Βάνα Κράβαρη
Ασκεί μια κάποια γοητεία η γλώσσα της ψυχοθεραπείας σε μερικούς. Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα αν πρόκειται για άτομα που δεν έχουν καθίσει ποτέ ουσιαστικά στο βολικό αλλά όχι αναπαυτικό καναπεδάκι ενός γραφείου, απέναντι σε έναν επαγγελματία του poker face και του σιωπηλού φλεξ αντίληψης. Πάντως η ψυχοθεραπευτική γλώσσα γοητεύει πολύ. Με το τραύμα της και το trigger της, με το άγχος της και το healing της, με τα όρια, όρια, όρια και με τον πληθυντικό ευγενείας της. Άρχισα να προσπαθώ να τη μιλήσω το Σεπτέμβριο, παλεύοντας να «κολλήσω» στους κανόνες της. Να κάθομαι σαν άνθρωπος σε αυτόν τον καναπέ. Να προσπαθώ να βρω τις σωστές λέξεις για να εκφράσω το ανέκφραστο. Να μη νιώθω ταπεινωμένη όταν κλαίω, τσαλακώνοντας το χαρτομάντιλο στην παλάμη μου. Να συνειδητοποιήσω μετά από παραινέσεις πως ό,τι δεν εκφράζεται βρίσκει λιγότερο ευχάριστους -από λίγο drama αντιπαράθεσης και δύσκολων συζητήσεων- τρόπους να αφήσει το σώμα μας. Χρειάστηκε να φτάσει ο Δεκέμβριος για να μάθω πως δεν χρειάζεται να βρίσκω συνώνυμα στο ένστικτο για να είμαι “καλή ψυχοθεραπευόμενη”. Πως ξέρω πώς να κάνω το 50άρικο να μετράει. Πως η λέξη cringe, το κριντζάρισμα, μπήκε στα ψυχοθεραπευτικά γραφεία, γιατί μάλλον η γλώσσα ως ζωντανός οργανισμός, ως σημάδι έκθεσης στην πραγματική ζωή, είναι κάπως πιο μεταδοτικός και αποτελεσματικός από τους σουσουδισμούς. Πως το cringe είναι ένας πολύ τίμιος τρόπος να εκφράσεις την ενστικτώδη στάση σου απέναντι σε κάτι, που είναι κάπως υπερβολικό να ονομάσεις φόβο. Και το «αμηχανία» είναι κάπως λίγο και ρευστό για να το εκφράσει.
Γελώντας λίγο ακόμα, χωρίς να με αγχώνει ιδιαίτερα η σκέψη του τι μπορεί να σκέφτεται για εμένα εκείνη, προσπαθούσα να καταλάβω, γιατί επέλεξε τη λέξη cringe.
Σε μια συζήτηση γύρω από τον γάμο, τις συμβάσεις, τις υπογραφές και της επισημοποιήσεις, η ψυχολόγος μου, με σταυρωμένα πόδια και ειλικρινή απορία με ρώτησε, αφού ζήτησε μια άτυπη συγγνώμη για τον όρο: “σε κριντζάρει ο γάμος; Κριντζάρει το μέσα σου;”. Γέλασα, σοκαρισμένη. Αλλά ήταν εκείνη η πρώτη στιγμή που συνειδητοποίησα πως το cringe έχει πλέον βγει για τα καλά από τα memes και τα πληκτρολόγια και όχι μόνο έχει κουμπώσει σε διάφορες πτυχές της ζωής μας, όχι μόνο είναι ένα συναίσθημα κανονικότατο, όπως όλα τα άλλα, αλλά έχει βρει τη θέση του και στην ψυχοθεραπεία. Σε μια θεραπευτική διαδικασία που έχει υποστεί τόσες υποβιβάσεις από ξερόλες και «σκεπτικιστές» που για χρόνια προσπαθούσε να αποδείξει την αξία της με μια συχνά φορεμένη αυστηρή επιστημονικότητα. Λες και δεν μιλάμε για ανθρώπινες σχέσεις, ψυχές και κριντζαρίσματα σε αυτούς τους βολικούς αλλά όχι αναπαυτικούς καναπέδες τέλος πάντων. Το κριντζ που κάποιοι εκεί έξω δεν αποδέχονται καν σαν λετζίτ όρο που μπορεί να ανταλλαχθεί από δυο 30άρηδες χωρίς να αφορά κάτι το ιντερνετικό ή το ασήμαντο.
Γελώντας λίγο ακόμα, χωρίς να με αγχώνει ιδιαίτερα η σκέψη του τι μπορεί να σκέφτεται για εμένα εκείνη, προσπαθούσα να καταλάβω, γιατί επέλεξε τη λέξη cringe. Αν την έχει ακούσει αρκετές φορές σε συνεδρίες της. Με ποια αφορμή σκέφτηκε να την κουμπώσει στην περίπτωση. Βλέπεις, ζητήματα όπως γάμος, συγκατοίκηση, επισημοποίηση ακολουθούνται συνήθως από τη λέξη «δέσμευση», η οποία με τη σειρά της ακολουθείται από τη λέξη φόβος. Μα διάολε είναι ο φόβος συναίσθημα ομπρέλα για όλα; Φόβος για τους μικρούς χώρους, τικ. Φόβος για τα ύψη, τικ. Φόβος για το σκοτάδι, τικ. Φόβος για τα φίδια, τικ. Εκείνη όμως δεν ρώτησε αν με φοβίζει ο γάμος και η δέσμευση. Με ρώτησε αν με κριντζάρουν. «Κ-ρ-ι-ν-τ-ζ-ά-ρ-ο-υ-ν». Το είπε, σας το ορκίζομαι.
Πριν λίγο καιρό σκεφτόμουν πως το cringe σαν δήλωση, σαν κάτι που προσπαθεί να γίνει συναίσθημα, έχει μετουσιωθεί σε έναν πολύ βολικό τρόπο να μη νιώθουμε. Τίποτα. Τίποτα απολύτως.
Λίγο μανιακός με τις επεξηγήσεις που έχουν αρχή, μέση και τέλος να είσαι και αντιλαμβάνεσαι πως κάτι το τόσο συγκεχυμένο όπως η δέσμευση, το τόσο ρευστό, με τις αόρατες απειλές του, με τις επικίνδυνες οικειότητές του και τα άυλα τέλματά του δεν δημιουργεί φόβο. Δηλαδή όχι ακριβώς φόβο. Το ζήτημα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι περισσότερο ταυτοτικό. Δεν είναι φόβος. Ούτε ακριβώς αμηχανία. Είναι το να μη μπορείς να σε σκεφτείς μέσα σε αυτή τη συνθήκη, γιατί η ίδια η σκέψη, για εσένα, σε εσένα, σου δημιουργεί κάτι σαν ντροπή, αλλά όχι ακριβώς ντροπή. Δεν κοκκινίζεις. Απλώς νιώθεις ένα σφύξιμο στο σαγόνι όταν το σκέφτεσαι. Κοίτα να δεις πώς φτάσαμε εδώ: σου δημιουργεί cringe. Σε κριντζάρει. Ναι, σε κριντζάρει. Ο γάμος μπορεί να σε κριντζάρει. Η δέσμευση μπορεί να σε κριντζάρει. Και ο ψυχολόγος σου μπορεί να σε ρωτήσει αν κριντζάρεις. Ίσως μια μέρα σε ρωτήσει αν σε κριντζάρει ο ίδιος.
Πριν λίγο καιρό σκεφτόμουν πως το cringe σαν δήλωση, σαν κάτι που προσπαθεί να γίνει συναίσθημα, έχει μετουσιωθεί σε έναν πολύ βολικό τρόπο να μη νιώθουμε. Τίποτα. Τίποτα απολύτως. Το cringe μπορεί να μπει σαν ασπίδα και να αφοπλίσει οποιονδήποτε μπορεί ακόμα και το 2023 να εκφράσει με άνεση ένα συναίσθημα, μια δύσκολη αλήθεια, μια «αδυναμία». Χωρίς τον φόβο να είναι αμήχανος, υπερβολικά γλυκός, υπερβολικά ευαίσθητος, υπερβολικά διάφανος. Πριν λίγες μέρες, κάποιος με «μάλωσε».
“Δεν είναι όλα cringe γαμώτο” μου απάντησε όταν χαρακτήρισα μόνη μου μια συναισθηματική μου παρόρμηση cringe. Θυμάμαι ότι του είχα απαντήσει πως κάποιες φορές θέλω κάποιος να με αρπάξει βίαια αλλά με υπόνοια τρυφερότητας από τους ώμους, να με ταρακουνήσει και να φωνάξει:
“Κοίτα με”.
Και να τον κοιτάξω.
Και μετά να πει με ηρεμία: “Επανάλαβε μετά από εμένα”.
“ΟΚ”.
“Δεν – Είναι – Όλα Cringe”.
Και να ψελλίσω σαν να το πιστεύω πως πράγματι “δεν είναι όλα cringe”.
Ε, λοιπόν μετά από αυτή τη συνεδρία με την ψυχολόγο, θα εμπλουτίσω αυτή τη σκηνή με εκείνη, ξανθιά και αγέρωχη, με ωραία παπούτσια και μαύρο smoky eye να εμφανίζεται σαν από μηχανής θεός, να τον σκουντάει στον ώμο με τον δείκτη και να του λέει με το χαρακτηριστικό μειδίαμά της:
“Αυτό που κάνετε αυτή τη στιγμή είναι είναι παραβιαστικό και ναι, κάποια πράγματα είναι cringe. Σαν επιστήμονας σας το λέω”.