Η Αφροδίτη στις Πόλεις και μία Μοίρα Χειρότερη από τον Θάνατο

Από την Ισμήνη Δασκαρόλη

“Οι περισσότεροι βιαστές δεν είναι τέρατα που κρύβονται πίσω από θάμνους και σε σκοτεινά δρομάκια περιμένοντας ανυποψίαστες γυναίκες να περάσουν από κει. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία είναι πολύ πιο πιθανό μια γυναίκα να βιαστεί από κάποιον που γνωρίζει παρά από κάποιον άγνωστο. Οι περισσότεροι βιαστές είναι άντρες που γνωρίζουμε και συμπαθούμε: οι γείτονες και οι συνάδελφοί μας και ίσως καμιά φορά και οι φίλοι μας. Άντρες που μπορεί να παραδεχτούν ότι παρασύρθηκαν, ότι δεν ήθελαν να το πάνε τόσο μακριά. Άντρες που πιστεύουν ότι η συναίνεση είναι ένα δίπολο της μιας στιγμής, ναι ή όχι, και όχι μια διαρκής διαδικασία τσεκαρίσματος με τις συντρόφους τους.

Άντρες που βλέπουμε σαν τα καλά παιδιά.
Άντρες που μοιάζουν όπως όλοι οι άλλοι.”

– Ms. Tesla

Παιδιά ευαίσθητα, που δεν θα έβλαπταν άνθρωπο, που καταδικάζουν τον βιασμό, που νοιάζονται και αγαπούν τις γυναίκες, που ξάφνου μεταμορφώνονται. Όσο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η πλειοψηφία των βιασμών και παρενοχλήσεων που δέχεται μία γυναίκα στην ζωή της προκύπτουν από πρόσωπα του περιβάλλοντος της και όχι από τον άγνωστο του σοκακιού, συχνά ακόμα και στενούς συγγενείς, άλλο τόσο παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι έχει παρατηρηθεί πως η ενδοοικογενειακή βία σε γυναίκες προκύπτει ανεξαρτήτως κοινωνικού στρώματος και παιδείας.

Η Αφροδίτη, διαχρονικό σύμβολο της θηλυκότητας, αποτελεί από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις θεάς, αφού ταυτόχρονα με έναν μαγικό τρόπο συμβολίζει με τους πολλαπλούς ερωτικούς της συντρόφους και τον μη απολογητικό της χαρακτήρα, την απελευθέρωση της γυναικείας σεξουαλικότητας αλλά και την ελπίδα για ισοτιμία. Όταν λοιπόν η Αφροδίτη με αυτήν την ιδιαίτερη φύση, αρχίζει και περιφέρεται στους δρόμους των πόλεων του 2024, δεν κοιτάει πίσω της για το ποιος μπορεί να την ακολουθεί, αλλά ποιος είναι δίπλα της και της κρατάει το χέρι.

Περιπτώσεις καθημερινού σεξισμού συναντώνται συνέχεια και περνούν απαρατήρητες διότι είναι κοινώς αποδεκτές.

“Έχεις απλά νεύρα και θες να καυγαδίσεις,” “θα καείς στην κόλαση γιατί έκανες ελεύθερο σεξ” (αληθινή ατάκα εξ – Αγγλίας) “θα ‘πρεπε να ‘χεις περισσότερο αυτοσεβασμό” (επίσης αληθινή εξ’ Ελλάδος), “Δεν σου ‘πα ότι δεν φοράω προφυλακτικό;” (πανευρωπαϊκή).

Όλα τα παραπάνω είναι λόγια που έχουν προκύψει από καλούς άνδρες. Άνδρες και νεαρούς πεπαιδευμένους, ευαισθητοποιημένους. Άνδρες που γελάνε με τους σεξιστές, που τους κατακρίνουν, που θεωρούν τις γυναίκες εξυπνότερες των ανδρών, που κάνουν like στα φεμινιστικά σου στάτους. Όλοι γελάμε με τα σεξιστικά ανέκδοτα, αφού είναι κάτι που δεν έχει σχέση με την δική μας πραγματικότητα.

Η κουλτούρα του βιασμού δεν αφορά μόνο τον βιασμό, ούτε το γυναικείο φύλο, διότι δεν αφορά τόσο το σεξ όσο την επιβολή και στο παιχνίδι της επιβολής παίζουν όλα τα φύλα. Γυναίκες συμμετέχουν, όπως οι άνδρες όμοιοι τους, ακολουθώντας μία ροή με την ελπίδα να επικοινωνήσουν με το σύνολο, να κερδίσουν τον πολυπόθητο σεβασμό του, στεκόμενοι στο πλευρό του ισχυρού.

Φωτο: Γιάννης Ερμείδης

Σήμερα όταν ένα αγόρι μπαίνει στον κόσμο του φλερτ, βάλλεται από μία μαζική επίθεση από όλες τις πλευρές αλλά και καλείται να εναντιωθεί ή να επανεπεξεργαστεί όλα εκείνα τα στοιχεία που έχει μάθει ως φυσιολογικά. Όλα ορίζονται βάσει του ανταγωνισμού και της αντοχής, υπό μία φαλλοκρατική λογική διαδικασία που αναγνωρίζεται ως η κοινώς ορθή.

Στο τέλος της ημέρας ο πόλεμος δεν γίνεται για να έχουν οι γυναίκες καλύτερη αντιμετώπιση, ίσο μισθό, δικαιώματα και σεβασμό από την κοινωνία, ο πόλεμος γίνεται για να σταθεί η γυναικεία αντίληψη ως ισότιμη της ανδρικής. Από το συζυγικό καβγαδάκι μέχρι την ηγεσία ενός κράτους, η γυναικεία αντίληψη χαρακτηρίζεται ως δευτερεύουσα και μία γυναίκα καλείται να αποδείξει ότι φέρει όλα τα χαρακτηριστικά ενός άνδρα με την όψη μίας ανδρικών προτύπων γυναίκας αλλά ταυτόχρονα να απαρνηθεί την γυναικεία της αντίληψη. Αυτό είναι κάτι που μαθαίνουμε να το κάνουμε από μικρές. Να ξεγελάμε τους άνδρες ότι δεν είμαστε τόσο γυναίκες ούτως ώστε να κερδίσουμε τον σεβασμό τους, ο οποίος ορίζεται από μία ιεραρχική δομή όπου κερδίζει ο ισχυρότερος.

Οι γυναίκες κινδυνεύουν να μην έχουν πραγματικά ελεύθερη σκέψη, ούτε επιλογή και πράξη αφού – παρομοίως με τους άνδρες, δεν τους έχει δοθεί το δικαίωμα αποδοχής του εαυτού τους. Όλα εκείνα τα στοιχεία που τις οριοθετούν υποπίπτουν στο περιθώριο της υπερευαισθησίας, υπέρ – ανάλυσης, υπερ-πολυπλοκότητας. Μέθοδοι που κοντράρουν το ορθό από και τα δύο φύλα αντιμετωπίζουν τον πόλεμο των ομοίων τους.

Σύμφωνα με το Μεσογειακό Ινστιτούτο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (MIIR), μέχρι το 2021 σημειώθηκε στην Ελλάδα αύξηση γυναικοκτονιών στα 187,5%, μεταξύ άλλων χωρών όπως η Σουηδία στα 120%, η Εσθονία και η Σλοβενία στα 100%. Όταν το βάζεις σε λόγια ακούγεται τόσο άσχημο κι έντονο που η πρώτη σου αντίδραση είναι να το απορρίψεις ως ακρότητα και υπερβολή, όπως γίνεται με πράγματα που αν δεν γνωρίσουν την υποστήριξη της πλειοψηφίας, ακμάζουν υπό την κοινή σιωπή, ακριβώς διότι όταν διατυπώνονται, ακούγονται τόσο αποτροπιαστικά που αποκλείεται να είναι αλήθεια.

Μπορεί το σύνολο να μην θεωρεί τον βιασμό ως κάτι κοινώς αποδεκτό αλλά ταυτόχρονα έχει ορίσει την γυναικεία αντίληψη ως κάτι δευτερεύον και αυτό στρώνει το πεδίο για να στενεύουν τα όρια της επιλογής της και να υπερισχύουν αυτομάτως τα δικά του.

Κλείσιμο:

“Now you’ve made a lady of me, I’m not fit to sell anything else.”

To 1912, o George Bernard Shaw δημοσίευσε ένα έργο που αργότερα θα μεταφέρει το Hollywood στο ευρέως καθιερωμένο ρομαντικό μιούζικαλ “Ωραία μου Κυρία,” υπό τον καθόλου τυχαίο τίτλο “Πυγμαλίων,” παρμένο από τον μύθο του ομώνυμου γλύπτη που έπλασε την τέλεια γυναίκα.

Χαρακτηριστική ήταν η εξοργισμένη αντίδραση του Shaw, όταν η θεατρική παραγωγή άλλαξε το τέλος του έργου υπό την πίεση ενός happy end, με την Ελάϊζα αντί να σηκώνεται να φύγει πλέον κατέχοντας την ανεξαρτησία της, να επιστρέφει στον Χίγκινς που την υποδέχεται με την ιστορική πλέον ατάκα «Where the devil are my slippers?”

Όταν λοιπόν το έργο αναφέρεται σε “Μία μοίρα χειρότερη από τον θάνατο,” η κατάρα στην οποία αναφέρεται είναι το ενδεχόμενο η πρωταγωνίστρια να είναι ερωμένη του δασκάλου της. Με άλλα λόγια, να έχει αμαυρώσει την υπόληψη, ή όπως θα λέγαμε σήμερα, την φήμη της. Αυτή η ιδέα είναι ακόμα ακμαία στην εποχή μας, τόσο στους άνδρες, όσο και στις γυναίκες. Αποτελεί την ιδέα που έχει ο εαυτός για τον εαυτό και στο επίκεντρο της δεν είναι το σεξ ούτε ακόμα και το φύλο.

Διότι το ζητούμενο δεν είναι η καταπίεση των γυναικών. Είναι η καταπίεση της ελευθερίας, της ίδιας.