«Η πόλη μου βομβαρδίζεται αλλά η μαμά μου στη Ρωσία δεν με πιστεύει»

Από τότε που ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στο Χάρκοβο, η Ολεξάντρα και τα τέσσερα σκυλιά της κρύβονται στο μπάνιο του διαμερίσματός της. «Όταν άκουσα τις πρώτες εκρήξεις, έτρεξα να βγάλω τα σκυλιά μου από το σπιτάκι τους. Ο κόσμος πανικοβλήθηκε, εγκατέλειπαν τα αυτοκίνητά τους. Φοβήθηκα τόσο πολύ», λέει στο BBC.

Η 25χρονη μιλά τακτικά με τη μητέρα της που ζει στη Μόσχα. Αλλά σε αυτές τις συνομιλίες, δεν καταφέρνει να πείσει τη μητέρα της για τον κίνδυνο που διατρέχει. «Δεν ήθελα να τρομάξω τους γονείς μου, αλλά κάποια στιγμή άρχισα να τους λέω ευθέως ότι πεθαίνουν άμαχοι και παιδιά», λέει. «Παρόλο που ανησυχούν για μένα, εξακολουθούν να λένε ότι αυτά είναι τυχαία περιστατικά και ότι ο ρωσικός στρατός δεν θα στόχευε ποτέ αμάχους. Ότι οι Ουκρανοί είναι αυτοί που σκοτώνουν τους δικούς τους ανθρώπους»

Πολλοί Ουκρανοί έχουν συγγενείς στη Ρωσία. Αλλά για μερικούς, όπως η Ολεξάντρα, οι Ρώσοι συγγενείς τους έχουν εντελώς αντίθετη άποψη για όσα συμβαίνουν. Πιστεύει ότι αυτό οφείλεται στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης.

Η Ολεξάντρα λέει ότι η μητέρα της απλώς επαναλαμβάνει όσα ακούει στα ρωσικά κρατικά κανάλια. «Τρόμαξα πραγματικά όταν μου ανέφερε επί λέξη αυτά που λέει η ρωσική τηλεόραση. Τους κάνουν πλύση εγκεφάλου».

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο βομβαρδισμός συνεχιζόταν: «Έχω σχεδόν ξεχάσει πώς είναι η σιωπή. Βομβαρδίζουν ασταμάτητα», είπε.

Αλλά την ίδια μέρα τα ρωσικά κρατικά τηλεοπτικά κανάλια δεν έκαναν καμία αναφορά για τους πυραύλους που έπληξαν κατοικημένες περιοχές στο Χάρκοβο, ούτε για τους θανάτους αμάχων ή τα τέσσερα άτομα που σκοτώθηκαν ενώ περίμεναν να πάρουν νερό.

Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η απειλή για τους Ουκρανούς αμάχους δεν προέρχεται από τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις, αλλά από Ουκρανούς εθνικιστές που χρησιμοποιούν τους αμάχους ως ανθρώπινες ασπίδες.

Τα ρωσικά κρατικά τηλεοπτικά κανάλια δικαιολογούν τον πόλεμο κατηγορώντας την ουκρανική επιθετικότητα και συνεχίζουν να τον αποκαλούν «ειδική επιχείρηση απελευθέρωσης». Οποιοδήποτε ρωσικό μέσο που χρησιμοποιεί τις λέξεις «πόλεμος», «εισβολή» ή «επίθεση» δέχεται κυρώσεις από τη ρυθμιστική αρχή μέσων ενημέρωσης της χώρας για «διάδοση ψευδών ειδήσεων σχετικά με τις ενέργειες του ρωσικού στρατού».

Ένας νέος νόμος που ψηφίστηκε από το ρωσικό κοινοβούλιο λέει ότι άτομα που διαδίδουν «ψευδείς» πληροφορίες για τις ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις θα αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης έως και 15 χρόνια.

Αρκετοί Ρώσοι έχουν βγει στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν κατά του πολέμου, αλλά αυτές οι διαδηλώσεις δεν προβλήθηκαν στα μεγάλα κρατικά κανάλια.

Ο Mykhailo, εστιάτορας από το Κίεβο, δεν είχε τον χρόνο ή την διάθεση να παρακολουθήσει πώς καλύπτουν τα ρωσικά μέσα την εισβολή. Όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί εκείνος και η σύζυγός του επικεντρώθηκαν στο πώς να προστατεύσουν την εξάχρονη κόρη τους και τον γιο τους.

Εκείνο το βράδυ, τα παιδιά τους ξύπνησαν από τον ήχο των εκρήξεων και δεν σταμάτησαν να κλαίνε. Η οικογένεια πήρε την απόφαση να μεταφερθεί στα περίχωρα του Κιέβου και στη συνέχεια να διαφύγει στο εξωτερικό. Ταξίδεψαν στην Ουγγαρία, όπου ο Mykhailo άφησε τη γυναίκα και τα παιδιά του και επέστρεψε στη δυτική Ουκρανία για να βοηθήσει στην πολεμική προσπάθεια.

Τηλεφώνησε στον πατέρα του ο οποίος εργάζεται σε ένα μοναστήρι στο Νίζνι Νόβγκοροντ της Ρωσίας, και του περιέγραψε τι συνέβαινε. Ο πατέρας του απάντησε ότι αυτό δεν ήταν αλήθεια. δεν γινόταν πόλεμος και ότι οι Ρώσοι απλά έσωζαν την Ουκρανία από τους Ναζί. Ο Mykhailo λέει ότι τότε κατάλαβε τη δύναμη της ρωσικής προπαγάνδας. «Ο πατέρας μου δεν με πιστεύει, ενώ γνωρίζει ότι είμαι εδώ και τα βλέπω όλα με τα μάτια μου».

Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ελέγχονται αυστηρά εδώ και πολλά χρόνια και οι θεατές έχουν μια πολύ συγκεκριμένη άποψη για τις ενέργειες της Ρωσία σε όλο τον κόσμο. «Η κρατική αφήγηση δείχνει πάντα τη Ρωσία ως το καλό παιδί», λέει η Δρ. Joanna Szostek, ειδικός στις πολιτικές επικοινωνίες στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης. «Ακόμα και τα παραμύθια που λένε για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο… η Ρωσία δεν έκανε ποτέ τίποτα λάθος».

«Όσοι επικρίνουν τη Ρωσία παρουσιάζονται ως προδότες ή ξένοι πράκτορες. Οι επικριτές είναι όλοι ξένοι πράκτορες που εργάζονται για τη Δύση. Επομένως, δεν μπορείς να πιστέψεις ούτε την ίδια σου την κόρη».

Η Αναστάζια εργάζεται ως ρεπόρτερ για το BBC και τα τελευταία 10 χρόνια ζει στο Κίεβο. Οι γονείς της ζουν σε ένα μικρό χωριό, 20 χιλιόμετρα από την ελεγχόμενη από τους αντάρτες Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ. Το χωριό εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τον έλεγχο των ουκρανικών αρχών, αλλά τα ρωσικά κρατικά τηλεοπτικά κανάλια είναι μονίμως ανοιχτά στο σπίτι τους. Έχουν ακόμη και το ρολόι ρυθμισμένο στην ώρα της Μόσχας (ένα κατάλοιπο από την περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης).

Έτσι, όταν στις 24 Φεβρουαρίου, ξύπνησε από τους ήχους των σειρήνων, ήξερε πώς θα αντιδρούσαν οι γονείς της. «Η μαμά μου ήταν το πρώτο άτομο στο οποίο τηλεφώνησα όταν σηκώθηκα από το κρεβάτι. Φάνηκε έκπληκτη που τηλεφώνησα και ακουγόταν πολύ ήρεμη», λέει.

Η Αναστάζια και η γάτα της έφυγαν από το σπίτι. «Τηλεφώνησα ξανά στη μαμά μου. Της είπα ότι φοβήθηκα. “Μην ανησυχείς”, μου είπε καθησυχαστικά. Δεν θα βομβαρδίσουν ποτέ το Κίεβο». Αλλά το κάνουν ήδη, απάντησε η Αναστασία.

Η Αναστάζια πιστεύει ότι η εικόνα που έχουν δημιουργήσει τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης είναι αυτή του «δοξασμένου ρωσικού στρατού» που θα απαλλάξει την Ουκρανία από τους Ναζί. Για χρόνια απέφευγε τις πολιτικές διαφωνίες με τους γονείς της, αλλά αυτή τη φορά αναγκάστηκε να κλείσει το τηλέφωνο στη μαμά της.

«Υπάρχουν πολλές σκέψεις στο κεφάλι μου αυτή τη στιγμή. Τι θα συμβεί σε μας; Πού θα πάει αυτό; Θα επιστρέψω ποτέ; Θα ξαναδώ τους γονείς μου;», λέει. «Εξακολουθώ να τους αγαπώ βαθιά, αλλά κάτι μέσα μου έχει σπάσει και δεν νομίζω ότι θα μπορέσει ποτέ να διορθωθεί».

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΚΟΥΙΖ: Πόσα γνωρίζεις γι’ αυτές τις αντιπολεμικές ταινίες;