Γιώργος Τσαγκόζης
Πάντα πίσω από μία σπουδαία φωτογραφία, βρίσκεται μία σπουδαία ιστορία και αυτή η σκέψη με έκανε να ψάξω την ιστορία μίας συγκλονιστικής φωτογραφίας του φωτογράφου Γιάννη Δήμου.
Όπως ενημερώθηκα από το περιοδικό Οugh (που δεν υπάρχει πια):
Ο Γιάννης Δήμου είναι ένας πολύ σημαντικός φωτογράφος. Δημιουργός και διευθυντής της Apeiron Photos και καθηγητής Φιλοσοφίας, Καλών Τεχνών και φωτογραφίας από το τέλος της δεκαετίας του ’60, έχει καταγράψει μοναδικά την Ελλάδα από τα πρώτα του βήματα και εξακολουθεί να την καταγράφει.
Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Η Ελλάδα που Χάνεται» κυκλοφόρησε το 1976 και από τότε φωτογραφίες του υπάρχουν σε παγκόσμιες συλλογές και έχουν παρουσιαστεί σε ένα σωρό φεστιβάλ και σε εκθέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Τη σειρά «Πανηγύρια» που ήταν η αφορμή για αυτή τη συνέντευξη, άρχισε να την δουλεύει στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και πριν από δέκα χρόνια κυκλοφόρησε ένα συγκλονιστικό βιβλίο-ντοκουμέντο με επιλογές από τα ταξίδια του, με τίτλο «Σκιές Σιωπής».
Παρόλο που οι φωτογραφίες του βιβλίου είναι τραβηγμένες κατά τη διάρκεια χριστιανικών γιορτών, το παγανιστικό στοιχείο είναι έντονο, και πολλές από τις σκηνές αναπόφευκτα σου φέρνουν στο μυαλό αρχαία τραγωδία.
Σε αυτή τη φωτογραφία, από ένα πανηγύρι στην Ήπειρο το 1976, βλέπουμε τον λεγόμενο “τρελό του χωριού” μόνο του να κοιτάζει τον κόσμο κάτω που διασκεδάζει. Ο “τρελός του χωριού” ήταν ο χαρακτηρισμός για κάθε άνθρωπο που δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτός στις μικρές κοινωνίες της ελληνικής (και όχι μόνο) υπαίθρου, γιατί ήταν διαφορετικός από τους άλλους, είτε λόγω κάποιος ψυχικής νόσου, είτε γιατί απλά διέφερε εξωτερικά ή γιατί μπορεί να ήταν απλά μοναχικός. Πολλές φορές “ο τρελός του χωριού” ήταν το θύμα μπούλινγκ από τους συγχωριανούς τους.
Ο Γιάννης Δήμου είπε για αυτή τη φωτογραφία:
“Εδώ είναι ο τρελός του χωριού που είναι μόνος του, εξοστρακισμένος και παρακολουθεί τι κάνουν οι άλλοι. Ήταν συνταρακτικό, γιατί τη στιγμή που τον φωτογράφισα όλο το χωριό γλεντούσε κι αυτός παρακολουθούσε από απόσταση, ολομόναχος. Έχω τραβήξει τέσσερις φωτογραφίες νομίζω, περιμένοντας αυτή τη στιγμή. Ήμασταν μόνο αυτός κι εγώ και θυμάμαι ότι έκλαιγα.”
Δυστυχώς, παρότι τα πράγματα, όσον αφορά την κατανόηση των διαφορετικών ανθρώπων, έχουν βελτιωθεί σε σχέση με το 1976, ακόμα βρισκόμαστε πολύ πίσω σε σχέση με τις άλλες ανεπτυγμένες χώρες ως προς την εξάλειψη του εκφοβισμού και των διακρίσεων απέναντι σε ανθρώπους που απλά είναι διαφορετικοί από την πλειοψηφία.
Όταν πεθαίνει κάποιος άνθρωπος που ζει έτσι τότε τον εκτιμούν και τον αγαπάνε ξαφνικά όλοι οι καλοί χριστιανοί που τον έχουν απομονώσει όσο ζούσε. Έχω χιλιάδες τέτοια παραδείγματα να θυμηθώ. Οπότε δεν έχει σημασία που στη φωτογραφία που δημοσιεύετε κοιτάει τους ”νοικοκύρηδες” μόνος του. Σημασία έχει ότι οι ”νοικοκύρηδες” είναι όλοι μαζί ενωμένοι και χαίρονται. Γιατί είπαμε καλή η καλοσύνη και η αγάπη προς τον πλησίον αρκεί να μην μας στιγματίζει κιόλας. Καλοσύνη και αγάπη προς τον πλησίον που μας μοιάζει, όχι να γίνουμε κι ένα με τους ανθρώπους διαφορετικής ιδιοσυγκρασίας από εμάς. Πού πάει η ”καλή χριστιανική αγάπη κι… Διαβάστε περισσότερα »