Εξήγηση: Τι είναι η κριτική φυλετική θεωρία και γιατί προκαλεί τόσες συζητήσεις;

«Η κριτική φυλετική θεωρία», ένας μέχρι πρόσφατα άγνωστος ακαδημαϊκός όρος, έχει γίνει κεντρικό θέμα των πολιτικών συζητήσεων στις ΗΠΑ. Στο θέμα αναφέρθηκε στην πρόσφατη εκπομπή του και ο John Oliver:

Οι Συντηρητικοί χρησιμοποιούν τον όρο σε σχολεία και άλλα κρατικά ιδρύματα για να καταγγείλουν τα προγράμματα σπουδών και τις πολιτικές που θεωρούν πολύ φιλελεύθερες. Ωστόσο, ο όρος είναι από παρεξηγημένος ως λανθασμένος, αναφέρει το Reuters.

Τι είναι η κριτική φυλετική θεωρία;

Η κριτική φυλετική θεωρία (Critical race theory) είναι η μελέτη των πολιτικών και των θεσμών που διδάσκεται συχνότερα στις νομικές σχολές των ΗΠΑ. Τα θεμέλιά της χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1970, όταν καθηγητές νομικής όπως ο Derrick Bell της Νομικής Σχολής του Χάρβαρντ, άρχισαν να διερευνούν πώς η φυλή και ο ρατσισμός έχουν διαμορφώσει την αμερικανική κοινωνία και τους νόμους της χώρας.

Η θεωρία βασίζεται στην υπόθεση ότι η φυλετική προκατάληψη – σκόπιμη ή μη – έχει ενσωματωθεί στους νόμους και τους θεσμούς των ΗΠΑ. Οι μαύροι Αμερικανοί, για παράδειγμα, φυλακίζονται με πολύ υψηλότερα ποσοστά από οποιαδήποτε άλλη φυλετική ομάδα και η θεωρία ζητά να εξεταστεί ο ρόλος του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης σε αυτό.

Ένα παράδειγμα που αναφέρεται συχνά είναι ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών», ο νόμος δηλαδή του 1986 που έθεσε αυστηρότερες ποινές για την κατοχή κρακ από εκείνες για την κοκαΐνη. Οι μαύροι Αμερικανοί είναι πιο πιθανό να καταδικαστούν για το πρώτο και οι λευκοί για το δεύτερο. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, οι ποινές για τους μαύρους παραβάτες ήταν 49% υψηλότερες από αυτές που επιβλήθηκαν σε λευκούς παραβάτες, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών.

«Γνωρίζουμε ότι σήμερα ο ρατσισμός συντηρείται μέσω των νόμων, και των πολιτικών πρακτικών παρά μέσω της ατομικής μεροληψίας και των διακρίσεων», δήλωσε η καθηγήτρια νομικής στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, Jasmine Gonzales Rose, η οποία διδάσκει τη θεωρία.

Γιατί χρειάζεται προσοχή;

Ο όρος βρήκε πρόσφορο έδαφος μετά τη δολοφονία του George Floyd. Άτομα και οργανισμοί άρχισαν να μιλούν ανοιχτά για τον τρόπο με τον οποίο ο ρατσισμός επηρεάζει την αμερικανική κοινωνία, παρά τις κατακτήσεις της εποχής των πολιτικών δικαιωμάτων.

Την 1η Σεπτεμβρίου 2020, σε συνέντευξη του στο Fox News, ο συντηρητικός δημοσιογράφος Christopher Rufo αποδοκίμασε τα σεμινάρια κατά της μεροληψίας που λαμβάνουν χώρα στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες ως παράδειγμα κριτικής φυλετικής θεωρίας, την οποία περιέγραψε ως μια ριζοσπαστική ιδεολογία που σπέρνει φυλετικό διχασμό μέσω της εκπαίδευσης. «Οι συντηρητικοί πρέπει να ξυπνήσουν», είπε. «Είναι μια υπαρξιακή απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Τρεις ημέρες αργότερα, η κυβέρνηση του τότε προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να σταματήσουν τη διδασκαλία της θεωρίας, την οποία αποκάλεσε «διχαστική, αντιαμερικανική προπαγάνδα». Ο Τζο Μπάιντεν έχει έκτοτε ανακαλέσει το εν λόγω διάταγμα.

Πως έφτασε η συζήτηση στα σχολεία;

Μετά το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ, συντηρητικοί πολιτικοί, γονείς και ακροδεξιά μέσα ενημέρωσης άρχισαν να χρησιμοποιούν τον όρο για να καταγγείλουν συζητήσεις με θέμα το ρατσισμό, το «λευκό προνόμιο», καθώς και πρωτοβουλίες διαφορετικότητας στα δημόσια σχολεία των ΗΠΑ.

Γονείς έχουν βομβαρδίσει τις συνεδριάσεις των σχολικών συμβουλίων σε όλη τη χώρα με καταγγελίες ότι η θεωρία χρησιμοποιείται για την προώθηση μιας αντιαμερικανικής κοσμοθεωρίας μέσω σεμιναρίων για δασκάλους και προγραμμάτων σπουδών.

Τουλάχιστον οκτώ πολιτείες έχουν εγκρίνει νομοθεσίες που περιορίζει τον τρόπο διδασκαλίας της έννοιας της φυλής. Στο Τενεσί, όπου η νομοθεσία υπογράφηκε σε νόμο τον Μάιο, τα μαθήματα δεν μπορούν να κάνουν τους μαθητές να αισθάνονται «ενόχληση, ενοχές ή αγωνία» λόγω της φυλής ή του φύλου τους.

Τι λένε οι εκπαιδευτικοί;

Διευθύνσεις πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο σε φιλελεύθερες όσο και σε συντηρητικές κομητείες, έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν διδάσκουν τη θεωρία. Ωστόσο, δύο δάσκαλοι από το Τενεσί είπαν στο Reuters ότι αυτοί και ορισμένοι από τους συναδέλφους τους δεν είναι σίγουροι πώς να διδάξουν με ακρίβεια θέματα όπως η δουλεία και άλλα επώδυνα κεφάλαια της αμερικανικής ιστορίας που θα μπορούσαν να κάνουν ορισμένους μαθητές να αισθανθούν άβολα, κάτι που αποτελεί παραβίαση της νέας νομοθεσίας. Το Υπουργείο Παιδείας του Τενεσί πρότεινε την ανάκληση των αδειών διδασκαλίας των εκπαιδευτών που παραβαίνουν κατ’ εξακολούθηση το νόμο.

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κουίζ Γεωγραφίας: Οι πολιτείες των ΗΠΑ