Βάνα Κράβαρη
Πίστευα αφελώς πως “χωρίζει” κανείς με τον θυμό μετά από μια εφηβεία που βιώθηκε όπως της άρμοζε. Με αναίτια οργή, παρορμητικές αντιδράσεις, λανθάνον σύνδρομο καταδίωξης που μεταμορφώνεται σε ραντάρ εχθρών -κυρίως εχθρών με τους οποίους μοιράζεσαι το ίδιο σπίτι, αποδόμησης προτύπων και προσωρινής δολοφονίας χαρακτήρων -κυρίως εκείνων που σε μεγάλωσαν. Η αφελής θεωρία μου τράκαρε σε όλες τις σκηνές αληθινού female rage που έχω παρακολουθήσει ανά τα χρόνια, από γυναίκες συγγενείς. Μάνες και θείες δικές μου, μάνες και θείες των φίλων μου, να εξοργίζονται πάνω από νεροχύτες, μπροστά σε τηλεοράσεις, να κοκκινίζουν από θυμό πάνω από οικογενειακά τραπέζια. Όχι συχνά, βασικά αρκετά σπάνια, με ένα μοτίβο να επαναλαμβάνεται: μια απολογητική στάση για την “έκρηξη”, γιατί “πώς φωνάζεις έτσι γυναίκα πράμα;”.
Μεγαλώνοντας δεν ήμασταν άσχημες μόνο όταν κλαίγαμε. Ήμασταν άσχημες και όταν θυμώναμε. Ω, θεέ μου πόσο ασχημαίνεις όταν κάνεις έτσι. Είσαι τρελή; Τι συμπεριφορά είναι αυτή; Μήπως το θέλεις το gaslighting σου; Είσαι τρελή, τρελή, τρελή και οργισμένη και οι γυναίκες ποτέ δεν ήταν προορισμένες να εξοργίζονται. Ούτε όταν πληγώνονται, ούτε όταν δεν παίρνουν τη γαμημένη προαγωγή που αξίζουν, ούτε όταν χάνουν στο πόκερ, ούτε όταν δεν μπαίνει το πέναλτι. Διάολε, οι γυναίκες δεν είναι προορισμένες να ξεσπούν τον θυμό τους, εκτός αν είναι μόνες μπροστά στον καθρέφτη, προσπαθώντας να ισιώσουν τα μαλλιά τους, με καύσωνα και τον θυμό να τις κάνει να θέλουν να ουρλιάξουν, πιέζοντας το σαγόνι τους με δύναμη, μέσα στην υστερία. Ευτυχώς δεν τις βλέπει κανείς όπως επίσης κανείς δεν θα αναρωτηθεί αν τα ωραία τους μαλλιά “πέτυχαν” με κάποιο κόστος. Ψυχολογικό. Κυρίως. Τα καλά κορίτσια καταπίνουν με μια βαθιά ανάσα την οργή τους και φορούν το ψεύτικο, αξιολύπητο χαμόγελό τους. Όπως η Cassie σε αυτή τη σκηνή του Euphoria:
TikTok – Make Your Day
No Description
Στην τέχνη, η εικόνα μιας εξοργισμένης γυναίκας συχνά μεταφράζεται ως “ασχήμια”. Από τη Μέδουσα του Caravaggio έως και τις παλαιότερες αναφορές σε αυτό το στοιχείο του γυναικείου θυμικού (του ανθρώπινου αν θες) η λέξη ήταν μια: υστερία. Μια γκροτέσκα παραφωνία στο ήσυχο, ψύχραιμο, παθητικό κούλνες της θηλυκότητας που όλα τα ανέχεται για να μη στάξει το eyeliner. To κούλνες που πλέον παίζουν στα δάχτυλα όλες οι pick-me γυναίκες, απορρίπτοντας το eyeliner. “Δεν θυμώνω εύκολα, δεν αντέχω τις υστερίες”. Κόντρα σε όλη την οργισμένη αρρενωπότητα του Fight Club και του A Clockwork Orange, δεν υφίσταται όρος “male rage”. Φαίνεται πως ο θυμός, η οργή και η εκτόνωσή του, όχι απλώς είναι συνυφασμένη με τον ανδρικό ρόλο, αλλά μπορεί να θεωρηθεί και sexy. Το passive aggressive “i look how you wanna look, i fuck like you wanna fuck” στο Fight Club, με το φλεξ και την υπεροψία του, αποτελεί μέχρι και σήμερα άνετο ποστάρισμα -αντί δήλωσης- μιας δεδομένης ανδρικής βιαιότητας.
Οι γυναίκες είναι “προορισμένες” να εσωτερικεύουν τον θυμό τους, να χαμογελούν και αν είναι “απλώς καλές”. Μελέτες που έχουν δημοσιευθεί στο Psychological Science και στο Science Daily, δείχνουν πως ο ανδρικός θυμός εκτιμάται και γίνεται σεβαστός από τους θεατές και τους αποδέκτες του. Ναι, στην πραγματική ζωή. Αντιθέτως, οι θυμωμένες γυναίκες συχνά φαίνονται (ή απεικονίζονται) ως υπερβολικά δραματικές ή παράλογες όταν δείχνουν τον θυμό τους. Περιορίζονται σε ωμά και δισδιάστατα στερεότυπα, όπως “η τρελή πρώην”, η “φεμιναζί” τύπισσα, η θυμωμένη λεσβία. Σε ταινίες, οι γυναίκες μπαίνουν σε τέτοια απλοϊκά καλούπια, και κάθε φορά που εκφράζουν το θυμό τους, το επιμύθιο είναι πως κάτι πρέπει να κάνουν με αυτό. Γιατί είναι παθολογικό. Και τέλος πάντων κρύβει κάποιο πρόβλημα.
Η κοινωνία έχει δώσει το ελεύθερο στους άνδρες να εκφράζουν θυμό, δύναμη και ένταση. Μόνο που κάτω από τον θυμό ως συναίσθημα ομπρέλα, βρίσκονται και άλλα συναισθήματα: η απογοήτευση, η ζήλια, η ντροπή, η ανησυχία. Μαζί με τον θυμό εμφανίζονται και αυτά και στην περίπτωση των γυναικών, βασικά, εξαφανίζονται. Και όποτε ξαναβγαίνουν στην επιφάνεια, είναι για κακό. Σημαίνουν ότι η γυναίκα αυτή χάνει ή την ισορροπία ή το μυαλό τους. Δεν είναι cool enough. Δεν είναι γυναίκα enough. Κάτι πάει λάθος με αυτή την τύπισσα, ξέρω γω; Ίσως δεν προσποιείται και οργασμούς.
Ενώ δεν υφίσταται “male rage”, το female rage υπάρχει. Και θέλει να εννοεί κάτι. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον ρόλο της Florence Pugh στο Midsommar ή το ξέσπασμά της στο Don’t Worry Daring της Olivia Wilde, που οδηγείται σε “υστερία” από τον σύζυγό της, Jack, όταν μαθαίνει ότι η ζωή της είναι ένα simulation το οποίο καθοδηγεί ο ίδιος και οι ονειρώξεις του για μια -κάτι παραπάνω από- τακτοποιημένη ζωή, σύμφωνα με το πλάνο των εμμονών του. Η φράση “female rage” περιγράφει τέλεια και τη Mia Goth στο Pearl με το TikTok να βιώνει μια εμμονή με τις έντονες αντιδράσεις της, τα τρομακτικά ξεσπάσματά της και τον άφιλτρο θυμό και οργή με την οποία ουρλιάζει πως είναι σταρ.
TikTok – Make Your Day
No Description
Tις προάλλες το βίντεο μιας TikToker να τρώει μια τεράστια ποσότητα φαγητού λαίμαργα, ενώ μιλούσε, με γεμάτο στόμα, με έκανε συνειδητοποιήσω πόση ενοχικότητα μου προκαλεί ο θυμός μου. Ναι, ο παράλογος θυμός μου. Η κοπέλα έχει κάθε δικαίωμα να τρώει πρώτα ένα πιτόγυρο, μετά ένα καλαμάκι, μετά πατάτες, μετά πάλι πιτόγυρο, χωρίς να μασάει τίποτα από όλα αυτά ουσιαστικά, όπως και εγώ θα έπρεπε να έχω τονωμένο το αντανακλαστικό του scroll down τη στιγμή που συνειδητοποιώ πως το content αυτό μου προκαλεί αγνό και άφιλτρο female rage, όπως εκείνο που έρχεται όταν το δαχτυλίδι μου μπλέκεται στα μαλλιά μου ή όταν προσπαθώ να ανοίξω την πόρτα του συνοδηγού σε σε ένα αυτοκίνητο, το οποίο ο οδηγός δεν έχει ξεκλειδώσει και απλώς με κοιτάει σαν χάνος. Όλη η ενοχικότητα στην ένταση με την οποία σχεδόν ξεχαρβαλώνω το πόμολο της πόρτας με την επαναληπτικότητα της ίδιας οργισμένης κίνησης.
Η γυναικεία οργή, ευτυχώς, μπορεί να είναι ηρωική και glorious. Στο Promising Young Woman η οργή κρατά τον χαρακτήρα της Carey Mulligan ζωντανό και λειτουργικό, όσο ζητά εκδίκηση για τον βιασμό μιας αγαπημένης γυναίκας της ζωής της. Η Amy του “Beef”, της οποίας η οργή είναι καταστροφική και τα πάντα γύρω της καταρρέουν όταν εκφράζεται, έχει μεταμορφωθεί για πολλές creator σε σύμβολο έκφρασης αυτού του ψυχικού σημείου στο οποίο φτάνει μια γυναίκα όταν πια δεν σκοπεύει να ανεχτεί. Το οτιδήποτε. Για οποιονδήποτε.
Αυτές οι σκηνές, αυτές οι ιστορίες, δεν αφορούν τον ίδιο τον θυμό, αλλά το δικαίωμα (επιτέλους!) και τη δυνατότητα μιας γυναίκας να υπερασπιστεί τον εαυτό της, να αποκτήσει αυτονομία το γυναικείο θυμικό για να ξεδιπλώσει όλα τα triggers και τις αδυναμίες τους, ακριβώς όπως και το αντρικό. Μερικές φορές μια γυναίκα οφείλει να γίνει μη ελκυστική, να χάσει κάθε οίκτο, να χτυπήσει τη γροθιά της στο τραπέζι και να αλλάξει τον κόσμο. Ή αν όχι τον κόσμο έστω τον μικρόκοσμό της. Ναι, μερικές φορές μια γυναίκα είναι απαραίτητο να ανοίξει το στόμα της, χωρίς κανένα φίλτρο και να βγάλει μια γαμημένη κραυγή “για να μην τα σπάσει όλα”, που λένε κατά καιρούς και μερικοί άντρες που έχω γνωρίσει, χωρίς να ανοίξει ρουθούνι.