Μικροπράγματα
Του Δημήτρη Μακρίδη
Την θυμάσαι από πάντα απέναντι από τον παλιό ΟΤΕ. Να κρέμεται στο περίπτερο της Κανακάρη επί της Γούναρη. Ένα ασπρόμαυρο έντυπο παράταιρο στους πολύχρωμους καιρούς. «Η Πολιτική και Φιλολογική των Πατρών» έδινε σαν ταμπέλα μαγικά την χωροθεσία. Ναι, ήσουν στο κέντρο της Πάτρας. Εδώ που οι δημοσιολογούντες συναντιούνται να μιλήσουν για τα κοινά δίπλα από τα δικαστήρια και τα δημόσια κτήρια.
Και μετά θυμάσαι να την ανοίγεις ως αναγνώστης. Στην αρχή κάπως αποτυχημένα αλλά σταδιακά όλα και βελτιωνόσουν. Γιατί η ανάγνωσή της ήτανε πάντα δύσκολο σπορ. Σου πήρε καιρό να αντιληφθείς τι σημαίνει ακριβώς «οδωδός πτώμα» και τι «συμβιβασμός ετεροβαρής». Το έντυπο δεν ήταν για απλό ξεφύλλισμα πριν τον ύπνο. Μας πρότρεπε να αγρυπνούμε νυχθημερόν για την γλώσσα. Η εφημερίδα του Γιώργου Θ. Γιαννόπουλου υπήρξε μαχητική όπως το «Φυλλάδιο» του Γιώργου Ιωάννου. Ένα έντυπο που όσο και να έψαχνες δεν έβρισκες το παραμικρό τυπογραφικό λάθος, όπως στον «Πυρσό» του Βιεννέζου διανοούμενου Καρλ Κράους. Μάλιστα όλοι οι προαναφερόμενοι είχαν ένα κοινό. Έγραφαν το έντυπο όλο μόνοι τους. Κάνοντας το «μονάχη έγνοια η γλώσσα μου» κυριολεκτικά πράξη. Η ανακρίβεια και η κακομεταχείριση της γλώσσας ήταν θανάσιμοι εχθροί τους.
Μα ήτανε και συντηρητική θα πούνε κάποιοι καλοθελητές. Συμφωνούμε όπως θα συμφωνούσε και ο ίδιος ο εκδότης. Με το φρόνημα ενός κόσμου πριν ξεσπάσει «η καταιγίς του ’81» όπως έλεγε χαρακτηριστικά. Μα εμείς ευγενές έντυπο θα το χαρακτηρίζαμε. Πιστό στον αγώνα τον καλό υπέρ της γλώσσας που είναι μάνα και μας έχει όλους γαλουχήσει.
Άλλωστε οι νεώτεροι μπορούμε να βρούμε άλλα κοιτάσματα, που οι προκαταλήψεις των μεγαλυτέρων δεν μπορούν να φανταστούν. Όλα αυτά δηλαδή που περιείχε η «Πολιτική και Φιλολογική των Πατρών». Την συγκέντρωση σε ένα μεγάλο κείμενο χωρίς την παραμικρή εικόνα. Την στήλη με τα γλωσσικά λάθη στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο με σχολιασμό τόσο πνευματώδη. Νέες προτάσεις βιβλίων για το φλεγματικό της κοινό. Αφιερώματα σε λογοτέχνες με ειλικρινή προσπάθεια για αντικειμενικότητα παρά τις διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες. Και μετά από όλο αυτό το ακόνισμα του μυαλού, ο εορταστικός Παπαδιαμάντης στην τελευταία σελίδα ήταν σαν φυσιολογικό επακόλουθο. Με καμία σώνει και καλά επιτήδευση, κανένα ακκισμό τραβηγμένο από τα μαλλιά. Όχι σαν υποχρεωτική αντιβίωση, αλλά σαν γενναίο κομμάτι γλυκού που το αξίζαμε μιας και φτάσαμε μέχρι εδώ. «Τρανόν κομμάτι» όπως λένε στα ποντιακά χωριά της Ημαθίας, περιοχή στην οποία ο ίδιος υπήρξε νομάρχης. Και μόλις τελείωνες ένα τετρασέλιδο τόσο παλιομοδίτικο που άγγιζε την τελειότητα, ένιωθες πλήρης. Με μία φρεσκάδα σαν να είχες βουτήξει στα καταγάλανα νερά του Άγιου Νικήτα της Λευκάδας, παραλία που ο ίδιος ο Γιώργος Γιαννόπουλος βοήθησε για την διάνοιξή της. Οι παλιοί κάτοικοι τον θυμούνται κυριολεκτικά πάνω στην μπουλντόζα να ανοίγει τον δρόμο προς τη θάλασσα.
Και είναι και ένα από τα 2-3 πράγματα που μένουν όταν κάποιος φεύγει από την ζωή. Ο Γιώργος Γιαννόπουλος θα μπορούσε να είναι ένας ακόμη διανοούμενος δικηγόρος. Να ανταλλάσει κριτικές για τα βιβλία του με άλλους ομότεχνους και να έχει άποψη. Μα δεν έμεινε μόνο εκεί. Και άλλοι υπήρξαν νομάρχες αλλά κανείς δεν τους θυμάται να αναλαμβάνουν πέρα από τα προνόμια των αξιωμάτων και την ευθύνη του δημόσιου ρόλου τους. Αντίθετα ο Γιώργος Θ. Γιαννόπουλος μας προσέφερε γενναιόδωρα και δωρεάν για 30 χρόνια 170 τεύχη ενός κριτικού έντυπου λογοτεχνίας και κοινωνικού προβληματισμού.
Μπορεί ο καιρός να είναι πανδαμάτωρ αλλά κάποια πράγματα θα παραμείνουν. Αι τουρκικαί απειλαί θα συνεχιστούν και το Παλαιστινιακόν θα παραμένει εσαεί ατέρμονον. Ο δε καιρός για τα κριτικά πνεύματα θα είναι πάντα ζωφώδης.
Μα εμείς όταν στρίβουμε την Γούναρη δεξιά προς Κανακάρη θα περιμένουμε να αναπνεύσουμε λίγο δημόσιο αέρα διαβάζοντας κάποιον από τους παραπάνω τίτλους του ασπρόμαυρου εντύπου. Αλλά φλυαρήσαμε. Φτάνοντας στο τέλος ο λόγος στον ίδιο. Αλήθεια, τι θα έλεγε για τον νέο ανασχηματισμό και τις πλείστες αναφορές στην φρεσκάδα των 40άρηδων υπουργών που μας έχουν μπουκώσει τα φιλοκυβερνητικά μέσα; Σταχυολογούμε ένα απολαυστικό απόσπασμα από ένα παλιό τεύχος της Φιλολογικής:
«Ημείς δεν αρνούμεθα την χρησιμότητα της νεότητος ούτε ότι οι εσχατόγηροι οφείλουν κάποτε να παραμερίζουν. Όμως, αν οι νέοι ουδέν έτερον εφόδιον διαθέτουν πλην της φιλοδοξίας, είναι βέβαιον ότι θα διαπράξουν τα ίδια και χειρότερα λάθη των «γερόντων». Τα παραδείγματα είναι πολλά και νωπά».
Τόσο μεστά και τόσο διαχρονικά λόγια μέσα σε ένα τετρασέλιδο βγαλμένο από το μέλλον. Καλό σου ταξίδι, κ. Γιώργο, και ευχαριστούμε για το ταξίδι στην μαγεία της γλώσσας όλα αυτά τα χρόνια!
ΥΓ: Αξίζει να αναφέρουμε πως ο Γιώργος Γιαννόπουλος ανήκε στον στενό πυρήνα των δικηγόρων που ήταν αντίθετοι στο δικτατορικό καθεστώς και η υπογραφή του ήταν πάντα από τις πρώτες σε κείμενα διαμαρτυρίας κατά την διάρκεια της δικτατορίας.