Άρης Δημοκίδης
Kαι με το μίσος περνάει ο καιρός. Και με το μίσος γεννιέται η παραφροσύνη και μένουνε μισοί οι λαοί και οι άνθρωποι.
Η βραβευμένη παράσταση του Μάνου Καρατζογιάννη «Για την Ελένη» με τη Μαρία Κίτσου επαναπροβάλλεται ψηφιακά στις 19, 20 & 21 Φεβρουαρίου στις 20:00.
Στην παράσταση, που παρουσιάζει για πρώτη φορά στην σκηνή την τραγική ιστορία της μεγάλης Ελένης Παπαδάκη, θύμα των Δεκεμβριανών, η ηθοποιός «επιστρέφει» στο χώρο της για να αφηγηθεί το εμφύλιο κύτταρο του Θεάτρου, του τόπου της, του καιρού της.
Μ’ αυτή την αφορμή ζήτησα απ’ τον Μάνο Καρατζογιάννη που έγραψε και σκηνοθετεί την παράσταση να μας μιλήσει για όσα ανακάλυψε στην έρευνά του σχετικά με την Ελένη Παπαδάκη.
«Το 2015, η Πειραματική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου προκήρυξε έναν διαγωνισμό για τον εμφύλιο πόλεμο», λέει ο ίδιος. «Έχοντας ακούσει πολλές ιστορίες για την εποχή και κυρίως για το ίδιο το πρόσωπο από τον Μάνο Ελευθερίου, μανιώδη συλλέκτη της μνήμης της Ελένης Παπαδάκη αποφάσισα να κάνω τη σχετική πρόταση στην Πειραματική σκηνή, η οποία, τότε, έγινε δεκτή από τους υπεύθυνους της Πρόδρομο Τσινικόρη και Ανέστη Αζά. Έκτοτε η παράσταση, μετά την επιτυχημένη πρεμιέρα της στο πλαίσιο της πλατφόρμας νέων δημιουργών “Θέμα Εμφύλιος” της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, παίχτηκε για δύο σεζόν: πρώτα στο Tempus Verum – Εν Αθήναις και στη συνέχεια, την επόμενη θεατρική περίοδο, στο Θέατρο Σταθμός. Στο πλαίσιο μάλιστα της περιοδείας της παρουσιάστηκε επίσης στο Ηράκλειο Κρήτης, στη Θεσσαλονίκη, στην Καβάλα, στην Μυτιλήνη, στην Πάτρα καθώς και στο Φεστιβάλ Πτολεμαΐδας.»
-Ποια ήταν η έρευνα που έκανες και τι σου έκανε εντύπωση περισσότερο απ’ όσα έμαθες;
Η έρευνα μου επικεντρώθηκε κυρίως στο ιστορικό αρχείο του Μάνου Ελευθερίου, ο οποίος μου είχε παραχωρήσει γενναιόδωρα την πρόσβαση τόσο στο δικό του αρχείο όσο και σε εκείνο του Πολύβιου Μαρσάν, βιογράφου της Ελένης Παπαδάκη.
Τη μεγαλύτερη εντύπωση, νομίζω, ότι μου είχαν κάνει τότε οι επαγγελματικοί παραγκωνισμοί και οι συναδελφικές αντιζηλίες στο χώρου του θεάτρου εκείνη την εποχή. Το μέγεθος τους και η έντασή τους.
-Πόσο παρεξηγημένη ήταν η Παπαδάκη;
Έχουν ειπωθεί πολλά για την Παπαδάκη, όλα στα σκοτεινά, εκεί όπου «προχωρούσαν και οι ήρωες», που έσωσε και η ίδια από το εκτελεστικό απόσπασμα λίγο πριν δολοφονηθεί. Ένα όμως είναι το σίγουρο: η Παπαδάκη δεν ήταν ο μέσος όρος. Θεατρίνα, ανύπαντρη, με αμφιλεγόμενη προσωπική ζωή, καπνίστρια, οδηγός αυτοκινήτου, μεγαλοαστή, ιδιαιτέρως καλλιεργημένη μα πάνω από όλα μια σκηνική ιδιοφυΐα, όπως οι ίδιοι οι κριτικοί του θεάτρου μαρτυρούν.
Η προσωπική της ετερότητα συνάντησε τη δημόσια εμφύλια περίοδο της χώρας και κάπου εκεί γράφτηκε ίσως η πιο μελανή ιστορία του θεάτρου μας.
-Βλέπεις κάποιες αντιστοιχίες με τη σημερινή κατάσταση στο θέατρο;
Στο θέατρο η καλοσύνη δε διασχίζει τους διαδρόμους με κλαρί ελιάς, έλεγε η Παπαδάκη. Κακά τα ψέμματα το θέατρο είναι σαν τη ζωή: γεμάτο θαύματα αλλά και τραύματα.
-Πώς καθοδήγησες την Μαρία Κίτσου για να ενσαρκώσει την Παπαδάκη;
Η Μαρία έχει μια καρδιά άδολη. Μια δική της πνευματική αφηρημάδα… Εκεί βασίστηκα για να αποδώσω τον κόσμο, που έφερε η ηρωίδα, όπως τουλάχιστον την είχα φανταστεί μέσα από τις διηγήσεις του Μάνου Ελευθερίου. Η συνεργασία μαζί της, στις πρόβες, ήταν από τις ευτυχέστερες, στη σκηνοθετική μου διαδρομή.
-Είναι επίκαιρα αυτά που πραγματεύεται το έργο….
Τα μέσα και τα εργαλεία αλλάζουν, αλλά το θέμα και στα τρία ολότελα διαφορετικά έργα που καταπιάστηκα τα τελευταία χρόνια (Φυλές, Σ’ εσάς που με ακούτε και Για την Ελένη) είναι το ίδιο: η ετερότητα και ο σεβασμός στο διαφορετικό.
Πόσο ανεκτικοί είμαστε στο διαφορετικό, στο οποιοδήποτε ξένο όταν οι συνθήκες γύρω μας στενεύουν; Πως καταλαβαίνουμε τα δραματικά πρόσωπα και όχι τα ίδια τα βιολογικά πρόσωπα που τα γεννάνε;
Ίσως η παραφροσύνη του καιρού της γίνει το μέσο για να αρθρωθεί ολοκάθαρα το σημερινό αίτημα: μόνο μέσα από το σεβασμό στην προσωπική ιστορία του άλλου και όχι από συνήθη επαναστατικά τσιτάτα, ενδέχεται να έρθει η δημοκρατία που όλοι ονειρευόμαστε.
+ Το τρέιλερ της παράστασης
Για την Ελένη @Σταθμός θέατρο
“Για την Ελένη”Μετά την επιτυχημένη πρεμιέρα του στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, την επανάληψη του στο Tempus Verum Εν Αθήναις, αλλά και μια μικρ…
Επιπλέον οnline προβολές: 19, 20 και 21 Φεβρουαρίου στις 20:00 / Προπώληση
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για την δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη στα Δεκεμβριανά | LiFO
Ο Μάνος Ελευθερίου γράφει για την δολοφονία της ηθοποιού Ελένης Παπαδάκη.