Γιώργος Τσαγκόζης
Όσοι έχουμε ταξιδέψει στην Ευρώπη, ξέρουμε ότι ένα από τα πολλά πράγματα που κάνουν την Αθήνα να ξεχωρίζει από τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι τα πεζοδρόμια της. Εκτός από μικρά, είναι και σε κακή κατάσταση για πολλούς και διάφορους λόγους.
Όσο η πόλη μας δεν ήταν τουριστική, τις τούμπες στα πεζοδρόμια της τις τρώγαμε οι κάτοικοι της, πλέον, η Αθήνα έχει γίνει τουριστικός προορισμός, και οι τουρίστες και οι ξενοδόχοι, έρχονται αντιμέτωποι με αυτό που εμείς οι δόλιοι Αθηναίοι ζούμε όλη μας τη ζωή.
Η δημοσιογράφος του Guardian Helena Smith, έφαγε τα μούτρα της σε αθηναϊκό πεζοδρόμιο πριν από λίγο καιρό και έγραψε για αυτό:
“Φέτος είχα μία πτώση σε έναν δρόμο στο κέντρο της Αθήνας, σκόνταψα και χτύπησα το δεξί μου πόδι σε μια μαρμάρινη. Το κιγκλίδωμα της σκάλας, που το έπιασα σε μια απελπισμένη προσπάθεια να σταματήσω την πτώση, έκανε κάτι που δεν περίμενα ποτέ: κατάρρευσε στα χέρια μου και έτσι έπεσα με ακόμη μεγαλύτερη δύναμη πάνω στο πεζοδρόμιο. Διαγνώστηκα με σπασμένο ώμο και επτά μήνες μετά συνεχίζω τη φυσιοθεραπεία.
Δεν είμαι η μόνη που αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα. Οι κακοί δρόμοι της Αθήνας αποτελούν καθημερινό εμπόδιο για τους κατοίκους της πόλης και τους επισκέπτες της και συχνά είναι η αιτία για τέτοιους τραυματισμούς. Όπως η μαρμάρινη σκάλα που οι υπεύθυνοι του δήμου αργότερα χαρακτήρισαν παράνομη, διάφορα εμποδίων από μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα – καταλαμβάνουν πολύτιμο χώρο του πεζοδρομίου.
Ο δήμαρχος της Αθήνας, Χάρης Δούκας φαίνεται να αναγνωρίζει το πρόβλημα. Ξέρει ότι μεγάλο μέρος της πόλης παρουσιάζει «σημαντικές προκλήσεις προσβασιμότητας», και έχει δεσμευτεί να κάνει την πόλη πιο φιλική προς τους πεζούς. «Θα εργαστούμε εντατικά για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα της παράνομης στάθμευσης, να αντικαταστήσουμε τα κατεστραμμένα πεζοδρόμια και να εισάγουμε ράμπες», δήλωσε νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι, επισημαίνοντας ότι το 44% των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρίες δυσκολεύονται να διασχίσουν τους δρόμους.
Πολλοί από τους οποίους έχουν στραφεί στα κοινωνικά δίκτυα για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για πεζοδρόμια γεμάτα με λακκούβες, σπασμένα πλακάκια ή ακόμα και χωρίς πλακάκια, είναι συνταξιούχοι που απαιτούν από τις αρχές να «επιστρέψουν τα πεζοδρόμια στους πεζούς».
«Όλοι φαίνεται να θεωρούν τα πεζοδρόμια προέκταση της περιουσίας τους», παραπονέθηκε ένας συνταξιούχος, εξηγώντας γιατί το να περπατάς στην Αθήνα είναι πολύ επικίνδυνο.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να παραμείνουν κρυφά – να ακούγονται μόνο από κατοίκους που παραπονιούνται για την «επιδημία» των πτώσεων στα πεζοδρόμια – αν η ελληνική πρωτεύουσα δεν ελκύει επίσης ρεκόρ επισκεπτών και μεγάλες επενδύσεις από ξένους ξενοδόχους.
Εκτιμάται ότι 7 εκατομμύρια τουρίστες θα επισκεφθούν την μεγαλύτερη νότια μητρόπολη της ηπειρωτικής Ευρώπης φέτος – απόδειξη, αν χρειάζεται, ότι η αρχαία πόλη, κάποτε ενδιάμεσος σταθμός για τα νησιά του Αιγαίου, έχει αναδειχθεί ως προορισμός από μόνη της. Η κατάσταση των πεζοδρομίων της Αθήνας – και η επίσημη αμέλεια στην αντιμετώπισή τους – έχει γίνει θέμα συζήτησης με τους τουρίστες που αναζητούν συμβουλές σε πλατφόρμες όπως το Tripadvisor για το «πώς να αποφύγουν τις πτώσεις ή τα σκοντάμματα ενώ περπατούν».
«Είμαι συνηθισμένος σε πεζοδρόμια σε καλύτερη κατάσταση από αυτά που βρήκα εδώ», έγραψε ο Ντένι, Αμερικανός που επισκέφθηκε την πρωτεύουσα πέρυσι. «Αυτό που με ανησυχεί είναι το να σκοντάψω ή να πέσω… Είναι εντάξει να περπατάω στο δρόμο όταν το πεζοδρόμιο φαίνεται επικίνδυνο;»
Μέσα από τα emojis και τα θαυμαστικά, ένας ξεναγός θεώρησε σωστό να εκφράσει την γνώμη του: «Ναι, αλλά να είσαι προσεκτικός 🙂 Η συμβουλή μου (και αυτό που κάνω, γιατί αλλιώς θα σκοντάψω!) είναι να κοιτάς κάτω στο πεζοδρόμιο που περπατάς, μην κοιτάς τα αξιοθέατα, το τοπίο κτλ. ενώ κινείσαι…»
Η απαίσια κατάσταση των πεζοδρομίων της Αθήνας εξηγεί γιατί «οι πιο ευάλωτοι πεζοί έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τους δημόσιους χώρους», λέει η ομάδα δικαιωμάτων πεζών, Pezi, σημειώνοντας ότι τα άτομα με αναπηρίες, οι γονείς με καροτσάκια ή οι ηλικιωμένοι σπάνια εμφανίζονται στους δρόμους της πόλης.
«Εντάχτηκα στην Pezi πριν από 20 χρόνια, όταν άρχισα να παρατηρώ πόσο δύσκολο ήταν για τον γηρασμένο πατέρα μου να περπατήσει μόνο 200 μέτρα, επειδή σε οποιοδήποτε πεζοδρόμιο έπρεπε να πηδάει από εδώ κι από εκεί για να αποφύγει όλα τα εμπόδια», λέει ο Νίκος Στάππας, περιβαλλοντολόγος. «Δυστυχώς, η πρόοδος είναι πολύ αργή. Υπάρχουν αποτελεσματικές, χαμηλού κόστους πολιτικές που θα μπορούσαν εύκολα να εφαρμοστούν, αλλά ο σχεδιασμός δεν προχωράει. Νομίζω ότι ο κόσμος έχει χάσει την ελπίδα του.»
Τα παράνομα παρκαρισμένα οχήματα δεν είναι το μόνο πρόβλημα. Αν τα πεζοδρόμια δεν έχουν καταληφθεί από ιδιοκτήτες εστιατορίων και καφετεριών που εκμεταλλεύονται τον δημόσιο χώρο ως «αποκλειστικές» ζώνες καθισμάτων – τέσσερις από τους δέκα ιδιοκτήτες καφετεριών έχουν βρεθεί μετά από έρευνα του Πολυτεχνείου της Αθήνας να το κάνουν- είναι γεμάτα με γλάστρες, σκουπίδια, κάδους απορριμμάτων, κολώνες και στύλους. Γι’ αυτό απαιτούνται συχνά γρήγορα αντανακλαστικά για να πλοηγηθεί κάποιος σε πεζοδρόμια που γίνονται απροσπέλαστα λόγω της στενότητας τους. Είναι ευρέως αναγνωρισμένο ότι τα αυτοκίνητα είναι οι μεγαλύτεροι ένοχοι. Η Αθήνα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκτησίας αυτοκινήτων στον κόσμο: 816 από τα 1.000 άτομα στην πόλη έχουν οχήματα. Αυτό καθιστά τη στάθμευση πολύτιμη, συχνά βλέποντας τα πεζοδρόμια να αποτελούν την τέλεια λύση. Λιγότερο από το 11% του πληθυσμού των 3,2 εκατομμυρίων της Αθήνας χρησιμοποιεί ποδήλατο ή περπατάει, σε σύγκριση με το 27% στο Λονδίνο και το 36% στη Βαρκελώνη.
Μπορεί ποτέ η ελληνική πρωτεύουσα να γίνει σαν φιλικότερη για περπάτημα; Σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή έχει εστιάσει τη συζήτηση στην έννοια της πόλης των 15 λεπτών (στην οποία οι υπηρεσίες δεν απέχουν ποτέ περισσότερο από ένα τέταρτο της ώρας), είναι το εκατομμυρίων δολαρίων ερώτημα που θέτουν οι αστικοί σχεδιαστές, γεωγράφοι, μηχανικοί και αρχιτέκτονες.”
Αφού τόσοι Δήμαρχοι δεν ενδιαφέρθηκαν για εμάς που ζούμε εδώ για να δούμε μπας και ενδιαφερθούν για τους τουρίστες και τους ξενοδόχους…