Δημήτρης Καβατζικλής
Ο θάνατος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ζωής. Κανείς δεν γνωρίζει τι συμβαίνει πραγματικά τη στιγμή που κάποιος «φεύγει», ούτε αν υπάρχει κάτι πέρα από αυτό. Ωστόσο, ο ερευνητής Raul Vicente και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου, στην Εσθονία, έγιναν οι πρώτοι επιστήμονες που κατέγραψαν τα εγκεφαλικά κύματα ενός ανθρώπου τη στιγμή του θανάτου του. Και αυτό που διαπίστωσαν είναι, όπως λένε, κάτι που θα έπρεπε να μας παρηγορεί όλους, γράφει το upworthy.
«Καταγράψαμε 900 δευτερόλεπτα εγκεφαλικής δραστηριότητας γύρω από τη στιγμή του θανάτου και εστιάσαμε στα 30 δευτερόλεπτα πριν και μετά τη διακοπή της καρδιάς», εξήγησε ο νευροχειρουργός Δρ. Ajmal Zemmar, ο οποίος συντόνισε τη μελέτη.
Ο ασθενής, 87 ετών με ιστορικό επιληψίας, υποβαλλόταν σε εγκεφαλικές μετρήσεις όταν υπέστη καρδιακή ανακοπή και πέθανε. «Ακριβώς πριν και μετά τη διακοπή της καρδιακής λειτουργίας, παρατηρήσαμε αλλαγές σε συγκεκριμένες ζώνες νευρικών ταλαντώσεων τις λεγόμενες γάμμα ταλαντώσεις, αλλά και σε άλλες όπως δέλτα, θήτα, άλφα και βήτα», πρόσθεσε ο Zemmar. Οι συγκεκριμένες εγκεφαλικές ταλαντώσεις σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες, όπως το όνειρο, τη συγκέντρωση και τις αναμνήσεις. Έτσι, είναι πιθανό ότι ο ασθενής, λίγο πριν πεθάνει, είδε τη ζωή του να «περνά μπροστά από τα μάτια του».
«Μέσα από τις ταλαντώσεις που εμπλέκονται στην ανάκληση μνήμης, ο εγκέφαλος ίσως “παίζει” μια τελευταία αναδρομή σημαντικών στιγμών, λίγο πριν πεθάνουμε κάτι παρόμοιο με όσα περιγράφονται στις εμπειρίες κοντά στον θάνατο. Τα ευρήματα αυτά αμφισβητούν την ίδια μας την κατανόηση για το πότε ακριβώς τελειώνει η ζωή και εγείρουν κρίσιμα ερωτήματα ακόμη και για το πότε είναι σωστό να γίνει δωρεά οργάνων».
Η επιστήμη έχει δείξει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να έχει συνείδηση ως και 20 δευτερόλεπτα μετά την κήρυξη του θανάτου. Ακόμη κι αν η καρδιά και η αναπνοή έχουν σταματήσει, ο εγκεφαλικός φλοιός μπορεί να επιβιώσει για λίγο χωρίς οξυγόνο. Έτσι, κάποιοι ίσως ακούν τη στιγμή που ανακοινώνεται ο θάνατός τους, χωρίς όμως να μπορούν να αντιδράσουν ή να κινηθούν. Αν κάποιος επιχειρήσει ανάνηψη, η τεχνητή κυκλοφορία του αίματος μπορεί να διατηρήσει τον εγκέφαλο ζωντανό για λίγο ακόμη.
Παρότι ο θάνατος θα παραμείνει, πιθανότατα για πάντα, ένα μυστήριο, η ιδέα ότι οι τελευταίες μας στιγμές μπορεί να είναι γεμάτες φως, μνήμη και ευφορία, κι όχι πόνο, προσφέρει παρηγοριά. «Ίσως αυτό που μάθαμε από την έρευνα», καταλήγει ο Zemmar, «είναι ότι ενώ οι αγαπημένοι μας έχουν κλείσει τα μάτια και είναι έτοιμοι να μας αποχαιρετήσουν, ο εγκέφαλός τους μπορεί εκείνη τη στιγμή να ξαναζεί τις πιο όμορφες στιγμές της ζωής τους».
