Δημήτρης Καβατζικλής
Οι προκλήσεις «fear food» στο TikTok εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το διαδικτυακό περιεχόμενο που αφορά στην αποκατάσταση διατροφικών διαταραχών. Τα βίντεο έχουν όλα τα χαρακτηριστικά ενός TikTok που έχει σχεδιαστεί για να γίνει viral: ένας πρόθυμος δημιουργός κοιτάζει την κάμερα, έτοιμος να δώσει στον θεατή μια ματιά πριν και μετά την ολοκλήρωση μιας δύσκολης πρόκλησης, αναφέρει το mashable.
Ωστόσο, οι προκλήσεις «fear food» είναι πολύ διαφορετικές. Σε αυτά τα βίντεο, οι δημιουργοί που λένε ότι βρίσκονται σε φάση ανάκαμψης συχνά διαλέγουν από ένα βάζο ένα κομμάτι χαρτιού που γράφει ένα από τα τρόφιμά που φοβούνται. Στη συνέχεια το φτιάχνουν ή το αγοράζουν και προσπαθούν να το φάνε στην κάμερα.
Συνολικά, το hashtag #fearfoodchallenge έχει περισσότερες από 470 εκατομμύρια προβολές. Οι ειδικοί για την αποκατάσταση των διατροφικών διαταραχών λένε ότι τα βίντεο με προκλήσεις φαγητού παρουσιάζουν οφέλη και κινδύνους για τον δημιουργό και τον θεατή.
1. Τι είναι η διατροφική πρόκληση φόβου TikTok;
Αν και το ταξίδι κάθε ατόμου με την αποκατάσταση της διατροφικής διαταραχής είναι διαφορετικό, η απόπειρα να φάει κανείς μια τροφή που φοβάται είναι συχνά μέρος της θεραπείας, λέει ο Δρ Jason Nagata, του UCSF Benioff Children’s Hospital στο Σαν Φρανσίσκο.
Ένα άτομο που ζει με μια διατροφική διαταραχή, μπορεί να αναπτύξει άγχος ή φόβο που σχετίζεται με τροφές που προκαλούν αρνητικά μοτίβα σκέψης. Οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ή αναρρώνουν από μια διατροφική διαταραχή βιώνουν πραγματικό φόβο όταν έρχονται αντιμέτωποι με τέτοιες τροφές. Ο Nagata λέει ότι ένα στάδιο της ανάρρωσης είναι να μπορείς να τρως ένα ευρύ φάσμα τροφών, συμπεριλαμβανομένων ειδών που δυσκολευόσουν να φας στο παρελθόν. Στο TikTok, αυτή η άσκηση αποκατάστασης έχει μετατραπεί σε «πρόκληση».
Αντί να δείχνουν τον εαυτό τους να αποφασίζει συνειδητά ποιο φαγητό θα φάει, οι δημιουργοί εισάγουν το στοιχείο της έκπληξης. Τα βίντεο συχνά τους δείχνουν να παραγγέλνουν το φαγητό, να το ετοιμάζουν ή να το αγοράζουν από το σούπερ μάρκετ. Ενώ ορισμένοι δημιουργοί μοιράζονται πλάνα από την ήπια αλλά σύντομη ταλαιπωρία τους με το φαγητό, όπως μορφασμούς, τραβήγματα ή παύσεις, συχνά ολοκληρώνουν αυτό που έχουν στο πιάτο τους. Μερικοί γνέφουν ή χαμογελούν καταφατικά για να δηλώσουν ότι απολαμβάνουν το φαγητό.
2. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Ένας γενικός στόχος της ανάκαμψης είναι να μπορούμε να τρώμε υγιεινά γεύματα σε κοινωνικό περιβάλλον με άλλους ανθρώπους, με τρόπο που να μην μειώνει την ποιότητα ζωής ενός ατόμου οδηγώντας σε συμπτώματα που σχετίζονται με τη διατροφική διαταραχή, όπως εξουθενωτικές σκέψεις ή το άγχος, λέει ο Nagata.
Το να βλέπεις δημιουργούς που προσπαθούν να μειώσουν τον φόβο τους σε ένα TikTok μπορεί να βοηθήσει στην ομαλοποίηση της κατάστασης. Αυτό μπορεί να είναι ενθαρρυντικό για ορισμένους θεατές, οι οποίοι μπορεί να αισθάνονται λιγότερο μόνοι, ενώ και οι υποστηρικτικές σκέψεις που προκύπτουν από σχόλια και άμεσα μηνύματα, μπορούν επίσης να είναι επωφελείς.
Ωστόσο, ο Nagata έχει επιφυλάξεις σχετικά με το περιεχόμενο. Ενώ οι δημιουργοί λαμβάνουν κυρίως ενθάρρυνση από εκείνους που καταλαβαίνουν πώς είναι να έχεις ή να αναρρώνεις από μια διατροφική διαταραχή, οι σχολιαστές που δεν έχουν αυτή τη γνώση μπορεί να τους παρενοχλήσουν ή να τους προσβάλλουν.
Επιπλέον, ανησυχεί ότι κάποιοι φοβούνται ότι η πρόκληση μπορεί να περιέχει παραπληροφόρηση σχετικά με την άσκηση ή τη θεραπεία γενικά. Τα βίντεο ενδέχεται να δείχνουν λιγότερο υγιεινούς τρόπους για να δοκιμάσετε μια τροφή με φόβο, όπως η υπερβολική κατανάλωση σε σύντομες χρονικές περιόδους. Για όσους πάσχουν από νευρική ανορεξία που περνούν επίσης κύκλους υπερφαγίας, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού μπορεί να προκαλέσει ένα επεισόδιο υπερφαγίας.
Έπειτα, υπάρχει ο κίνδυνος για κάποιον που αντιμετωπίζει μια διατροφική διαταραχή, και βλέποντας μια πρόκληση φόβου για φαγητό στο TikTok να οδηγηθεί σε συγκρίσεις με τον δημιουργό. Οι αρνητικές συγκρίσεις είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των διατροφικών διαταραχών και μπορεί να περιστρέφονται γύρω από τις διαφορές μεγέθους σώματος και διατροφικές προτιμήσεις.
Κάποιος που βλέπει το TikTok ενός δημιουργού που τρώει ένα συγκεκριμένο φαγητό, για παράδειγμα, μπορεί να αναρωτηθεί εάν έχει όντως κάποια διατροφική διαταραχή και, κατά συνέπεια, εάν χρειάζεται όντως θεραπεία. Ταυτόχρονα, εάν κάποιος που βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης βλέπει πολλά από αυτά τα βίντεο αλλά δεν έχει επιτυχία στις προσπάθειές του να μειώσει τον φόβο για συγκεκριμένα τρόφιμα, μπορεί να αισθάνεται χειρότερα για τον εαυτό του, λέει ο Nagata.
Ο αλγόριθμος του TikTok μπορεί επίσης να ενέχει ακούσιο κίνδυνο τόσο για τους δημιουργούς όσο και για τους θεατές. Εάν οι δημιουργοί ανταμείβονται με αυξημένες προβολές, μπορεί να δημιουργήσουν περισσότερα βίντεο, ακόμα κι αν αυτό επηρεάζει αρνητικά την ανάκαμψή τους.
Η Δρ Doreen Marshall, ψυχολόγος και Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Ένωσης Διατροφικών Διαταραχών, λέει ότι τα βίντεο μπορεί να βοηθήσουν στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τις διατροφικές διαταραχές, αλλά ανησυχεί για το γεγονός ότι τα βίντεο στερούνται πλαισίου σχετικά με την ανάρρωση του δημιουργού. Σημειώνει ότι πρέπει να δίνεται προσοχή στην εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με το εάν οι προκλήσεις του φόβου για τα τρόφιμα αποτελούν μέρος της θεραπείας κάποιου.
Πολλά μεμονωμένα βίντεο δεν περιλαμβάνουν λεπτομέρειες σχετικά με τη διατροφική διαταραχή του δημιουργού και το εάν όντως βρίσκεται υπό θεραπεία. Επίσης, δεν απεικονίζουν ασκήσεις όπως συμβαίνει στη θεραπεία, οι οποίες ξεκινούν με μια πολύ αργή εισαγωγή.
Δεν περιλαμβάνονται επίσης σκηνές του τι συνέβη μετά το τέλος του βίντεο. Δεν υπάρχει τρόπος για τον θεατή να γνωρίζει εάν ο δημιουργός είχε κάποια μικρή ή μεγάλη αποτυχία μετά την πρόκληση.
3. Εναλλακτικές λύσεις
Η Jessica Flint, Διευθύνουσα Σύμβουλος του συστήματος υποστήριξης διατροφικών διαταραχών Recovery Warriors, κατανοεί την πτυχή της πρόκλησης αλλά λέει ότι μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Λέει ότι όλο αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συγκρίσεις.
Στο Recovery Warriors Courage Club, μια εικονική ομάδα υποστήριξης που απαιτεί συνδρομή επί πληρωμή, η Flint λέει ότι διατροφικές προκλήσεις αποτελούν κίνητρο, αλλά χωρίς την πίεση να φάτε κάτι ή να δημιουργήσετε οπτικό περιεχόμενο που μπορεί να γίνει viral.
Τα μέλη του Courage Club ενθαρρύνονται να παραβιάζουν δεκάδες δικούς τους κανόνες διατροφής, αλλά αργά και σταδιακά. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι τρώνε ένα κόκκινο μήλο αντί για πράσινο, αλλάζουν το μπρόκολο με κολοκυθάκια ή παραγγέλνουν ένα διαφορετικό είδος από το μενού του αγαπημένου τους εστιατορίου. Η ιδέα είναι να βοηθήσουμε σταδιακά κάποιον που αναρρώνει να καταλάβει ότι είναι ικανός να τρώει μια ποικιλία τροφών, όχι μόνο αυτά που τον έπεισε ο εγκέφαλός του ότι ήταν ανεκτά κατά τη διάρκεια της ασθένειάς του.
Όταν οι άνθρωποι μοιράζονται τις «νίκες» τους, το κάνουν σε μια πλατφόρμα που εστιάζει στο κείμενο και όχι στις φωτογραφίες. Τα avatar των μελών μπορεί να μην είναι καν μια εικόνα του εαυτού τους. Το κοινό αποτελείται από άτομα που βρίσκονται επίσης σε ανάκαμψη, με την υποστήριξη γιατρού, διαιτολόγου ή θεραπευτή.
Το Courage Club, το οποίο διαθέτει λίστα αναμονής, δεν είναι η μόνη εναλλακτική λύση, αλλά είναι ένα παράδειγμα του πώς ένα σημαντικό μέρος της ανάκαμψης μπορεί να γίνει σε μια μεγάλη πλατφόρμα κοινωνικών μέσων. Η Flint συνιστά επίσης διαφορετικούς τύπους μέσων, ιδιαίτερα αυτά που δεν διαθέτουν βίντεο ή οπτικό μέσο, όπως ιστολόγια και podcast. «Υπάρχει άφθονο υλικό υποστήριξη ανάκτησης που δεν απαιτεί να παρακολουθείς βίντεο που τροφοδοτούνται από αλγόριθμους», λέει η Flint.
