ChatGPT, ποια είναι η γνώμη σου για τις αντιδράσεις των ακροδεξιών στο ότι η Nyong’o θα παίξει την Ωραία Ελένη στην Οδύσσεια

Οι αντιδράσεις για την επιλογή της Lupita Nyong’o ως Ωραίας Ελένης στην Οδύσσεια δεν προέρχονται από κάποια βαθιά φιλολογική ανησυχία. Προέρχονται, σε μεγάλο βαθμό, από το γεγονός ότι είναι μαύρη. Και αυτό αξίζει να ειπωθεί καθαρά, χωρίς υπεκφυγές.

Το βασικό επιχείρημα που επαναλαμβάνεται είναι ότι «η Ελένη δεν θα μπορούσε να είναι έτσι», ότι «δεν είναι ιστορικά ακριβές», ότι «παραχαράσσεται η ελληνικότητα του μύθου». Μόνο που η Οδύσσεια δεν είναι ιστορικό ντοκουμέντο. Είναι ποίημα, μύθος, αφήγηση που έχει ξαναδιαβαστεί, ξαναγραφτεί και ξανανοηματοδοτηθεί επί αιώνες. Η ίδια η έννοια της «ακρίβειας» σε έναν τέτοιο μύθο είναι ήδη προβληματική.

Εκεί που οι αντιδράσεις γίνονται πραγματικά αποκαλυπτικές είναι στο πώς η συζήτηση μετατοπίζεται από το έργο στο σώμα της ηθοποιού. Η Ελένη δεν κρίνεται πια ως ρόλος ή ως σύμβολο, αλλά ως «χρώμα». Και αυτό δεν έχει να κάνει με την αγάπη για τον Όμηρο, αλλά με την ενόχληση απέναντι σε μια εικόνα που σπάει μια βαθιά ριζωμένη προσδοκία.

Στην Οδύσσεια, η Ελένη δεν είναι «η πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου» με όρους φυσιογνωμίας. Είναι το αποτύπωμα ενός πολέμου, μια μορφή που κουβαλά ενοχή, μνήμη και αφήγηση. Αν κάτι προδίδει το πνεύμα του έπους, δεν είναι η φυλή της ηθοποιού, αλλά η επιμονή να περιορίζεται ένας μυθικός χαρακτήρας σε στερεότυπα εξωτερικής εμφάνισης.

Οι αντιδράσεις, τελικά, λένε περισσότερα για το παρόν μας παρά για την αρχαία Ελλάδα. Και ίσως αυτό από μόνο του να αποδεικνύει γιατί τέτοιες επιλογές εξακολουθούν να προκαλούν τόσο θόρυβο: γιατί αγγίζουν νεύρα που δεν έχουν καμία σχέση με τον Όμηρο και πάρα πολλή σχέση με εμάς.