Η άποψη της Μανωλίδου για τη συλλογική προσευχή δεν είναι απλώς λάθος. Μπορεί και να κάνει κακό

Μέχρι τώρα, κάθε που έβλεπα τα χάσταγκ τύπου #PrayForParis, πίστευα ότι ήταν μόνο ένας συμβολικός τρόπος για να δείξεις ότι συμπάσχεις, με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να έγραφες R.I.P. Έτσι κι αλλιώς μου φαινόταν σαχλή ατάκα: σε φυσικές καταστροφές ή σε μαζικές δολοφονίες από πιστολέρο δεν χρειάζονται προσευχές, αλλά βοήθεια ή/και αλλαγή νόμων.

Όμως τώρα συνειδητοποίησα πως πολλοί απ’ αυτούς που γράφουν τα #prayforοτιδήποτε, μπορεί όντως να προσεύχονται κιόλας, και τα χάσταγκ που γίνονται Νο1 να είναι ένδειξη κάποιου είδους συλλογικής προσευχής.

Η συνθέτρια και παρουσιάστρια Ευγενία Μανωλίδου έγραψε τα παρακάτω με αφορμή τις φωτιές στην Αυστραλία:

Καλοπροαίρετη είναι σίγουρα, αλλά αυτή η προσέγγιση κάνει ταυτόχρονα δύο λάθη.

1. Διαδίδει Fake News.

Όχι, δεν είναι αδιαμφισβήτητη η δύναμη της συλλογικής προσευχής. Και πολύ περισσότερο δεν είναι αδιαμφισβήτητη απ’ την επιστήμη. Αδιαμφισβήτητη θα σήμαινε πως δεν υπάρχει ούτε μία επιστημονική έρευνα που να την αμφισβητεί. Αντιθέτως, δεν υπάρχει σχεδόν καμία επιστημονική έρευνα που να την παραδέχεται.

Θα μπορούσα να γράψω πολλά, αλλά εν συντομία: Η προσευχή που κάνει ένα άτομο για τον εαυτό του είναι η μόνη που μπορεί να πιάσει, όχι γιατί βοηθιέται από Αγίους ή Θεούς, αλλά λόγω αυθυποβολής (λειτουργεί ως placebo). Οι συλλογικές προσευχές δεν βοηθούν καθόλου σύμφωνα με όλες τις μεγάλες έρευνες που έχουν γίνει.

Κάποιες φορές μάλιστα οι συλλογικές προσευχές μπορεί να χειροτερέψουν την κατάσταση, αν γίνονται για τη βελτίωση της υγείας ενός ατόμου το οποίο γνωρίζει πως άλλοι προσεύχονται γι’ αυτό. (Αν δεν το γνωρίζει δεν επηρεάζουν καθόλου ούτε θετικά ούτε αρνητικά.) Η εξήγηση που δίνεται είναι πως αν η χειροτέρευση της υγείας δεν ήταν τυχαία, τότε φταίει το άγχος και η έξτρα πίεση που νιώθεις για να καλυτερεύσεις γνωρίζοντας πως τόσοι άνθρωποι προσεύχονται για σένα.

Σε φυσικά φαινόμενα δεν υπήρξε ποτέ καμία απόδειξη πως η συλλογική προσευχή βοηθά. Το ότι η επιτυχία της είναι «αδιαμφισβήτη» και πως το παραδέχεται και η επιστήμη δεν έχω ιδέα που το βρήκε η κα Μανωλίδου.

2. Προκαλεί αδράνεια

Θα μπορούσε να πει κανείς: «Και να μη δουλέψει η συλλογική προσευχή, τι πειράζει που κάποιος την προτείνει, έστω και παραπλανητικά, για να τη δοκιμάσουμε. Τι κακό κάνει;»

Κι όμως, χωρίς φυσικά να το θέλει, η κα Μανωλίδου και όσοι προωθούν τις συλλογικές προσευχές δίνουν την αίσθηση στους πιστούς πως αν βάλουν στις προσευχές τους την Αυστραλία ή αν προσευχηθούν να βρέξει (λες και είναι οι μάγοι της φυλής) «κάτι έκαναν». Και το πιθανότερο είναι πως οι περισσότεροι θα νιώσουν πως έκαναν το χρέος τους και θα σταματήσουν εκεί.

Ενίοτε όμως είναι επικίνδυνο να σταματάς εκεί. Όχι, δεν έκανες τίποτα χρήσιμο: Μπορεί να καθησύχασες τον εαυτό σου και να του έδωσες συγχαρητήρια που είσαι πονόψυχος (και όντως είσαι), όμως δεν βοήθησες πρακτικά.

«Οι σκέψεις μας κι οι προσευχές μας είναι μαζί σας» λένε οι πολιτικοί στις ΗΠΑ μετά από κάθε μακελειό, και καθάρισαν. Μόνο που οι σκέψεις και οι προσευχές τους δεν απέτρεψαν καμία επόμενη τραγωδία, ενώ μια αλλαγή του νόμου για την οπλοκατοχή σίγουρα θα βοηθούσε.

Η ψεύτικη αίσθηση πως κάναμε το χρέος μας επειδή προσευχηθήκαμε, προκαλεί ουσιαστική αδράνεια για αυτά που πρέπει να γίνουν.

Είναι χίλιες φορές πιο χρήσιμο να βάλεις το λινκ με τους τρόπους βοήθειας, και να ενθαρρύνεις όσους έχουν περίσσευμα να δώσουν έστω 1 ευρώ στους πυροσβέστες ή στις οργανώσεις που προστατεύουν τη φύση και τα ζώα της Αυστραλίας.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους και τα ζώα της Αυστραλίας

ΥΓ. Η κυρία Μανωλίδου ενδεχομένως να είναι απ’ τους πραγματικά αξιόλογους πιστούς οι οποίοι και προσευχήθηκαν επειδή αυτό λέει η πίστη τους, αλλά και έψαξαν τρόπους για να βοηθήσουν πρακτικά.

Σε αυτήν την περίπτωση, πιστεύω πως πέρα απ’ το αντιεπιστημονικό τουίτ για συλλογικές προσευχές, θα ήταν καλό να ανέβαζε και ένα με τρόπους αληθινής βοήθειας, ώστε να ενημερώσει και για αυτούς τους 105.000 ακόλουθούς της.