Δημήτρης Καβατζικλής
Ποιος είναι ο παλαιότερος υπολογιστής στον κόσμο; Αν απαντήσατε ο IBM Mark I είστε κοντά αλλά με διαφορά περίπου δύο χιλιάδων χρόνων. Ο πρώτος γνωστός υπολογιστής ήταν μια φορητή συσκευή, λίγο μεγαλύτερη από το μέσο tablet. Ήταν χειροκίνητος και είχε περιορισμένη, αλλά εντυπωσιακή λειτουργία: ακολουθούσε τον Μετωνικό κύκλο, «το μοντέλο των 235 μηνών που οι αρχαίοι αστρονόμοι χρησιμοποιούσαν για να προβλέψουν τις εκλείψεις», γράφει ο Robby Berman στο Big Think.
Το αρχαίο τέχνεργο γνωστό ως μηχανισμός των Αντικυθήρων ανακαλύφθηκε το 1900 σε ναυάγιο ανοικτά της νήσου των Αντικυθήρων. Χρειάστηκαν άλλα 75 χρόνια προτού το διαβρωμένο μέταλλο αποκαλύψει μια μηχανική συσκευή που χρονολογείται από το 150 έως το 100 π.Χ. «Μέχρι το 2009, η σύγχρονη τεχνολογία είχε εντοπίσει και τα 30 γρανάζια του μηχανισμού ενώ δημιουργήθηκε και ένα εικονικό μοντέλο αυτού», λέει το openculture.
Η συσκευή μπορούσε να προβλέψει τις θέσεις των πλανητών (ή τουλάχιστον εκείνων που γνώριζαν οι αρχαίοι Έλληνες: του Ερμή, της Αφροδίτης, του Άρης, του Δία και του Κρόνου), καθώς και του ήλιου, της Σελήνης αλλά και τις εκλείψεις. Ο μηχανισμός έβαλε τη Γη στο κέντρο του σύμπαντος. Όμως οι ερευνητές που τον μελετούσαν δεν μπορούσαν να καταλάβουν ακριβώς πώς λειτουργούσε, αφού μόνο το ένα τρίτο του μηχανισμού έχει σωθεί.
Τώρα, φαίνεται ότι ερευνητές του University College του Λονδίνου έχουν καταφέρει να λύσουν το μυστήριο φτιάχνοντας ένα νέο υπολογιστικό μοντέλο στο Scientific Reports. «Είναι το πρώτο μοντέλο που συμμορφώνεται με όλα τα φυσικά στοιχεία και ταιριάζει με τις επιστημονικές επιγραφές που είναι χαραγμένες στον ίδιο τον μηχανισμό», λέει ο επικεφαλής συγγραφέας Tony Freeth στο The Engineer.
Στο παρακάτω βίντεο, μπορείτε να μάθετε για την ιστορία του μηχανισμού και την ανακάλυψή του τον 20ο αιώνα και να δείτε μια λεπτομερή εξήγηση των Freeth και της ομάδας του.
«Ίσο με το μέγεθος ενός μεγάλου λεξικού», το τέχνεργο έχει αποδειχθεί ότι είναι το «πιο σύνθετο κομμάτι μηχανικής του αρχαίου κόσμου». Έχοντας δημιουργήσει ένα τρισδιάστατο μοντέλο, οι ερευνητές σκοπεύουν να δημιουργήσουν και ένα ολοκληρωμένο αντίγραφο της συσκευής. «Αν μπορούν να το κάνουν με σύγχρονα μηχανήματα», γράφει ο επιστημονικός συντάκτης του Guardian, Ian Sample, «σκοπεύουν να κάνουν το ίδιο με τεχνικές από την αρχαιότητα- όχι μικρό κατόρθωμα αν λάβουμε υπόψη ότι δεν είναι σαφές πώς οι αρχαίοι Έλληνες είχαν κατασκευάσει τέτοια εξαρτήματα χωρίς τη χρήση τόρνου».
Ο μηχανισμός θα διατηρήσει τα μυστικά του ακόμα και αν το μοντέλο της ομάδας UCL λειτουργήσει. Γιατί φτιάχτηκε, σε τι χρησίμευε; Υπήρχαν άλλες τέτοιες συσκευές; Ας ελπίσουμε ότι δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε πολλές δεκαετίες για να μάθουμε τις απαντήσεις. Διαβάστε το άρθρο της επιστημονικής έκθεσης της ομάδας εδώ.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ