Γιώργος Τσαγκόζης
Μια μεγάλη συζήτηση για τη χρήση μετρητών στην Ελλάδα άνοιξε τις τελευταίες ώρες στο ελληνικό Reddit, με αφορμή έναν χάρτη που συγκρίνει τα ανώτατα όρια πληρωμών με μετρητά στις ευρωπαϊκές χώρες.
Η Ελλάδα διαθέτει πράγματι ένα από τα αυστηρότερα πλαίσια στην Ευρώπη. Στις συναλλαγές επιχειρήσεων με ιδιώτες, όταν η συνολική αξία αγοράς αγαθών ή παροχής υπηρεσιών φτάνει τα 500 ευρώ και πάνω, η πληρωμή δεν μπορεί να γίνει με μετρητά. Μάλιστα, με αλλαγή που έγινε το 2026, σε επιχείρηση που παραβιάζει τον συγκεκριμένο κανόνα επιβάλλεται για κάθε παράβαση πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε με μετρητά.
Την ίδια ώρα, οι διαφορές στην Ευρώπη παραμένουν μεγάλες. Σε ορισμένες χώρες τα όρια είναι αρκετές χιλιάδες ευρώ, ενώ υπάρχουν και κράτη χωρίς αντίστοιχο γενικό ανώτατο όριο. Από το καλοκαίρι του 2027 θα εφαρμοστεί σε επίπεδο ΕΕ ανώτατο όριο 10.000 ευρώ για μεγάλες πληρωμές με μετρητά, ωστόσο τα κράτη-μέλη θα μπορούν να διατηρούν χαμηλότερα εθνικά όρια. Αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό πλαίσιο των 500 ευρώ δεν καταργείται αυτομάτως.
Η ανάρτηση στο Reddit έθεσε το ερώτημα εάν το τόσο χαμηλό όριο αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο απέναντι στη φοροδιαφυγή ή εάν τελικά περιορίζει χωρίς ουσιαστικό λόγο όσους θέλουν να χρησιμοποιούν νόμιμα μετρητά για μεγαλύτερες αγορές.
Και κάπου εκεί άρχισε η συζήτηση.
«Αμαρτίες των παλιών… Όταν μέχρι το 2007 δεν ήξεραν τι σημαίνει κόβω απόδειξη, όταν δεν ήξεραν τι σημαίνει κρατάω σωστά λογιστικά βιβλία, όταν δεν ήξεραν τι σημαίνει ένσημο και φορολογική δήλωση, ναι, προφανώς κάποιος θα την πληρώσει (εμείς)», έγραψε ένας χρήστης, θεωρώντας ουσιαστικά το μέτρο αποτέλεσμα της μακρόχρονης φοροδιαφυγής στη χώρα.
Άλλος σχολιαστής υποστήριξε ακόμη πιο ένθερμα το μέτρο, απαντώντας στην κριτική ότι «ίσα ίσα που χτυπάει τη ρίζα του προβλήματος», επικαλούμενος το μέγεθος της παραοικονομίας.
Στην ίδια πλευρά της συζήτησης, ένας χρήστης έγραψε πως «αντικειμενικά είναι πιο εύχρηστες οι κάρτες και οι ηλεκτρονικές πληρωμές», ενώ ένας άλλος πήγε αρκετά μακρύτερα, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και τα 500 ευρώ είναι υψηλό όριο και ότι η χρήση μετρητών θα έπρεπε να περιοριστεί περισσότερο.
Υπήρχαν όμως και πολλοί που είδαν το ζήτημα από την ακριβώς αντίθετη πλευρά.
«Αντί το κράτος να κυνηγήσει με σοβαρούς ελέγχους […] τα μεγάλα ψάρια, επιλέγει την εύκολη λύση: να αντιμετωπίζει τον απλό πολίτη ως ύποπτο φοροδιαφυγής από τα πρώτα 500 ευρώ», έγραψε ένας από αυτούς, χαρακτηρίζοντας το μέτρο αναποτελεσματικό απέναντι στις μεγαλύτερες μορφές φοροδιαφυγής.
Άλλος σχολιαστής στάθηκε στις προμήθειες των ηλεκτρονικών συναλλαγών, σημειώνοντας ότι «με κάθε τραπεζική συναλλαγή η τράπεζα τσιμπάει και μια προμηθειούλα». Στην παρατήρησή του απάντησε άλλος χρήστης, επισημαίνοντας ότι και η διαχείριση των μετρητών συνεπάγεται κόστος για τις μεγάλες επιχειρήσεις, για παράδειγμα μέσω των χρηματαποστολών.
Ενδιαφέρον είχε και η συζήτηση γύρω από τους τουρίστες. Ένας χρήστης υποστήριξε ότι το χαμηλό όριο μπορεί να ξενίσει επισκέπτες που έχουν συνηθίσει να χρησιμοποιούν μετρητά. Άλλος διαφώνησε λέγοντας ότι «οι τουρίστες δεν έρχονται με μετρητά, έρχονται με κάρτα», για να δεχθεί απάντηση από εργαζόμενο στον τουρισμό, ο οποίος ανέφερε ότι, από την εμπειρία του σε ξενοδοχεία, πολλοί επισκέπτες από την Κεντρική Ευρώπη, τα Βαλκάνια και άλλες χώρες εξακολουθούν να ταξιδεύουν έχοντας μαζί τους σημαντικά ποσά σε μετρητά.
Η κουβέντα έφτασε μέχρι τη Σουηδία, όπου, όπως σχολίασε Έλληνας που ζει εκεί εδώ και δέκα χρόνια, η καθημερινή χρήση χαρτονομισμάτων είναι πλέον εξαιρετικά σπάνια: «Έχω πιάσει μετρητά μία φορά».
Κάπως έτσι, ένα όριο που για πολλούς περνά απαρατήρητο στην καθημερινότητα κατάφερε να χωρίσει το ελληνικό Reddit σε δύο στρατόπεδα: εκείνους που βλέπουν τις ηλεκτρονικές πληρωμές ως απαραίτητο όπλο κατά της φοροδιαφυγής και εκείνους που θεωρούν ότι το όριο των 500 ευρώ είναι υπερβολικά χαμηλό και περιορίζει αδικαιολόγητα τη χρήση μετρητών.