Δημήτρης Καβατζικλής
Το 1958, ο Μάο Τσε Τουνγκ ξεκίνησε την οικονομική και κοινωνική εκστρατεία του με την ονομασία «Μεγάλο Άλμα Προς Τα Εμπρός». Οκτώ χρόνια αργότερα, ανακοίνωσε την έναρξη της Μεγάλης Προλεταριακής Πολιτιστικής Επανάστασης. Μεταξύ αυτών των δύο γεγονότων προέκυψε ο μεγάλος κινεζικός λιμός. Αν και είναι πιθανό ότι ο Μάο δεν είχε καταλάβει τις καταστροφικές συνέπειες που θα είχαν πολιτικές όπως η αγροτική κολεκτιβοποίηση και η ιδεολογική κάθαρση, είναι σίγουρο ότι γνώριζε την αξία που θα είχε η προώθηση αυτών των πολιτικών για τη δημόσια εικόνα του. Εξ ου και η περίφημη φωτογραφία του που τραβήχτηκε το 1966, η οποία τον δείχνει να κολυμπάει στον ποταμό Γιανγκτσέ, διαβάζουμε στο openculture.
«O Κινέζος ηγέτης που είχε οδηγήσει τον λαϊκό στρατό στη νίκη κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και είχε ιδρύσει την κομμουνιστική Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας το 1949 είχε πια γεράσει», λέει ο Coleman Lowndes στο βίντεο του Vox Darkroom. «Ακόμη χειρότερα, το Μεγάλο Άλμα Προς τα Eμπρός είχε αποδειχθεί καταστροφικό. Επομένως έπρεπε να βρει έναν τρόπο να σφραγίσει την κληρονομιά του ως το πρόσωπο του κινεζικού κομμουνισμού και μια νέα επανάσταση στην οποία θα μπορούσε να ηγηθεί». Και έτσι επανέλαβε ένα από τα προηγούμενα «κατορθώματα» του, να κολυμπήσει στον ποταμό Γιανγκτσέ, όπως είχε κάνει το 1956.
Την φωτογραφία του Μάο στο ποτάμι τράβηξε ο προσωπικός του φωτογράφος ενώ στα ΜΜΕ της χώρας υπήρξαν εκτενείς αναφορές που ισχυρίζονταν, μεταξύ άλλων, ότι είχε κολυμπήσει δεκαπέντε χιλιόμετρα σε κάτι παραπάνω από μία ώρα. Πράγμα που σημαίνει ότι ο 72χρονος τότε Μάο είχε καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας!
Η ιστορία μιας απ’ τις γνωστότερες φωτο της Κϊνας
Αλλά όσοι είδαν τη φωτογραφία θυμήθηκαν αμέσως τι είχε συμβεί την τελευταία φορά που ο Κινέζος Πρόεδρος έκανε μια τόσο πολυδιαφημισμένη βουτιά στον ποταμό Γιανγκτσέ. «Οι ειδικοί εξέφρασαν φόβους ότι ο Μάο ετοιμαζόταν να ξεκινήσει μια άλλη καταστροφική περίοδο αναταραχών στην Κίνα. Και είχαν δίκιο. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Προλεταριακής Πολιτιστικής Επανάστασης εκατομμύρια μέλη της κινεζικής νεολαίας οργανώθηκαν σε «φανατικούς Κόκκινους Φρουρούς», μια παραστρατιωτική δύναμη, με σκοπό να εξαλείψουν με κάθε απαραίτητο μέσο τα «τέσσερα παλιά»: παλιά κουλτούρα, παλιά ιδεολογία, παλιά έθιμα και παλιές παραδόσεις.
Όπως συμβαίνει συνήθως σε παρόμοιες απόπειρες, η επανάσταση του Μάο εξελίχθηκε σε τραγωδία. Μόνο ο θάνατός του τερμάτισε τη δεκαετία καταστροφής που είχε τον ανυψώσει σε θεϊκά επίπεδα και είχε ως αποτέλεσμα πάνω από ένα εκατομμύριο νεκρούς. Αργότερα, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα καταδίκασε την Πολιτιστική Επανάσταση αλλά όχι και τον ίδιο τον Πρόεδρο. «Αν ο Μάο είχε πεθάνει το 1956, τα επιτεύγματά του θα ήταν αθάνατα», είπε κάποτε ο αξιωματούχος του ΚΚΚ Τσεν Γιουν. «Αν είχε πεθάνει το 1966, θα ήταν ένας ακόμη σπουδαίος άνθρωπος. Αλλά πέθανε το 1976. Αλίμονο, τι να πει κανείς;». Ίσως, αν ο Μάο είχε πνιγεί στον ποταμό Γιανγκτσέ, η κινεζική ιστορία να είχε πάρει μια πιο χαρούμενη τροπή.