Δημήτρης Καβατζικλής
Το σώμα της Maria Árnadóttir ήταν γεμάτο μώλωπες χρώματος από ανοιχτό κίτρινο ως βαθύ μωβ. Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα, τα τραύματα προκλήθηκαν από τον φίλο της ενώ προσπαθούσε να της απομακρύνει το τηλέφωνό της όταν τον απείλησε ότι θα καλέσει την αστυνομία. Για μέρες μετά την επίθεση, η Árnadóttir πάλευε να αναπνεύσει. Τελικά, κατέληξε στα επείγοντα.
Μιλώντας σιωπηλά στο διαμέρισμά της στα προάστια του Ρέικιαβικ, είπε στην Ivana Kottasová του CNN ότι ο άντρας της είχε επιτεθεί και στο παρελθόν, αλλά ποτέ τόσο άγρια όσο εκείνη τη μέρα του Ιουλίου του 2016. Μήνες αργότερα, λέει ότι βρήκε το θάρρος να πάει στην αστυνομία, καταθέτοντας φωτογραφίες με τα τραύματά, ιατρικές γνωματεύσεις, κατάλογο μαρτύρων, καθώς και μηνύματα που δέχτηκε από τον φερόμενο ως δράστη, που την απείλησε ότι θα κοινοποιούσε γυμνές φωτογραφίες της αν μιλούσε.
Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα, ο άνδρας αρνήθηκε ότι της επιτέθηκε, αλλά παραδέχτηκε πως την είχε απειλήσει. Ενάμιση χρόνο αφότου απήγγειλε κατηγορίες, η Árnadóttir λέει ότι οι αστυνομικοί της είπαν ότι η υπόθεση αποσύρθηκε επειδή δε θα οδηγούσε σε καταδίκη. Αργότερα ανακάλυψε ότι αυτό δεν ήταν αλήθεια. Η υπόθεση δεν είχε απορριφθεί. Αντίθετα, η αστυνομία είχε απαλλάξει το δράστη από τις κατηγορίες, επικαλούμενη ελλειπή στοιχεία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η υπόθεση να μπει στο συρτάρι.
Η Árnadóttir είναι μία από τις πολλές γυναίκες που οδηγούν την κυβέρνησή της χώρας τους στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για αυτό που λένε ότι είναι ένα μισογυνιστικό σύστημα δικαιοσύνης που παραβιάζει συστηματικά τα δικαιώματα των θυμάτων βίας λόγω φύλου.
Το περίεργο; Αυτές οι γυναίκες ζουν στην Ισλανδία, που εδώ και χρόνια φημίζεται ως η χώρα με τη μεγαλύτερη ισότητα των φύλων στον κόσμο.
Στα χαρτιά, η Ισλανδία είναι ένα εξαιρετικό μέρος για να είσαι γυναίκα. Για 12 συνεχόμενα χρόνια, βρισκόταν στην πρώτη θέση στον κόσμο όσον αφορά στην ισότητα των φύλων από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Αλλά για την Árnadóttir και πολλές άλλες γυναίκες, η απεικόνιση της Ισλανδίας ως φεμινιστικού παράδεισου απέχει πολύ από την πραγματικότητα.
Η μήνυση, που ξεκίνησε τον Μάρτιο, συντονίστηκε από διάφορες ισλανδικές ΜΚΟ, συμπεριλαμβανομένης της Stígamót, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που διεξάγει εκστρατείες κατά της ενδοοικογενειακής και σεξουαλικής βίας και παρέχει συμβουλές σε επιζώντες.
Η Steinunn Guðjónsdóttir, εκπρόσωπος και διευθυντής της Stígamót, είπε στο CNN ότι η ομάδα εξέτασε μια σειρά από πρόσφατες περιπτώσεις φερόμενης βίας κατά γυναικών που είχαν απορριφθεί από την αστυνομία ή τους εισαγγελείς και διαπίστωσε ότι σε αρκετές από αυτές υπήρξε παραβίαση των δικαιωμάτων των θυμάτων.
Η Guðjónsdóttir είπε ότι υπάρχουν υποθέσεις όπου αγνοήθηκαν αποδεικτικά στοιχεία και έγινε παραγραφή των αδικημάτων λόγω έλλειψης δράσης από την αστυνομία και παντελούς έλλειψη διαφάνειας. Η Guðjónsdóttir είπε ότι υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ του νόμου και του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζεται.
Η διαφάνεια είναι επίσης ένα θέμα, είπε η Guðjónsdóttir, επισημαίνοντας ότι σύμφωνα με την ισλανδική νομοθεσία, τα θύματα δεν έχουν το δικαίωμα να δουν τους φακέλους της υπόθεσής τους, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να παρακολουθήσουν την πρόοδο της έρευνας.
Σε δήλωση στο CNN, το Υπουργείο Δικαιοσύνης της Ισλανδίας ανέφερε ότι ενώ «έχει συμπεράνει ότι έγινε ένα συγκεκριμένο λάθος κατά την έρευνα της υπόθεσης του Árnadóttir, η γνώμη της κυβέρνησης είναι ότι το λάθος δεν πληροί το ελάχιστο επίπεδο σοβαρότητας». Η ισλανδική αστυνομία δεν σχολίασε την υπόθεση, παραπέμποντας αντ’ αυτού στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Ο φεμινιστικός παράδεισος με τα προβλήματα βίας με βάση το φύλο
Οι περιπτώσεις δολοφονιών μπορεί να είναι σπάνιες στην Ισλανδία, αλλά οι βιασμοί δεν είναι.
Σύμφωνα με μια μελέτη του 2018, το ένα τέταρτο των Ισλανδών γυναικών έχουν βιώσει βιασμό ή απόπειρα βιασμού κατά τη διάρκεια της ζωής τους και περίπου το 40% έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία. Αυτός ο αριθμός είναι σημαντικά υψηλότερος από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας λέει ότι περίπου το 30% των γυναικών παγκοσμίως έχουν υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία από στενό σύντροφο ή σεξουαλική βία από μη σύντροφο στη διάρκεια της ζωής τους.
Ο «σωστός τρόπος» δεν λειτουργεί
Η αντίδραση ενάντια στο κίνημα #MeToo της Ισλανδίας ήταν ένα από τα πράγματα που πυροδότησε τη μήνυση κατά της κυβέρνησης. «Με το #MeToo, οι γυναίκες βγαίνουν πλέον ανοιχτά και κατονομάζουν τους άντρες που τις βίασαν, ακόμα κι αν δεν έχουν απαγγείλει κατηγορίες εναντίον τους, και πολλοί άνθρωποι λένε: Στοπ, στοπ, δεν μπορείς να το κάνεις έτσι, πρέπει να το κάνουμε με τον σωστό τρόπο», σημειώνει η Guðjónsdóttir. «Υπάρχει μεγάλη πίεση στους επιζώντες να κάνουν το «σωστό», να υποβάλλουν κατηγορίες και να προσπαθήσουν να καταδικάσουν τον δράστη, αλλά ο «σωστός τρόπος» δεν λειτουργεί, η συντριπτική πλειονότητα των υποθέσεων, δεν φτάνουν καν στο δικαστήριο. Άρα ο δράστης δεν κρίνεται καν αν είναι ένοχος ή όχι. Είναι ένα χάος», είπε.
Πιθανότατα θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για να καταλήξει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε απόφαση επί της αγωγής. Εν τω μεταξύ, ο αγώνας της Árnadóttir συνεχίζεται.
Λέει ότι έχει διαγνωστεί με διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), χρειάστηκε να πάρει άδεια από την εργασία και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εργασία της. Κατηγορεί το δικαστικό σύστημα, το οποίο λέει ότι την έχει απογοητεύσει.
Είπε ότι ο λόγος για την καθυστέρηση της έρευνας ήταν η «αβεβαιότητα» σχετικά με το ποιες κατηγορίες θα απαγγελθούν και πρόσθεσε ότι «το να λήξουν οι υποθέσεις υπό τη φροντίδα της αστυνομίας είναι πολύ ασυνήθιστο στις ποινικές διαδικασίες στην Ισλανδία».
Η Árnadóttir έχει γίνει ακτιβίστρια και μιλά για την εμπειρία της και τραβώντας την προσοχή ορισμένων κορυφαίων αξιωματούχων της Ισλανδίας. Ως νομικός η ίδια, έχει μιλήσει για την υπόθεσή της στον υπουργό Δικαιοσύνης, πιέζοντας για μεταρρυθμίσεις.
Ο εκπρόσωπος της Αστυνομίας της Ισλανδίας, Sigríður Björk Guðjónsdóttir της ζήτησε δημόσια συγγνώμη «για τη ζημιά που δέχθηκε από το σύστημά μας», τονίζοντας ότι η αστυνομία εργάζεται για μεταρρυθμίσεις και «υιοθετεί μια προσέγγιση προσανατολισμένη στα θύματα» σε περιπτώσεις βίας με βάση το φύλο. Υπάρχει μια δυναμική που οδηγεί τις μεταρρυθμίσεις και για την Árnadóttir, αυτό είναι το πιο σημαντικό: «Έχω μια κόρη, έχω φίλους, δεν θέλω να χρειαστεί να περάσει κανείς αυτό που πέρασα εγώ», είπε. «Πρέπει να αλλάξουμε το σύστημα».
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΤΕΣΤ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ: Τι είδους νοημοσύνη έχεις; – Μικροπράγματα
Έχεις διαπροσωπική, οπτική, ενδοπροσωπική ή σωματική νοημοσύνη; Και τι σημαίνει αυτό; Απάντησε στις ερωτήσεις και ανακάλυψέ το