Γιώργος Τσαγκόζης
Μπορεί η χρυσή εποχή των -Παλαιό Ορθόδοξο ΠΑΣΟΚ- memes και πάρτι, που ξεκίνησαν με αφορμή την οικονομική κρίση να έχει περάσει, αλλά το ερώτημα στα χείλη και στα πληκτρολόγια των νέων που έχουν γεννηθεί τις μετα-Ανδρέα (ένας είναι ο Ανδρέας) εποχών να παραμένει.
Ήταν η Ελλάδα του Ανδρέα Παπανδρέου μία ουτοπία όπως παρουσιάζεται στα εκατοντάδες memes που την αποζητούν; Έχει καθόλου βάση η πεποίθηση που έχει σχηματιστεί. ότι τα λεφτά περίσσευαν και ότι για πρωινό τρώγαμε καπνιστό σολομό και Ντομ Περινιόν;
Αυτό λοιπόν αναρωτήθηκε στο Reddit στο subreddit /Greece κάποιος που δεν πρόλαβε να ζήσει τις “χρυσές” εποχές των ΠΑΣΟΚΟ-memes.
“Γεια σας παιδιά, ήθελα να ρωτήσω όλους τους boomers σε αυτό το subreddit πόσο καλές ήταν οι εποχές του ΠΑΣΟΚ. Ακούω συνεχώς memes για εκείνη την εποχή και πως όλοι ήταν πλούσιοι και έτρωγαν με “χρυσά κουτάλια”, πόσο αληθινό είναι αυτό όμως και τι συνέβη τότε; επίσης, πώς αξιοποιήσατε αυτές τις ευκαιρίες και τι ακολούθησε μετά;”
Όπως είναι φυσικό μία τόσο εύλογη απορία προσέλκυσε πολλούς πολιτικούς αναλυτές που προσπάθησαν να εξηγήσουν γιατί υφίσταται αυτή η νοσταλγία.
“Ο θείος μου δημόσιος υπάλληλος του ΟΤΕ και η θεία μου στα οικιακά, μεγαλώσανε 2 παιδιά, πήραν αυτοκίνητο, έχουν δικό τους σπίτι και εξοχικό στην παραλία.
Δες τι χρειάζεται σήμερα για όλα αυτά και καταλαβαίνεις.”
Έγραψε κάποιος με τον χρήστη Normal_Ad2456 να συμφωνεί συμπληρώνοντας
“Εμένα οικογενειακός φίλος που δούλευε στον ΟΤΕ (χωρίς πτυχίο τριτοβάθμιας) πήρε ΕΦΑΠΑΞ 93.000 ευρώ το 2007. Με βάση τα σημερινά δεδομένα είναι σαν να μιλάμε για 150.000 ευρώ ΕΦΑΠΑΞ. Θυμάμαι η μητέρα μου πήρε γύρω στις 30.000 το 2010 (δούλευε στο ΙΚΑ) και γκρίνιαζε επειδή έπαιρνε πολύ λίγα. Η οποία μητέρα μου έφυγε στα 50, επειδή εγώ τότε ήμουν ανήλικη (15 χρονών λολ).
Ακόμα και μετά το ΠΑΣΟΚ τα πράγματα ήταν πολύ καλά για τους boomers που είχαν ήδη καβατζωθεί.”
Κάποιοι προσπαθούν με απλά σουβλακονόμικς να εξηγήσουν στη νέα γενιά την αξία του χρήματος τότε
“Όταν ήμουνα λύκειο ένιωθα άσχημα γιατί όλοι οι συμμαθητές μου τα καλοκαίρια δούλευαν ενώ εγώ ήμουν τεμπέλης. Έξω από τα σχολεία είχε 100δες μηχανάκια.Ήταν αδιανόητο να είσαι 16 χωρίς μηχανάκι. Στα εστιατόρια τσακώνονταν ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Ο κόσμος άναβε το air condition στο φουλ και σκεπαζόταν με σεντόνι γιατί κρύωνε. Πήγαινες σε γάμο και δεν πατούσες πάτωμα από τα χαρτονομίσματά που έριχναν στην ορχήστρα. Γενικά ένα entry job (βοηθός σερβιτόρου, παιδί για όλες τις δουλειές σε κάποιο κατάστημα, ανειδίκευτος εργάτης σε οικοδομή) έβγαζε κάδμια 30ρια σουβλάκια το μεροκάματο τώρα με 20 σουβλάκια είσαι υψηλόμισθος”
Κάποιοι το πάνε λίγο παραπέρα και “δικάζουν” την boomer γενιά του ΠΑΣΟΚ:
“Οι πραγματικοί boomers θα σου πουν ότι “και τότε δύσκολα ήταν, εμείς δεν είχαμε κινητά και τις ανέσεις που έχετε τώρα” και λοιπές βλακείες, διότι ο τρόπος ζωής τους έχει πληγεί σχετικά λιγότερο από ότι οι νεότεροι, και διότι είναι οικονομικά αναλφάβητοι και δεν έχουν καταλάβει ότι με τις σημερινές συνθήκες ούτε θα μπορούσαν να βρουν αξιοπρεπείς δουλειές ούτε θα μπορούσαν να διατηρήσουν τον τρόπο ζωής που είχαν το 85-05.
Αγαπημένα τους επιχειρήματα:
“Εγώ νέος δούλευα στα χωράφια και κοιμόμουν στις αποθήκες, εσείς δεν πάτε για ένα μεροκάματο”
“Ξέρεις πόσο είχε ένα πλυντήριο το 1987; Σήμερα είναι πολύ φτηνά. Αμ η τηλεόραση;”
“Οι νέοι σήμερα έχουν όλοι καλά αυτοκίνητα, εγώ πήρα με γραμμάτια το Lada”
“Κι εμείς με δάνειο χτίσαμε το σπίτι όπως όλος ο κόσμος, και τότε είχε επιτόκια 12%”
“Ναι παίρναμε αυξήσεις όμως είχαμε τρελό πληθωρισμό και δεν μας έφταναν”
“Ταξίδι με αεροπλάνο το 1992; Πού λεφτά! Υπολογιστής; Πανάκριβος. Τώρα όλα είναι φτηνά”
“Και τότε μαύρα δουλεύαμε στην οικοδομή, δεν μας κολλούσαν ένσημα”
…meanwhile:
– Με το καλημέρα, 2 πακέτα τσιγάρα και έναν καφέ στο καφενείο, με εφημερίδα
– Οι γονείς στο χωριό είχαν σπίτια, χωράφια, παραγωγή που υποστήριζε οικονομικά
– Έβγαζαν λεφτά με τη σέσουλα αλλά επειδή τα έτρωγαν όλα δεν έμενε φράγκο και νόμιζαν ότι δεν είχαν
– Εκτός από το δάνειο για το καινούριο σπίτι, συνήθως έπαιξε και ένα εξοχικό / αυθαίρετο στα’90ς.
– Μπουζούκια & ντίσκο με πεντοχίλιαρα “πετσετάκια”
– Λακόστ, πόλο, νάηκ, στερεοφωνικό, bosch, 2η έγχρωμη TV, βίντεο προστέθηκαν στο σπιτικό
– Αβέρτα Φροντιστήρια για τα παιδιά χωρίς να χρειαστεί να κόψουν από κάπου
– Ενδεχόμενες αποταμιεύσεις καίγονταν σε χρηματιστήρια, νέα αυτοκίνητα, εξοχικά, αργότερα ταξίδια, βάρκες, τζιπ, ανακαίνιση στο χωριό κτλ
– Με απολυτήριο γυμνασίου καλή θέση σε τράπεζες, δήμους κτλ
– Με “καλό” θείο, διορισμός σε ΔΕΚΟ, Ολυμπιακή, έστω στο Δήμο κι ας είχες απολυτήριο δημοτικού
– Λίγο πριν σκάσει η φούσκα, εθελουσία ή bailout με φουλ εφάπαξ, συντάξεις κτλ……και λίγα λέω.”
Υπάρχουν και οι redditors που τονίζουν, ότι ναι μεν μια περίοδο για κάποιους ήταν καλύτερα αλλά όλο αυτό ήτανε μια φούσκα της οποίας τις συνέπειες λουζόμαστε σήμερα:
“Παρα πολυ καλες .. ηταν οι χρυσες εποχες που η Ελλαδα ειχε παρα πολυ χαμηλα χρεη και το δανεικο χρημα ερεε σαν ποταμι. Αν μιλας για τις αρχες και την μεση οχι το τελος η προς το τελος της θητειας που ταχανε φαει ολοι ολα και το χρεος ειχε φτασει σε επιπεδα που ηθελε μνημονια γιατι θα επεφτε εξω η μιση Ευρωπη ( τραπεζες Ευρωπαικες ).
Τι εκανε ο Αντρικος ; Εχτισε, δομησε και καθιερωσε ενα απο τα ποιο απεχθες ψηφοθηρικα συστηματα που υπαρχουν στο πλανητη ωστε να “χειριζεται” τις μαζες και τις ψηφους με δανεικο χρημα εννοειται και αυτο το ιδιο συστημα επικρατει και τωρα που μιλαμε και τρωνε ΟΛΟΙ απο αυτο και το χρησιμοποιουνε σαν ψηφοθηρικο οπλο ακριβως οπως το τοτε Πασοκ. Ολα τα κοματα που περασαν απο την Βουλη μεταπολεμικα τρωνε απο του Αντρεα το συστημα, ενα συστημα που βολευει δεξια και αριστερα και δεν θα το πειραξει ποτε κανεις για ευνοητους λογους και ας ειναι ξεκαθαρα ο ΜΟΝΟΣ λογος που μπηκαμε στα μνημονια.
Αν ακομα δεν καταλαβε κανεις για τι μιλαω, μιλαω για το Δημοσιο και οτι εχει να κανει με το δημοσιο.”
“Αν ησουν δημοσιο, ολα καλα. Μεχρι και επιδομα για να εισαι στην ωρα σου στην δουλεια σου εδιναν. Επιδομα ηλ. υπολογιστη και άλλα ωραια. Και ενα σωρο άλλα προνομια. ΠΧ μητερα φιλου δουλευε στο ΟΤΕ. Τοτε ειχες χρονοχρεωση και για αστικο τηλεφωνημα. Αυτοι ειχαν σημαντικη εκπτωση στον λογαρισμο του τηλεφωνου τους. Η ΔΕΗ παντα ακριβη ηταν, μην ακους τι λενε. Ολοι μεγαλωσαμε με το “κλειστε τα φωτα”
Στα 90ς εγινε μεγαλο φαγοποτι. Ο ιδιωτικος τομεας εδινε λεφτα, ειναι αληθεια. Και να τα δανεια ακομα και για διακοπες, και να οι καρτες, και να οι επιδοτησεις και γενικα καλο κομματι του πληθυσμου ειχε λεφτα ειτε δικα του ειτε δανεικα. Γενικα ομως δεν ηταν λεφτα δικα μας. Δανεικα ηταν. Και σιγουρα δεν τα ειχαν ολοι. Και βεβαια υπηρχε κοσμος που δεν τα εβγαζε περα ευκολα. Και εγω με βασικο μισθο ημουν παντα και αν δεν ειχα οικογενεια απο πισω, θα ημουν σε μαυρο χαλι. Τοτε ομως χωρις ιντερνετ, οι φωνες αυτες δεν ακουγοντουσταν. Ακουγες μονο οτι το ταδε σκυλαδικο κλεινει 8 το πρωι καθημερινες.
Αλλα μην ξεχνας το κυριοτερο. Ημασταν νεοι τοτε. Και οπως τωρα οι νεοι ακομα και αν εχουν λιγα χρηματα θα την βρουν την ακρη να διασκεδασουν, ετσι και εμεις.
Ξερεις ποιοι ηταν οι κωλοφαρδοι τελικα? Αυτοι που με μια καρτα ετρεχαν σε Μυκονο και Παρο, καταχρεωθηκαν αλλα λιγο το ενα νομοσχεδιο, λιγο το αλλο, δεν πληρωνουν ουτε ευρω. Και εγω καθομουν και εβλεπα τις φωτος που εβγαζαν στις διακοπες.”
Κάποιοι πέρασαν καλά τις δεκαετίας της πασοκικής διακυβέρνησης κάποιοι τα ίδια με τώρα ή χειρότερα, το θέμα είναι ότι, όσοι έζησαν εκείνη την περίοδο φυσικά ήτανε νεότεροι και πάντα η νεότητα προκαλεί μια νοσταλγία η οποία περιορίζει τις αρνητικές αναμνήσεις και κρατάει τις ομορφότερες για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε. Αυτή η νοσταλγία του παρελθόντος, χωρίζεται στη στείρα νοσταλγία του “ΠΑΛΙΑ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΗΤΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ” και στη “τονωτική” νοσταλγία που σε κάνει να στηρίζεσαι στο παρελθόν για να φτιάξεις το μέλλον σου, στην ΠΑΣΟΚΟνοσταλγία βλέπουμε και τις δύο πλευρές, και οι νέοι που δεν την έζησαν αυτή την εποχή καλούνται να διαλέξουν κάποια από τις δύο πλευρές μιας εποχής που δεν έζησαν καν.