Έρευνα: Τι μπορεί να πείσει τους σκεπτικιστές να κάνουν τελικά το εμβόλιο;

Στις συζητήσεις γύρω από τη διστακτικότητα κάποιων να εμβολιστούν υπήρχε πάντα μια ευχή: Μακάρι να υπήρχε ένα μήνυμα που θα μπορούσε να πείσει τους μη εμβολιασμένους να κάνουν το εμβόλιο. Αλλά τον περασμένο χρόνο, αυτό συνέβη πραγματικά και πολλοί άνθρωποι που ήταν δύσπιστοι ή διστακτικοί άλλαξαν γνώμη και έκαναν τελικά το εμβόλιο κατά του Covid-19, αναφέρει το Vox.

Μια νέα μελέτη του Vincent Pons του Harvard Business School και των Vincenzo Galasso και Paola Profeta του Πανεπιστημίου Bocconi του Μιλάνου διαπίστωσε ότι οι σκεπτικιστές μπορούν να πειστούν από το σωστό μήνυμα, ενώ δίνει και νέα στοιχεία για τον πιο αποτελεσματικό τρόπο προσέγγισης τους. Άλλες μελέτες, έχουν εντοπίσει διαφορετικούς παράγοντες, όπως το να βλέπεις τους γύρω σου να εμβολιάζονται με ασφάλεια και να ακούς για τα οφέλη των εμβολίων από γιατρούς και αγαπημένα πρόσωπα.

Η μελέτη αξιολόγησε ποια μηνύματα ήταν πιο αποτελεσματικά στην αύξηση της προθυμίας των ανθρώπων να εμβολιαστούν. Υπάρχουν πολλά είδη σκεπτικιστών, από άτομα που ήθελαν να περιμένουν πριν εμβολιαστούν, μέχρι αυτούς που δεν είναι σίγουροι για την αναμνηστική δόση ως τους εμβολιασμένους γονείς μη εμβολιασμένων παιδιών.

Οι ερευνητές εξέτασαν πάνω από 6.000 ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Επικοινώνησαν πρώτα μαζί τους τον Δεκέμβριο του 2020, για να αξιολογήσουν τις προθέσεις τους πριν τα εμβόλια γίνουν ευρέως διαθέσιμα και τους ζήτησαν να εκτιμήσουν το πόσο πιθανό είναι να εμβολιαστούν επιλέγοντας έναν αριθμό από το 0 ως το 10. Το καλοκαίρι του 2021 επικοινώνησαν ξανά μαζί τους για να δουν πώς συμπεριφέρθηκαν πραγματικά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα ευρήματά τους αφορούσαν τους πιο ένθερμους αρνητές των εμβολίων: το ένα τρίτο των ανθρώπων που είχαν δώσει βαθμολογία 0 τον Δεκέμβριο, είχε εμβολιαστεί.

Τι έγινε λοιπόν; Τι τους έπεισε;

Κυρίως οι περιστάσεις. Μεταξύ εκείνων που είχαν βαθμολογήσει την πιθανότητα να εμβολιαστούν από 0 ως 3, όσοι ήταν μεγαλύτερης ηλικίας (και επομένως διέτρεχαν υψηλότερο κίνδυνο να νοσήσουν) ήταν πιο πιθανό να εμβολιαστούν. Το ίδιο έκαναν και οι άνθρωποι που είχαν έμμεση έκθεση στον Covid-19 μέσω φίλων ή συγγενών καθώς και όσοι ενημερώνονταν από παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης αλλά και αυτοί που είχαν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους ειδικούς.

Η μελέτη βρήκε γενικά μικτή ανταπόκριση όσον αφορά τους υποχρεωτικούς εμβολιασμούς. Οι συμμετέχοντες δέχτηκαν τέσσερα μηνύματα τον Δεκέμβριο:

– Αυτοπροστασία (Αν εμβολιαστείτε, θα μπορούσατε να αποφύγετε τη μόλυνση)

-Προστασία των άλλων (Αν εμβολιαστείτε, θα μπορούσατε να αποφύγετε τη μετάδοση του ιού σε άλλους)

-Προστασία της δημόσιας υγείας (Αν εμβολιαστείτε, θα βοηθήσετε στην προστασία της υγείας των συμπολιτών σας)

-Προστασία της οικονομίας (Αν εμβολιαστείτε, θα βοηθήσετε στο άνοιγμα της οικονομίας και τη μείωση της ανεργίας)

Το μήνυμα αυτοπροστασίας είχε σχετικά μικρό αποτέλεσμα, ενώ τα αλτρουιστικά μηνύματα, προστασία των άλλων, της δημόσιας υγείας και της οικονομίας, είχαν πιο ουσιαστικό αντίκτυπο.

Το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε έξι μήνες αργότερα, αν και υπήρχε κάποια διαφοροποίηση μεταξύ των χωρών. Η προστασία της δημόσιας υγείας ήταν πιο αποτελεσματική στην ΕΕ, ενώ η προστασία των άλλων και της οικονομίας αποδείχθηκε πιο πειστική στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα αποτελέσματα αφορούσαν ολόκληρο τον πληθυσμό, από τους αρνητές ως τους υπέρμαχους των εμβολίων. Αλλά τι ήταν αυτό που έκανε τους σκεπτικιστές να αλλάξουν γνώμη; Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το μήνυμα υπέρ της προστασίας της δημόσιας υγείας συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του ποσοστού εμβολιασμού μεταξύ αυτών που ήταν κατά του εμβολίου στις χώρες της ΕΕ. Υπήρξε επίσης μια θετική επίδραση του μηνύματος για την προστασία της οικονομίας στο ποσοστό εμβολιασμού αυτών που ήταν κατά του εμβολίου στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι συγγραφείς συνόψισαν τα ευρήματά τους ως εξής:

«Το πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα είναι ότι οι ενημερωτικές εκστρατείες του πρώτου κύματος  επηρέασαν όχι μόνο την πρόθεση εμβολιασμού που καταγράφηκε στην έρευνα αλλά και τα πραγματικά ποσοστά εμβολιασμού που καταγράφηκαν έξι μήνες αργότερα. Τα μηνύματά μας έπεισαν ακόμη και άτομα που αρχικά είχαν εκφράσει αρνητική στάση. Συνολικά, τα αλτρουιστικά μηνύματα είχαν τη μεγαλύτερη επίδραση. Οι διαφορές στην αποτελεσματικότητα των διαφορετικών προσεγγίσεων μεταξύ των χωρών αποδεικνύουν ότι οι μελλοντικές ενημερωτικές εκστρατείες θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένες σε αυτό το πλαίσιο ώστε να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο.»

Δηλαδή: όλοι θα μπορούσαν να πειστούν να εμβολιαστούν. Δεν είναι χαμένη υπόθεση. Ωστόσο, διαφορετικά μηνύματα λειτουργούν καλύτερα σε διαφορετικούς ανθρώπους και επομένως θα πρέπει προετοιμάσουμε τις καμπάνιες επικοινωνίας μας ανάλογα.

Κάτι που χρήζει περαιτέρω εξερεύνησης: Μεταξύ εκείνων που είχαν τις λιγότερες πιθανότητες να αλλάξουν γνώμη ήταν οι άνθρωποι που γενικά δεν παίρνουν ρίσκα. Οι συγγραφείς της μελέτης υπέθεσαν ότι «αυτά τα άτομα ανησυχούν περισσότερο για πιθανές αρνητικές παρενέργειες του εμβολιασμού παρά για τον κίνδυνο να κολλήσουν Covid-19».

Αυτή η θεωρία ταιριάζει με τις αναφορές των παιδιάτρων. Πολλοί γονείς είχαν λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με τους κινδύνους του εμβολιασμού έναντι των κινδύνων από τον Covid. Για παράδειγμα, μπορεί να γνωρίζουν ότι τα εμβόλια ενέχουν μικρό κίνδυνο καρδιακής φλεγμονής, αλλά μπορεί να μην γνωρίζουν ότι ο ίδιος ο Covid-19 ενέχει πολύ υψηλότερο κίνδυνο για την ίδια πάθηση.

Είναι δελεαστικό να θεωρούμε ότι οι προθέσεις εμβολιασμού είναι στατικές. Θα το κάνεις ή δεν θα το κάνεις, για οποιονδήποτε λόγο: από ιδεολογία, εμπιστοσύνη στους θεσμούς, προσωπική εκτίμηση του κινδύνου. Και αυτές οι μεταβλητές έχουν πράγματι καθοριστική σημασία για τις επιλογές των ανθρώπων. Αλλά, όπως δείχνουν και τα ευρήματα, όλοι μπορούν να αλλάξουν γνώμη, όχι απαραίτητα δίνοντας έμφαση στην προσωπική τους υγεία, αλλά πείθοντάς τους ότι θα κάνουν καλό στους συμπολίτες τους και τη χώρα γενικότερα.

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤΕΣΤ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ: Ποιος είναι ο συναισθηματικός σου τύπος;