Δημήτρης Καβατζικλής
Μπορεί κανείς να εκτιμήσει το έργο της Φρίντα Κάλο, χωρίς να γνωρίζει τίποτα για τον σύζυγο της, Ντιέγκο Ριβέρα. Αλλά ορισμένοι από τους πίνακές της έχουν περισσότερο νόημα όταν γνωρίζεις την ταραχώδη σχέση τους. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι «Οι δύο Φρίντες», που η Κάλο ζωγράφισε το 1939 αμέσως μετά το διαζύγιό τους. Η μεγαλύτερη από τις αυτοπροσωπογραφίες της, παρουσιάζει την καλλιτέχνιδα ως δύο πρόσωπα που ξεχωρίζουν από την ενδυμασία τους: το ένα φορά ένα ευρωπαϊκό φόρεμα και το άλλο ένα παραδοσιακό μεξικάνικο. Το έργο αναπαριστά τη διπλή της κληρονομιά. Όπως το έθεσε η ίδια η Κάλο, δείχνει «την Φρίντα που αγάπησε ο Ντιέγκο και αυτή που δεν αγάπησε», διαβάζουμε στο openculture.
«Η πιο σκουρόχρωμη Φρίντα στα δεξιά είναι η ιθαγενής Μεξικανή Φρίντα που λατρεύτηκε από τον σύζυγό της, ενώ η πιο ανοιχτόχρωμη Φρίντα στα αριστερά είναι η Ευρωπαία Φρίντα που απέρριψε», εξηγεί ο γκαλερίστας James Payne στο βίντεο του Great Art Explained:
Παρουσιάζοντας τον εαυτό της με αυτόν τρόπο έστελνε ένα σαφές μήνυμα πολιτισμικής ταυτότητας, εθνικισμού και φεμινισμού, ενώ ταυτόχρονα έκρυβε και το «σπασμένο» σώμα της μετά από ένα ατύχημα που είχε στα νιάτα της καθώς, και διάφορες άλλες σωματικές διαταραχές που εμφάνισε αργότερα. Το πορτρέτο εκθέτει την καρδιά της «Μεξικάνας Φρίντα» για να δείξει ότι παραμένει ανέπαφη, κρατώντας μια μικρή φωτογραφία του Ντιέγκο στο χέρι της.
Η καρδιά όμως της «Ευρωπαίας Φρίντα» αποδίδεται ως «αποσυνδεδεμένη από τον αγαπημένο της Ντιέγκο και αιμορραγεί στο φόρεμά της, ένα βικτοριανό δαντελένιο φόρεμα παρόμοιο με αυτό που φορούσε η μητέρα της». Οι δύο Φρίντες συνδέονται μέσω της εκτεθειμένης καρδιάς τους με μια ενιαία αρτηρία, που η μία της πλευρά καταλήγει στη φωτογραφία του Ριβέρα. Η αιμορραγούσα καρδιά είναι «θεμελιώδες σύμβολο του Καθολικισμού και μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως σύμβολο των τελετουργικών θυσιών των Αζτέκων» και εκφράζει το αναπόφευκτο των νέων γάμων τους που ακολούθησαν. Είχαν «μία από τις πιο εμμονικές και ταραχώδεις σχέσεις στην ιστορία της τέχνης», λέει ο Payne, αλλά όσο ζούσαν, ήξεραν ότι δεν μπορούσαν ο ένας χωρίς τον άλλον.
Για να είμαι ειλικρινής ανάμεσα στον μεξικάνικο εθνικισμό της Φρίντα και τη δήλωση του Κόντογλου ότι είναι άνθρωπος της Ανατολής ψηφίζω δαγκωτό Κόντογλου. Συνδέει πανάρχαιες δικές μου παραδόσεις με το σήμερα. Αν η Φρίντα δεν ήταν κομμουνίστρια και φεμινίστρια θα είχε παντελώς άλλο αποτύπωμα στο παγκόσμιο χρηματιστήριο της τέχνης.
Για όποιον έχει όρεξη: https://youtu.be/n-pE10vUJnU