Μικροπράγματα
Τον τελευταίο καιρό παγκοσμίως, έχει ξανά ανάψει η συζήτηση για το κατά πόσο η ψυχοθεραπεία είναι κάτι που πραγματικά βοηθάει τον κόσμο που έχει ψυχολογικά προβλήματα ή αν είναι απλά κάποιου είδους κουβεντούλα χωρίς κανένα αποτέλεσμα.
Στο ελληνικό reddit κάποιος έκανε ένα ενδελεχές ποστ που έλεγε ότι θεωρεί ότι η ψυχοθεραπεία είναι απάτη και ένας ψυχίατρος, έκανε ένα εξίσου ενδελεχές ποστ γιατί αυτό δεν ισχύει.
“Καλησπέρα σε όλους, διαβάζοντας προηγούμενο post αναφορικά με την ψυχοθεραπεία θεώρησα καλό να εξηγήσω 2-3 πράγματα καθώς ακούστηκαν πολλές ανακρίβειες. Δεν έχω ως σκοπό να «μεταπείσω» αυτούς που δεν την πιστεύουν αλλά να παραθέσω έγκυρα επιστημονικά δεδομένα.
Αρχικά η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλά κουβεντούλα. Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις οι οποίες ακολουθούν μια συλλογιστική-θεωρία για την ερμηνεία και αντιμετώπιση του προβλήματος-συμπτωμάτων.
Η αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας για ΟΛΕΣ τις ψυχιατρικές διαταραχές έχει αποδειχθεί από πληθώρα ερευνών (από σχιζοφρένεια μέχρι ανορεξία ocd κλπ κλπ) ξέρουμε ότι βοηθάει και έχει δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο και σε νευρωνικό επίπεδο.
Κακοί επαγγελματίες υπάρχουν παντού και ειδικά στον κλάδο μας (ιατρικής). Το ότι πέσατε σε κάποιον κακό ή ανεκπαίδευτο δεν γενικεύεται για όλον τον κλάδο.
Στην επιστήμη της ψυχιατρικής καθώς μιλάμε για χρόνιες και υποτροπιάζουσες ασθένειες (ακομα και το άγχος) τα φάρμακα και η ψυχοθεραπεία σπανίως κάνουν κάποιο τελείως καλά. Δυστυχώς, ο εγκέφαλος και η συμπεριφορά του ανθρώπου είναι ένα πολύπλοκο κράμα και προσπαθούμε να επαναφέρουμε την λειτουργικότητα.
Η ψυχοθεραπεία δεν ταιριάζει σε όλους και δεν είναι για όλους. Δεν είναι πανάκεια δεν κάνει θαύματα και απαιτεί αίτημα και κινητοποίηση από τον ίδιο τον θεραπευόμενο.
Στην δουλειά του ψυχιάτρου επειδή οι περισσότεροι δεν ξέρετε καλά το αντικείμενο μας,έχουμε διαταραχές όπου τα φάρμακα έχουν ελάχιστη αποτελεσματικότητα (πχ οριακή διαταραχή και διαταραχές πρόσληψης τροφής) αυτοί οι άνθρωποι μόνο μέσα από την ψυχοθεραπεία μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα τους. Επίσης στις αγχώδεις διαταραχές όπως πανικού, κοινωνική φοβία κλπ όσα SSRI και να δώσεις το CBT θα τον κάνει να ξεπεράσει τον φόβο (αναδόμηση της καταστροφοποιητικης σκέψης και έκθεση στο ερέθισμα). Ακόμα και στις «βαριές» ψυχιατρικές διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια χρησιμοποιούμε την ψυχοθεραπεία ως εργαλείο ψυχοεκπαιδευσης, κατανόησης των συμπτωμάτων, εκπαίδευσης δεξιοτήτων κλπ.
Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μόδα και έχει αποκτήσει πολλούς υποστηρικτές και αντιπάλους. Οι μεν την θεωρούν απαραίτητη οι δε ότι είναι μόνο για τους αδύναμους ότι ένας καλός φίλος κάνει την ίδια δουλειά ή ένα παπάς. Και οι 2 είναι λάθος. Η ψυχοθεραπεία είναι Θεραπεία κατά κύριο λόγο εστιάζει σε ψυχικές δυσκολίες και σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα ή συμπτώματα, δεν δίνει απαντήσεις δεν ξέρουμε τις απαντήσεις.”
Και το ποστ που άρχισε την κουβέντα στο οποίο κάποιος ισχυρίζεται ότι η ψυχοθεραπεία είναι απάτη:
“Ακολουθεί ακραίο rant. Χρειάστηκε να αλλάξω τρεις ψυχοθεραπευτές πριν ψάξω τι είναι η ψυχοθεραπεία, ποια είδη ψυχοθεραπείας υπάρχουν και ποιες είναι οι επιστημονικές ορολογίες τους και τα βασικά αξιώματά τους.
Ένα βασικό στοιχείο της γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας (το πιο δημοφιλές είδος ψυχοθεραπείας) είναι ότι όλα τα προβλήματά σου και τα αρνητικά σου συναισθήματα οφείλονται σε λανθασμένο τρόπο σκέψης. Το αποκαλούν «γνωσιακή διαστρέβλωση». Και κάτω από τις λανθασμένες σκέψεις κρύβονται λανθασμένες πεποιθήσεις. Ή μάλλον «δυσλειτουργικές» πεποιθήσεις ή «μη ρεαλιστικές πεποιθήσεις». Για να λυθούν τα προβλήματά σου, το μόνο που χρειάζεται είναι η αλλαγή πεποιθήσεων («γνωσιακή αναδόμηση») και η προσαρμογή στην πραγματικότητα, με την υιοθέτηση «ωφέλιμων για εσένα» πεποιθήσεων. Με άλλα λόγια, η συμμόρφωση με τις σωστές πεποιθήσεις που θα προτείνει ο ψυχολόγος, αλλά δεν χρησιμοποιούν αυτές τις λέξεις.
Για τον ψυχολόγο, η θλίψη, το άγχος και ο θυμός είναι πρακτικά παθολογίες («συμπτώματα») που πρέπει να διορθωθούν και η ευτυχία («ψυχική υγεία») είναι η φυσιολογική κατάσταση. Ό,τι αποκλίνει υπερβολικά από την ευτυχία είναι ανωμαλία («διαταραχή»). Το να είσαι αντικοινωνικός και άρα ασύμβατος με την ευτυχία; Διαταραχή. Νιώθεις επανειλημμένα λυπημένος γιατί έχεις προβλήματα που ο ψυχολόγος δεν μπορεί να λύσει (οικονομικά προβλήματα, πένθος, ερωτικά προβλήματα); Κατάθλιψη. Ακόμα κι αν έχεις προβλήματα που ούτε εσύ μπορείς να λύσεις, πάλι ο ψυχολόγος θα σου πει έμμεσα πως πρέπει να «αναδομήσεις τις πεποιθήσεις σου». Δεν σκέφτεσαι όπως οι άλλοι; Αποκλίνουσα σκέψη. Θυμώνεις πολύ; Δυσλειτουργία. Έλλειψη προσαρμοστικότητας.
Έχω σοκαριστεί με το πόσο σωφρονιστική είναι η ψυχολογία. Ο μόνος στόχος της είναι να σε συμμορφώσει στις πεποιθήσεις που θα επιλέξει ο ψυχολόγος, το οποίο το παρουσιάζει ως «θεραπεία». Υποθέτει αυθαίρετα πως ο ψυχικός πόνος είναι το λάθος και η ευτυχία το σωστό. Εάν εσύ όμως κάνεις αυθαίρετες υποθέσεις για τους άλλους ή τον ψυχοθεραπευτή, τότε το αποκαλούν «γνωσιακή διαστρέβλωση». Ό,τι κι αν πάθεις, πρέπει να μπορέσεις να συμβιβαστείς με αυτό, αλλιώς μιλάμε για ψυχοπαθολογία.
Συνέχεια σου εξηγούν πώς «θα έπρεπε» να είσαι (ποιες πεποιθήσεις θα έπρεπε να έχεις), ενώ ταυτόχρονα μια βασική ατάκα των ψυχολόγων είναι πως δεν είναι λειτουργικό να χρησιμοποιείς τη φράση «θα έπρεπε». Δεν είναι λειτουργικό να υποθέτεις πως θα έπρεπε να είναι η ζωή, αλλά να αποδέχεσαι το πώς είναι.
Η ψυχολογία έχει αυθαίρετα ορίσει ποιος είναι φυσιολογικός και ποιος όχι, έχει αυθαίρετα ορίσει πως ο υπερβολικός συναισθηματικός πόνος, το υπερβολικό άγχος κ.ά. είναι διαταραχές (μείζων καταθλιπτική διαταραχή, αγχώδης διαταραχή).
Τέλος, για να είμαι εντελώς δίκαιος, δεν θέλω να απαξιώσω την ψυχιατρική και τη βιολογική λειτουργία των ψυχοφαρμάκων, ενώ επίσης αγαπώ την κοινωνική και πολιτική ψυχολογία και τις θεωρώ πολύτιμες. Είναι οι κλάδοι της ψυχολογίας που εστιάζουν σε ευρύτερα, συστημικά προβλήματα και δεν προϋποθέτουν πως το άτομο είναι πάντα το πρόβλημα. Εξερευνούν πώς το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον και οι οικονομικές συνθήκες μπορούν να δημιουργήσουν πόνο. Εξερευνούν πώς μπορούν το κοινωνικοπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον να καθιστούν αδύνατο να είναι κανείς ψυχικά υγιής. Η συντριπτική πλειοψηφία των ψυχολόγων προφανώς δεν ασχολείται με την κοινωνική και πολιτική ψυχολογία, αλλά αποκαλεί τον εαυτό της «ψυχοθεραπευτές» και παίρνει 50 ευρώ για να σου «αλλάξει πεποιθήσεις». Αν ασχοληθείς με την κοινωνική και πολιτική ψυχολογία δεν βγάζεις χρήμα, γιατί εκεί δεν καλείσαι να διορθώσεις μεμονωμένα ανθρώπους, αλλά να εντοπίσεις ποιες είναι οι παθογένειες σε μεγάλες ομάδες ανθρώπων.
Κατά κάποιον τρόπο, κάθε συνεδρία είναι ένας αγώνας επιχειρηματολογίας. Και φυσικά, αν φέρεις αντίρρηση ή κάνεις χρήση της κριτικής σου σκέψης, αυτό είναι ακόμη μια παθολογία («εναντιωματικότητα»). Αν ειρωνευτείς τον ψυχοθεραπευτή, δεν φταίνε αυτά που είπε ο ίδιος, αλλά οι λανθασμένες πεποιθήσεις σου κάτω από τις λανθασμένες σκέψεις σου. Αν επισημάνεις μια υποκρισία του ψυχοθεραπευτή, τότε ο ψυχοθεραπευτής λέει πως αυτό φανερώνει μοτίβα συμπεριφοράς με τα οποία εσύ μεγάλωσες, εάν πρόκειται για ψυχοδυναμικό ψυχοθεραπευτή. Η αντίδρασή σου στα λόγια που είπε ο ψυχοθεραπευτής λέει περισσότερα για εσένα και όχι για τον ψυχοθεραπευτή, που είπε αυτά τα λόγια και μπορεί να εμπεριέχουν τις δικές του «γνωσιακές διαστρεβλώσεις».
Αυτό που κάθε ψυχολόγος προσπαθεί να σου πει, όσο τραγικά κι αν είναι τα προβλήματά σου, είναι το εξής: «Όλα είναι μέσα στο μυαλό σου. Υπερβάλλεις.» Κι ας μην το λέει ευθέως. Αλλά η ατάκα «όλα είναι μέσα στο μυαλό σου» είναι κάτι προφανές που μπορεί να πει ο καθένας στον εαυτό του χωρίς να πληρώσει 50 ευρώ. Δεν θα είχα θέμα με την ψυχοθεραπεία αν δεν αποκαλούνταν ψυχοθεραπεία (αφού δεν είναι) και αποκαλούνταν διόρθωση πεποιθήσεων (αφού αυτό είναι).
Ουφ, τελείωσα. 😅”
