Δημήτρης Καβατζικλής
Ο μεταϊμπρεσιονιστής ζωγράφος Vincent van Gogh έχει μαγέψει το κοινό για πολλές δεκαετίες, αλλά η φήμη του δεν οφείλεται μόνο στο καλλιτεχνικό του ταλέντο, αλλά και στην αφοσίωση και σκληρή δουλειά μιας γυναίκας, αναφέρει το mymodernmet.
Η Johanna “Jo” van Gogh-Bonger, σύζυγος του αδερφού του ζωγράφου, Theo, είναι η αφανής ηρωίδα πίσω από την επιτυχία του Vincent. Γεννημένη στο Άμστερνταμ, γνώρισε τον Theo μέσω του αδερφού της, και εκείνος την ερωτεύτηκε αμέσως. Παντρεύτηκαν το 1889 και μετακόμισαν στο Παρίσι. Δυστυχώς, μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, η Jo έμεινε χήρα.
Ήταν μόλις 28 ετών όταν πέθανε ο Theo, λίγους μήνες μετά τον Vincent. Ξέροντας πόσο σημαντική ήταν για τον Theo η τέχνη του αδερφού του, η Jo αποφάσισε να συνεχίσει το έργο του. Αυτό όχι μόνο την έφερνε πιο κοντά στον αποθανόντα σύζυγό της, αλλά αποτελούσε και τρόπο επιβίωσης για την ίδια και τον μικρό τους γιο, Vincent Willem, που τότε ήταν μόλις ενός έτους.
Η Jo εγκατέλειψε το διαμέρισμα στο Παρίσι, που ήταν γεμάτο πίνακες του Vincent, και επέστρεψε στην Ολλανδία. Πήρε μαζί της σκίτσα και εκατοντάδες γράμματα που αντάλλαξαν τα δύο αδέρφια. Αν και τότε τα έργα είχαν μικρή οικονομική αξία, η Jo, που είχε ζήσει από κοντά την παρισινή καλλιτεχνική σκηνή, ήξερε ότι δεν έπρεπε να τα εγκαταλείψει.
Άνοιξε έναν ξενώνα στο Bussum, ένα χωριό κοντά στο Άμστερνταμ που προσέλκυε καλλιτέχνες και συγγραφείς. Εκεί δημιούργησε επαφές με τον καλλιτεχνικό χώρο και άρχισε να οργανώνει εκθέσεις με έργα του Vincent. Αυτό δημιούργησε θόρυβο και ενδιαφέρον γύρω από τον εκλιπόντα ζωγράφο, ενώ η Jo πωλούσε πίνακες σε δημόσιες συλλογές ώστε να αποκτήσει ο κόσμος πρόσβαση στο έργο του.
Παράλληλα, αναγνώρισε την αξία των γραμμάτων ανάμεσα στον Theo και τον Vincent. Πίστευε ότι αποκάλυπταν τη μεγαλοφυΐα του Vincent και ξεκίνησε τη μετάφρασή τους. Πριν τον γάμο της είχε εργαστεί ως καθηγήτρια αγγλικών, κάτι που την βοήθησε ιδιαίτερα. Μέχρι τον θάνατό της το 1925, είχε μεταφράσει τα δύο τρίτα αυτών των επιστολών.
Αν και αρχικά ο καλλιτεχνικός κόσμος την αντιμετώπισε με δυσπιστία, τελικά κατάφερε να τους πείσει. Το 1905, το Stedelijk Museum οργάνωσε τη μεγαλύτερη μέχρι τότε αναδρομική έκθεση του έργου του Vincent, με περισσότερους από 480 πίνακες. Η επιτυχία αυτή εκτόξευσε την αξία των έργων του.
Η Jo ανέλαβε τα πάντα, από την τοποθέτηση των έργων μέχρι την τιμολόγηση των εισιτηρίων, αποδεικνύοντας τις εντυπωσιακές οργανωτικές της ικανότητες. Οι μεταφρασμένες επιστολές εκδόθηκαν στα αγγλικά μόλις τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό της και αποτέλεσαν βασική πηγή κατανόησης του Vincent και της τέχνης του.
Μέχρι να πεθάνει, η Jo είχε πουλήσει περίπου 200 πίνακες του Vincent ώστε να μπουν σε δημόσιες συλλογές και να εκτεθούν στο ευρύ κοινό. Χωρίς τη δική της αφοσίωση, ίσως ο κόσμος να μην είχε γνωρίσει ποτέ την ιδιοφυΐα του Vincent van Gogh.
