτυπήσει, αυτός την έφτυσε και πάει λέγοντας.
Δεν υπάρχει ηθικό δίδαγμα εδώ, σε αντίθεση με τις περισσότερες ιστορίες για καβγάδες ή ρατσιστικές επιθέσεις σε λεωφορεία. Για μένα ήταν απελευθερωτικό σε όλες τις περιπτώσεις να μην πάρω θέση, είτε γιατί δεν ήξερα ποιον να υποστηρίξω ή γιατί ενώ ήξερα, γνώριζα το μάταιο της αντίδρασης. Σε μια περίοδο που τα νεύρα όλων είναι τσατάλια, το να διατηρώ την ψυχραιμία μου είναι για μένα κατόρθωμα. (Ακόμα μεγαλύτερο θα ήταν αν είχα το κουράγιο να λειτουργήσω πυροσβεστικά.)