Γιώργος Τσαγκόζης
Μια ερώτηση στο «The Chase» ήταν αρκετή για να ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση από αυτή που πιθανότατα περίμεναν οι συντελεστές του τηλεπαιχνιδιού.
Η ερώτηση ήταν: «Ποιος μυθικός βασιλιάς έφερε από τη Φοινίκη το παλαιό ελληνικό αλφάβητο με τα 16 γράμματα, το οποίο ονομάστηκε από αυτόν;». Η σωστή απάντηση που αναζητούσε το παιχνίδι ήταν ο Κάδμος.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται τόσο στην απάντηση, όσο στη διατύπωση της ερώτησης. Ο Ηρόδοτος πράγματι αναφέρει στις «Ιστορίες» του ότι οι Φοίνικες που ήρθαν μαζί με τον Κάδμο έφεραν στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων, και τα γράμματα. Προσθέτει μάλιστα ότι οι Έλληνες τα παρέλαβαν από τους Φοίνικες, τα τροποποίησαν και τα αποκαλούσαν «Φοινικήια».
Ο Ηρόδοτος, όμως, στο συγκεκριμένο χωρίο δεν γράφει ότι ο Κάδμος έφερε από τη Φοινίκη ένα «παλαιό ελληνικό αλφάβητο 16 γραμμάτων». Η παράδοση για τα 16 γράμματα εμφανίζεται και σε άλλες αρχαίες πηγές και μεταγενέστερες παραδόσεις. Ο Πλίνιος, για παράδειγμα, αποδίδει στον Κάδμο την εισαγωγή 16 γραμμάτων από τη Φοινίκη και αναφέρει μεταγενέστερες προσθήκες.
Η σύγχρονη γλωσσολογική και επιγραφική προσέγγιση είναι επίσης σαφέστερη: το ελληνικό αλφάβητο διαμορφώθηκε με πρότυπο το φοινικικό, με τους Έλληνες να το προσαρμόζουν στις ανάγκες της ελληνικής γλώσσας. Χαρακτηριστικό είναι ότι το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας σημειώνει πως οι Ίωνες και στη συνέχεια οι υπόλοιποι Έλληνες προσάρμοσαν τα γράμματα στις δικές τους φωνητικές ανάγκες.
Έτσι, μια φαινομενικά αθώα διατύπωση σε τηλεπαιχνίδι μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί ως «απόδειξη» από όσους υποστηρίζουν ότι οι Έλληνες διέθεταν ήδη ένα ελληνικό αλφάβητο το οποίο απλώς επέστρεψε στην Ελλάδα μέσω της Φοινίκης.
Μόνο που αυτό δεν είναι αυτό που λέει ο Ηρόδοτος. Αντίθετα, γράφει ότι οι Φοίνικες έφεραν τα γράμματα και ότι οι Έλληνες τα παρέλαβαν και τα τροποποίησαν. Και στην ιστορία, ειδικά όταν μια διατύπωση μπορεί να αποκτήσει τη δική της ζωή στα social media, μερικές λέξεις κάνουν μεγάλη διαφορά.
