Άρης Δημοκίδης
Τα τελευταία έξι χρόνια, ο Παναγιώτης Ιωαννίδης έχει διοργανώσει εξαιρετικές συναντήσεις ποίησης. Με αφορμή την επόμενη, ποιος καλύτερος απ’ το να επιλέξει 11 μικροπράγματα απ’ όσα έγιναν και όσα θα γίνουν σύντομα…
Αυτό είναι το «Με τα λόγια (γίνεται)» μέσα από 11 σημεία:
1.
Η εναρκτήρια εκδήλωση έγινε στον πολυχώρο πολιτισμού «ΠαραΠέρα» (Αχαρνών & Φερρών, Αθήνα) την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2011 – ενώ η ‘κρίση’ είχε αρχίσει να δείχνει τα δόντια της: 9 ποιήτριες και ποιητές διάβασαν «ποιήματα που τους στηρίζουν». (Τον επόμενο Ιανουάριο, το «ΠαραΠέρα» έκλεισε. Το «μτλγ» μεταφέρθηκε στο «104 Χώρο Λόγου και Τέχνης» των Εκδόσεων Καστανιώτη. Κι αυτό έκλεισε: τον Ιούνιο του 2012.)
2.
“Ένα Σονέτο για τον Μαβίλη”: μετά από σχετικό ανοιχτό διαγωνισμό, παρουσιάστηκαν, τον Δεκέμβριο του 2012 (στην Ελληνοαμερικανική Ένωση πια), 17 σονέτα στην μνήμη του Λορέντζου Μαβίλη, γραμμένα από ισάριθμους σύγχρονους Έλληνες ποιητές. Ο Μαβίλης είχε σκοτωθεί 100 χρόνια νωρίτερα, πολεμώντας μαζί με Ιταλούς καρμπονάρους στα βουνά της Ηπείρου για την απελευθέρωσή της. Το τελευταίο σονέτο του βρέθηκε στην τσέπη της στολής του.
3.
Τον Μάρτιο του 2014, το δεύτερο από μια σειρά (κάθε Μάρτιο – ‘Μήνα της Ποίησης’) αφιερωμάτων σε σπουδαίους Αμερικανούς ποιητές: στον μοντερνιστή William Carlos Williams (από τον οποίον εμπνεύστηκε ο Jim Jarmusch την ταινία του “Paterson”), με νέες μεταφράσεις, παραγγελία του «μτλγ», από σύχγρονους ποιητές και ποιήτριες. Ακούστηκαν επίσης –όπως πάντα– τα πρωτότυπα ποιήματα από τρεις αγγλόφωνους αναγνώστες.
4.
«4 βιβλία της Κατοχής» – με αφορμή τα 70 χρόνια από την λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, 14 σύγχρονοι ποιητές και ποιήτριες, επέλεξαν και διάβασαν από τα βιβλία Αμοργός του Νίκου Γκάτσου, Μπολιβάρ του Νίκου Εγγονόπουλου, Ursa Minor του Τάκη Παπατσώνη και Ακριτικά του Άγγελου Σικελιανού – βιβλία που είχαν κυκλοφορήσει κατά την διάρκεια της Κατοχής.
5.
“Για την Έμιλυ Ντίκινσον”, την ημέρα των γενεθλίων της, 10 Δεκεμβρίου 2015: μια βραδιά αφιερωμένη στην Αμερικανίδα ποιήτρια και το έργο της, με αφορμή την συμπλήρωση 185 χρόνων από την γέννησή της. Η εκδήλωση ξεκίνησε με performance εμπνευσμένη από την ποίηση της Ντίκινσον που παρουσίασε η εικαστικός Ελένη Θεοφυλάκτου. Στη συνέχεια, οι: Άννα Γρίβα, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Λένια Ζαφειροπούλου, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Δήμητρα Κωτούλα, Παυλίνα Μάρβιν, Γιάννα Μπούκοβα, Αλεξάνδρα Πλαστήρα, Χρήστος Σιορίκης, Δανάη Σιώζιου και Μαρία Τοπάλη, απήγγειλαν ποιήματά τους γραμμένα ειδικά για την εκδήλωση, σε “διάλογο” με το έργο της Ντίκινσον. Ακολούθησε η πρώτη εκτέλεση δύο τραγουδιών της Αλεξάνδρας Παπαστεφάνου σε ποιήματα της Αμερικανίδας ποιήτριας, με την υψίφωνο Λένια Ζαφειροπούλου και με την ίδια την συνθέτιδα στο πιάνο.
6.
Μάρτιος 2017: “Τι ποίηση διαβάζαμε στα 80s – τι ποίηση διαβάζουμε απ’ τα 80s” στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων στα πλαίσια της Έκθεσης «GR80s: Η Ελλάδα του Ογδόντα στην Τεχνόπολη». Από την ελληνική ποίηση των 80’s, τι παραμένει αξιομνημόνευτο; Έγινε κάτι κοινόχρηστο; Τι είναι ζωντανό και χρήσιμο σήμερα, και με ποιον τρόπο; Αυτές τις ερωτήσεις επιχείρησαν ν’ απαντήσουν μια ποιήτρια και δυο ποιητές –η Δήμητρα Κωτούλα, ο Ορφέας Απέργης και ο Παναγιώτης Ιωαννίδης– που διένυσαν μικρότερο ή μεγαλύτερο μέρος της εφηβείας τους κατά την δεκαετία του 1980. Σύστησαν την ποίηση της εποχής εκείνης: την ποίηση που διάβαζαν τότε –απ’ ό,τι δημοσίευε η ‘γενιά του ’80’ ή παλαιότερες γενιές– και την ποίηση της ‘γενιάς του ’80’ στην οποία επιστρέφουν σήμερα. Διάβασαν ποιήματα, σχολίασαν, και συζήτησαν –συντόνισε η ποιήτρια και κριτικός Μαρία Τοπάλη– μεταξύ τους και με το κοινό.
7.
Η 1η εκδήλωση της 7ης περιόδου τού «μτλγ», στις 20 Νοεμβρίου 2017, ήταν (όπως και η 1η της 3ης περιόδου, τον ίδιο μήνα του 2013, στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων) του τύπου “open mic”: 12 ποιήτριες και ποιητές, έχοντας καταγράψει εκ των προτέρων –επιτόπου και μισή ώρα πριν από την έναρξη της εκδήλωσης– το όνομά τους, απήγγειλαν αδημοσίευτα ποιήματά τους επί ένα τρίλεπτο. (Αυτές οι 12 θέσεις ‘ελεύθερης ανάγνωσης’ εξαντλήθηκαν μες στα πρώτα 2 λεπτά!) Η εκδήλωση συμπληρώθηκε με την απαγγελία –αδημοσίευτων πάντα– ποιημάτων δυο προσκεκλημένων ποιητριών: της Άννας Γρίβα και της Παυλίνας Μάρβιν.
8.
Η εκδήλωση στις 13 Δεκεμβρίου 2017, θα είναι αφιερωμένη σε μια σημαντική παλαιότερη ποιήτρια, τη Ζωή Καρέλλη (1901-1998). Σήμερα μάλλον την επισκιάζει η δημοφιλία του πεζογράφου αδελφού της Νίκου – ενώ το έργο της, σαν να το σκεπάζουν το ποίημα «Η Άνθρωπος» ή η ‘τολμηρή’ χρήση των ρόδων στην ποίησή της: ως σήματα πρωτο-φεμινιστικά και συγχρόνως χριστιανικώς μεταφυσικά.
Έχει ξεχαστεί ο σαφέστατα διακηρυγμένος στην ποίησή της κλονισμός της πίστης της∙ το διαρκές πηγαινέλα μεταξύ στοχασμού και παθών της ψυχής, αίσθησης του σώματος και της φύσης∙ η έγκαιρη και έγκυρη συνομιλία της με τον μοντερνισμό (δημιουργική, μεταφραστική – Έλιοτ, και δοκιμιακή – Ρεμπώ, Κάφκα, Πιραντέλλο, Μπέκετ) – εν ολίγοις, τα ασυνήθιστα ποιητικά της επιτεύγματα, σε μια πορεία διαρκούς ωρίμανσης, από το πρώτο δημοσιευμένο ποίημά της το 1937 έως την έκδοση των απάντων της το 1973, και το εύρος του στοχασμού της. Ποιήματά της θα παρουσιαστούν και θα σχολιαστούν από 14 σύγχρονους ποιητές και ποιήτριες.
9.
Τον Ιανουάριο 2018, θα είναι μαζί μας ο μεταφραστής του νομπελίστα (1975) Εουτζένιο Μοντάλε, ποιητής Νίκος Αλιφέρης, για να μας γνωρίσει το έργο του Ιταλού ‘ερμητικού’ ποιητή. Ο Στέφανο Μπίντι θα διαβάσει τα ποιήματα στο πρωτότυπο.
10.
Στην σειρά «1 + 1» –που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2012 με την πολυβραβευμένη Κατερίνα Αγγλεάκη-Ρουκ και την βραβευμένη φέτος Δανάη Σιώζιου–, τον Φεβρουάριο 2018, συναντώνται οι ποιήτριες Λένια Ζαφειροπούλου (γενν. 1979∙ πιο πρόσφατο βιβλίο της: Σκληρό να σκοντάφτεις σε πέτρες, 2016) και Φοίβη Γιαννίση (γενν. 1964∙ πιο πρόσφατο βιβλίο της: Ραψωδία, 2016).
11.
Η εκδήλωση του Μαρτίου 2018 θα είναι και πάλι αφιερωμένη σε αμερικανό ποιητή. Έχουν προηγηθεί, από το 2013: Έμιλυ Ντίκινσον (το μέχρι στιγμής ‘χιτ’ του «μτλγ», με πάνω από 200 άτομα στο κοινό!), Γούλλιαμ Κάρλος Γουίλλιαμς (βλ. «3» πιο πάνω), Ελίζαμπεθ Μπίσοπ, Ρόμπερτ Ντάνκαν, Μαριάνν Μουρ. Φέτος, θα παρουσιαστούν, όπως πάντα, νέες μεταφράσεις από σύγχρονους ποιητές-μεταφραστές, σύντομων ποιημάτων του Έζρα Πάουντ, από τα Προσωπεία (Personae) του – τα οποία έχουν μεν μεταφραστεί στα ελληνικά, αλλά, τα περισσότερα, εδώ κι αρκετές δεκαετίες.
+ 1.
Η τελευταία εκδήλωση αυτής της περιόδου, τον Απρίλιο 2018, θα είναι ένας φόρος τιμής στον Ανδρέα Κάλβο, όπως, παλιότερα, προς την Έμιλυ Ντίκινσον (2015 – βλ. «5» πιο πάνω) και τον Νίκο Εγγονόπουλο (2017): σημερινές ποιήτριες και ποιητές θα διαβάσουν ποιήματά τους γραμμένα επί τούτου, ως ‘απόκριση’ στο έργο του.