Γιατί ο «καταδικασμένος βιαστής» Γιάννης Μπεκιάρης εργάζεται ακόμη ως ιερέας;

Ο Mario δεν έχει μιλήσει ποτέ πριν σε δημοσιογράφο για αυτό που αποκαλεί «σεξουαλική σκλαβιά» που έζησε στα χέρια του ιερέα της παιδικής του ηλικίας. Η ιστορία του είναι μια από τις αμέτρητες ιστορίες σεξουαλικής κακοποίησης από κληρικούς στην Ιταλία. Παρά το γεγονός ότι έχει τον υψηλότερο αριθμό ιερέων από οποιαδήποτε χώρα και αποτελεί την έδρα της Καθολικής Εκκλησίας, η Ιταλία δεν κρατά επίσημα στατιστικά στοιχεία για το θέμα και δεν έχει γίνει καμία δημόσια έρευνα, αναφέρει το BBC.

Στη σκιά του Βατικανού, οι αμαρτίες της Ιταλίας κρύβονται κάτω από ένα πέπλο μυστηρίου. «Φυσικά, μου είπαν ότι ήταν μυστικό», θυμάται ο Mario, «μεταξύ αυτού, εμού και του Ιησού». Το μυστικό για το οποίο μιλά είναι τα 16 χρόνια κακοποίησης που υπέστη από την ηλικία των οκτώ ετών, στα χέρια ενός ιερέα, του πατέρα Γιάννη Μπεκιάρη.

Η δικογραφία, η οποία περιλαμβάνει πολλές λεπτομέρειες, περιγράφει τον πρώτο βιασμό του το 1996 ως «προμελετημένο». Ο Μπεκιάρης έκλεισε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου με ένα μονό κρεβάτι και για τους δύο. Η συνάντηση τελείωσε με τον Mario «να αιμορραγεί και να κλαίει σιωπηλά».

Αργότερα ο Μπεκιάρης έδωσε στους γονείς του Μάριου «ως δώρο» ένα πόστερ που έδειχνε την τοποθεσία του ξενοδοχείου, στο οποίο είχε γράψει την ημερομηνία και την ώρα της συνάντησης, καθώς και τις λέξεις: «Στη μνήμη των δύο ημερών που περάσαμε στο κρύο των βουνών». Ήταν μια στρεβλή παραδοχή του εγκλήματος και ένα σημάδι του πώς ο ιερέας χειραγωγούσε το συναισθηματικά ευάλωτο θύμα του.

Η δικογραφία αναφέρει ότι ο Μπεκιάρης απείλησε τον Mario να σιωπήσει. «Ρωτούσα τους γονείς μου αν μπορούσα να πάω να κοιμηθώ στο σπίτι του», θυμάται ο Mario. «Συμφωνούσαν, παρόλο που προσευχόμουν να αρνηθούν».

Οι γονείς του, αγνοώντας τη φρίκη που εκτυλισσόταν, ήταν περήφανοι που ένας σημαντικός άνθρωπος έδειχνε τόση εκτίμηση προς τον γιο τους. Το τραύμα οδήγησε τον Mario σε καταχρήσεις και επανειλημμένες απόπειρες αυτοκτονίας. «Έκλεψε την ψυχή μου», λέει. «Και τα όνειρα μου έγιναν εφιάλτες για πολέμους με καλάσνικοφ και χειροβομβίδες».

Τελικά, αφού μίλησε με ψυχολόγο, ο Mario ξεκίνησε τη δικαστική διαμάχη. Το πρώτο του βήμα του ήταν να πλησιάσει τον προϊστάμενο του Μπεκιάρη, επίσκοπο Ambrogio Spreafico. Ο Επίσκοπος Spreafico ξεκίνησε μια δίκη βάσει του νόμου της Καθολικής Εκκλησίας.

Η ετυμηγορία δείχνει ότι οι δικαστές βρήκαν τον Μπεκιάρη «σαφώς ένοχο για τις κατηγορίες που του απαγγέλθηκαν» και ότι, ενώ αμφισβήτησε ορισμένες λεπτομέρειες της κακοποίησης, «παραδέχτηκε ότι διέπραξε το έγκλημα» και πλήρωσε αποζημίωση 112.000 ευρώ στον Mario. Όμως, η επιτροπή δεν καθαίρεσε τον ιερέα, αλλά επέλεξε να του απαγορεύσει ισόβια να «ασκεί τα καθήκοντά του με ανηλίκους».

Απογοητευμένοι, ο Mario και ο δικηγόρος του υπέβαλαν μήνυση. Τα έγγραφα της δεύτερης δίκης αποκαλύπτουν ότι οι δικαστές «δεν είχαν καμία αμφιβολία για την αλήθεια των ισχυρισμών που δεν αφήνουν περιθώρια για την αθώωση του κατηγορουμένου».

Όμως, σύμφωνα με το νομικό σύστημα της Ιταλίας, η υπόθεση είχε παραγραφεί, πράγμα που σημαίνει ότι ο Μπεκιάρης δεν μπορούσε να καταδικαστεί. Η υπόθεση απεικονίζει το τέλμα των νομικών εμποδίων που έχουν παγιδεύσει τις υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης στην Ιταλία, στερώντας από τα θύματα τη δικαίωση.

Η δικηγόρος του Mario, Carla Corsetti, λέει ότι το σύστημα της παραγραφής έχει εμποδίσει αναρίθμητες υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης λόγω του μεγάλου χρονικού διαστήματος που μπορεί να χρειαστούν τα θύματα για να επεξεργαστούν διανοητικά το έγκλημα. Όμως, προσθέτει, το πρόβλημα είναι βαθύτερο και βρίσκεται στο Σύνταγμα της Ιταλίας και στο Σύμφωνο του Λατερανού  που υπογράφηκε από τον τότε δικτάτορα Μουσολίνι, το οποίο έδωσε στο Βατικανό νομική αυτονομία από την Ιταλία. Σύμφωνα με αυτό οι κληρικοί μπορούν να προσφεύγουν στο νόμο του Βατικανού αντί του νόμου της Ιταλίας, γεγονός που τους παρέχει προστασία από την ιταλική δικαιοσύνη.

Το Βατικανό υπό τον Πάπα Φραγκίσκο έχει εντείνει τις προσπάθειές για την αντιμετώπιση τέτοιων αδικημάτων, θέτοντας εκτός νόμου, για παράδειγμα, τη χρήση ενός κώδικα σιωπής που ονομάζεται «παπικό απόρρητο». Πρόσφατα, η Διάσκεψη των Ιταλών Επισκόπων καθιέρωσε την πρώτη εθνική ημέρα προσευχής της Ιταλίας για τα θύματα κακοποίησης.

Αλλά για πολλού, αυτές οι κινήσεις είναι στην καλύτερη περίπτωση καθυστερημένες και στη χειρότερη τραγικά ανεπαρκείς. Το 2019, τα Ηνωμένα Έθνη κάλεσαν την Ιταλία να εφαρμόσει μια ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα για τη σεξουαλική κακοποίηση από κληρικούς. Μέχρι στιγμής οι κλήσεις τους έχουν πέσει στο κενό.

Μια έκθεση στη Γαλλία πέρυσι διαπίστωσε ότι από το 1950, τουλάχιστον 216.000 παιδιά είχαν κακοποιηθεί στη χώρα από περίπου 3.200 ιερείς. Η Ιταλία έχει διπλάσιους ιερείς από τη Γαλλία, αλλά δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή περιπτώσεων κακοποίησης. Ακόμη και μέσα στα τείχη του Βατικανού, ορισμένοι έχουν εκφράσει την απορία τους για την αδράνεια της Ιταλίας.

Ο πατέρας Hans Zollner, διευθυντής του Safeguarding Institute στο Ποντιφικό Πανεπιστήμιο της Ρώμης και μέλος της Επιτροπής του Βατικανού για την Προστασία των Ανηλίκων, προέτρεψε την Ιταλία να ακολουθήσει το παράδειγμα της Γαλλίας και άλλων χωρών που έχουν ερευνήσει αυτά τα εγκλήματα.

«Στη Μεγάλη Βρετανία, στην Αυστραλία, στις ΗΠΑ, στη Γερμανία, η κοινωνία έφτασε στο σημείο να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα και στη συνέχεια έπρεπε να το αντιμετωπίσει και η Εκκλησία. Αλλά κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί ακόμη στην Ιταλία», λέει.

Ο Francesco Zanardi – επιζών και ο ίδιος – διευθύνει μια οργάνωση που ονομάζεται The Abuse Network από το μικροσκοπικό διαμέρισμά του στη βόρεια Ιταλία. «Όταν αρχίσαμε να ψάχνουμε για νομική υποστήριξη, συναντήσαμε τοίχο», λέει. Συνδυάζοντας πληροφορίες και ρεπορτάζ από τα μέσα ενημέρωσης, έχει χαρτογραφήσει τους ιερείς της χώρας που έχουν κριθεί ύποπτοι ή έχουν καταδικαστεί για κακοποίηση και έχει δημιουργήσει μια ομάδα δικηγόρων που είναι έτοιμοι να συνεργαστούν με τα θύματα. Ο κ. Zanardi έχει καταγράψει 163 καταδίκες ιερέων στην Ιταλία τα τελευταία 15 χρόνια – αλλά είναι βέβαιο ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος.

«Η Ιταλία είναι σαν ένας άλλος πλανήτης μακριά από την Ευρώπη», λέει. «Υπάρχει σαφής έλλειψη βούλησης από το κράτος να παρέμβει στα της Εκκλησίας».

Μέρος του προβλήματος είναι πολιτισμικό. Η Ιταλία είναι πιο συντηρητική σε ορισμένα κοινωνικά ζητήματα σε σύγκριση με άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Σε μια χώρα στην οποία πάνω από το 80% των ανθρώπων προσδιορίζονται ως Καθολικοί, η Εκκλησία είναι για πολλούς Ιταλούς τόσο σημαντικό μέρος της ταυτότητάς τους όσο και η οικογένεια.

Αυτό επέτρεψε σε ορισμένους ιερείς που κατηγορούνται για κακοποίηση να τοποθετηθούν σε ένα δίκτυο κέντρων αποκατάστασης που διοικούνται από την Εκκλησία. Αρκετά από αυτά τα κέντρα υπάρχουν σε όλη τη χώρα, αλλά λίγα είναι γνωστά για αυτά. Ένα από αυτά βρίσκεται σε έναν επαρχιακό δρόμο έξω από τη Ρώμη, πίσω από ένα φράχτη με συρματοπλέγματα. Μέσα από την πύλη στέκεται ένα λευκό άγαλμα του Χριστού. Στο εσωτερικό υπάρχουν υπνοδωμάτια για τους ιερείς, ένα σαλόνι και ένα μικρό παρεκκλήσι. Στους τοίχους υπάρχουν φωτογραφίες από μια πρόσφατη επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου.

Οι ιερείς που στέλνονται στα κέντρα αυτά αντιμετωπίζουν συνήθως προβλήματα με τον τζόγο και τον εθισμό στα ναρκωτικά. Κάποιοι, όμως, είτε κατηγορούνται, ή έχουν καταδικαστεί για σεξουαλική κακοποίηση. Ο ιδρυτή του κέντρου, Marco Ermes Luparia επιμένει ότι ένας χώρος θεραπείας για τους ιερείς. Οι κακοποιοί ακολουθούν αυτό που αποκαλεί «ένα ατομικό πρόγραμμα δύο ή τριών συνεδριών ψυχοθεραπείας την εβδομάδα με πλήρη περιορισμό στην κίνηση. Δεν μπορούν καν να γευματίσουν έξω». Μοιάζει αρκετά με καταφύγιο για φυγάδες.

Ο κ. Luparia απορρίπτει κατηγορηματικά αυτόν τον ισχυρισμό: «Οι επίσκοποι ζητούν άδεια από τις αρμόδιες αρχές για να έρθει ο ιερέας σε εμάς. Κανένας επίσκοπος δεν θα το έκανε αυτό», λέει.

Δεν υπάρχει ανάλογη φροντίδα για τους αμέτρητους επιζώντες της κακοποίησης, όπως ο Mario. Ο Γιάννης Μπεκιάρης, παραμένει ενεργός στην ίδια επισκοπή όπου φέρεται να έχουν ξεκινήσει τα εγκλήματα – υπό την ηγεσία του επισκόπου Ambrogio Spreafico.

Περνάμε εβδομάδες παρακολουθώντας τον Μπεκιάρη στο διαδίκτυο, ανακαλύπτοντας ότι λειτουργεί σε διάφορες εκκλησίες σε πολλές πόλεις της Ιταλίας. Είναι ακόμη εγγεγραμμένος ως ιερέας στην επισκοπή όπου έγινε η κακοποίηση. Ξεθάβουμε ακόμη και φωτογραφίες που τον δείχνουν να λειτουργεί με παιδιά παρόντα.

Σε μια τοποθεσία κοντά στη Ρώμη, τον βρίσκουμε και τον πλησιάζουμε. Του δείχνω τα έγγραφα της δίκης και τις φωτογραφίες των παιδιών που ήταν παρόντα στη λειτουργία του.

«Δουλεύω εδώ», απαντά, δείχνοντας το κτίριο όπου μένει, «και δεν υπάρχουν παιδιά».

Του δείχνω τις φωτογραφίες του στην εκκλησία με τους ανηλίκους.

«Αυτοί είναι ενήλικες, όχι ανήλικοι», επιμένει.

Κινείται προς το εσωτερικό του κτιρίου.

«Είσαι παιδόφιλος;» Ρωτάω.

«Αυτό το λες εσύ», απαντά.

«Όχι, αυτό λέει το θύμα σου», τολμώ να πω προτού κλείσει την πόρτα, με ένα απλό «αντίο».

Ρωτάω τον πατέρα Hans Zollner, τι θα έπρεπε να συμβεί θεωρητικά σε έναν ιερέα ο οποίος παραδέχτηκε το έγκλημα και κατέβαλε αποζημίωση. Μου λέει ότι, ενώ δεν είναι εξοικειωμένος με τη συγκεκριμένη υπόθεση: «Αν διαπιστωθεί ότι διέπραξε το έγκλημα, θα πρέπει φυσικά να απολυθεί».

Κι όμως, ο επίσκοπος Ambrogio Spreafico επιμένει ότι ήταν το Βατικανό που πήρε την απόφαση: «Ακολούθησα τις διαδικασίες», λέει, «και αποφάσισαν με αυτόν τον τρόπο. Δεν ήταν στο χέρι μου».

Αλλά γιατί, δεν συμβούλεψε το Βατικανό να ακολουθήσει διαφορετική πορεία; «Η ενοχή μπορεί να βασίζεται σε διαφορετικά δεδομένα», απαντά. «Θα μπορούσαν να αποδειχθούν διαφορετικής κλίμακας, με διαφορετικό χρονοδιάγραμμα, διαφορετική πραγματικότητα».

Όταν του δείχνω τις φωτογραφίες του Μπεκιάρη στην εκκλησία με ανηλίκους, μου λέει ότι είχε επικοινωνήσει με το Βατικανό και ότι κάτι τέτοιο δεν είναι παράνομο. Ακόμα κι αν, όπως υποστηρίζει, δεν είναι παράνομο δεν είναι ενάντια στη ηθική να συνεχίζει ένας άνθρωπος με τέτοιο παρελθόν να εργάζεται ως ιερέας; ρωτάω, «Θα λάβω υπόψη μου την παρατήρησή σου», λέει, «και θα το εξετάσω, μην ανησυχείς», απαντά.

Η Εκκλησία για το Δόγμα της Πίστεως λέει ότι η ισόβια απαγόρευση της άσκησης καθηκόντων με ανηλίκους που επιβλήθηκε στον Γιάννη Μπεκιάρη είχε σκοπό να «θεραπεύσει και να εξιλεώσει» και ότι θα μπορούσε να επιτρέψει σε έναν ιερέα να τελέσει δημόσια λειτουργία με ανηλίκους, «αρκεί να μην μείνουν ποτέ μόνοι».

Τέτοια διαδικαστικά κενά και προσωπικές ερμηνείες των κανόνων είναι που επέτρεψαν στον Γιάννη Μπεκιάρη να συνεχίσει να κηρύττει τον λόγο του Θεού στερώντας από τον Mario τη δικαίωση. Αυτό είναι το κόστος της αποτυχίας της Ιταλίας να αντιμετωπίσει το έγκλημα κακοποίησης. «Ο αντίκτυπος είναι καταστροφικός», λέει ο Mario.

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤΕΣΤ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ: Τι βλέπεις πρώτο σε αυτές τις εικόνες;