Γιώργος Τσαγκόζης
Αν κρίνω από τα βιουζ που κάνουν τον τελευταίο χρόνο όλα τα βίντεο στο youtube που έχουν μέσα την Πλατεία Βάθης και γενικότερα την περιοχή πέριξ της Ομόνοιας, στην περιοχή εκτός από τους λιγοστούς κατοίκους της, τους τοξικοεξαρτημένους που ήταν πριν λίγα χρόνια στο Πεδίον του Άρεως και τα φαλαφελάδικα, η αμέσως επόμενη κατηγορία ανθρώπων που διαμένει στην περιοχή, πρέπει να είναι οι Έλληνες youtubers.
Όλα ξεκίνησαν από έναν Αυστραλό utuber με “ειδίκευση” σε υποβαθμισμένες περιοχές. Το βίντεο αυτό έκανε εκατομμύρια βιουζ και φυσικά έγινε άρθρο σε όλα τα ΜΜΕ της χώρας. Το επόμενο βήμα λοιπόν για το ελληνικό youtube που δε φημίζεται για τις φρέσκιες ιδέες του, ήταν να κάνει το ίδιο.
Το 1980 ο Ζοδορόφσκι μαζί με τον Μοέμπιους στο κλασσικό πλέον, sci fi κόμιξ τους το Ίνκαλ, παρουσίαζαν τους πλούσιους του μέλλοντος να κατεβαίνουν από τα πανάκριβα σπίτια τους που ήταν στον ουρανό στις υποβαθμισμένες περιοχές, στο έδαφος, που ζούσαν οι τοξικοεξαρτημένοι και οι σεξεργάτριες για να “περάσουν καλά”. Φυσικά, οι πλούσιοι του κόμικ που ήθελαν να εκμεταλλευτούν τους φτωχοδιάβολους που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα κατέβαιναν με φρουρά, η εμπειρία τους ήταν ασφαλής. Τότε που βγήκε το κόμικ φυσικά δεν υπήρχαν τα social media αλλά ήταν σαν να είχαν προβλέψει το πόσο δημοφιλές θα ήταν το να βλέπεις από την ασφάλεια του σπιτιού σου, από την τουαλέτα σου ή την ώρα που τρως το βραδινό σου, βασανισμένους ανθρώπους που λίγα χιλιόμετρα από σένα.
Η ηδονή του να βλέπεις ανθρώπους να βασανίζονται για να νιώθεις ανώτερος και σε καλύτερη κατάσταση ονομάζεται Misery Porn. Το “πορνό της μιζέριας”, είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει περιεχόμενο (συνήθως σε μέσα όπως ταινίες, σειρές, βιβλία, ειδήσεις ή ακόμα και social media) που εστιάζει υπερβολικά στην ανθρώπινη δυστυχία, συχνά με σκοπό να προκαλέσει έντονα συναισθήματα στους θεατές ή αναγνώστες.
Ο όρος έχει μια αρνητική χροιά, καθώς υποδηλώνει ότι το περιεχόμενο αυτό εκμεταλλεύεται τη δυστυχία ή τον πόνο των ανθρώπων για να κερδίσει προσοχή ή να δημιουργήσει μια αίσθηση τραγικότητας ή συμπόνιας, χωρίς όμως να προσφέρει κάποια ουσιαστική κριτική ή λύση στο πρόβλημα που παρουσιάζεται. Είναι τα ρεπορτάζ που παρουσιάζουν φτώχεια, πόλεμο ή φυσικές καταστροφές με έναν τρόπο που προκαλεί συγκίνηση, αλλά χωρίς να εστιάζουν σε λύσεις ή στη βοήθεια των θυμάτων και φυσικά το περιεχόμενο σε social media που αναπαράγει ή προβάλλει δυστυχία ή τραγωδία με τρόπο που μοιάζει περισσότερο με θέαμα παρά με μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης.
Οι Έλληνες γιουτούμπερ, παρουσιάζονται ανίδεοι για την κατάσταση (γιατί είναι) και παρουσιάζουν τους ανθρώπους σαν εκθέματα σε ζωολογικό κήπο, χωρίς να προτείνουν κάποια λύση, χωρίς να δείχνουν κάποια συμπάθεια για αυτούς, οι άνθρωποι αυτοί, όπως και στο Ίνκαλ είναι εκεί για να τους εκμεταλλευτούν έτσι και στην περίπτωση του ελληνικού youtube είναι για να τους δώσουν views.
Αυτό το βίντεο ήταν το 2ο δημοφιλέστερο βίντεο στη χώρα μας χτες (και η αφορμή για το άρθρο). Θα μου πείτε “ναι αλλά ακόμα και έτσι τα καταδεικνύουν ένα υπαρκτό πρόβλημα”. Το πρόβλημα χωρίς να αναλύσεις τα αίτια του και να προτείνεις λύσεις, μπορεί να οδηγήσει στην ακροδεξιά- χρυσαυγίτικη ρητορική του “να τους καθαρίσουμε” σε πογκρόμ και σε περιπτώσεις αυτοδικίας.
