Γιώργος Τσαγκόζης
Στη Γαλλία, η 14η Ιουλίου, γνωστή ως Ημέρα της Βαστίλης, αποτελεί την εθνική εορτή της χώρας. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται στρατιωτικές παρελάσεις, με πιο γνωστή εκείνη στα Ηλύσια Πεδία στο Παρίσι, αεροπορικές επιδείξεις, συναυλίες και εντυπωσιακά πυροτεχνήματα, τιμώντας την επέτειο της κατάληψης της Βαστίλης το 1789, γεγονός που θεωρείται η απαρχή της Γαλλικής Επανάστασης. Ωστόσο, παρά τον τεράστιο συμβολισμό της, η διαβόητη φυλακή που κατέλαβε το επαναστατημένο πλήθος εκείνη την ημέρα ήταν σχεδόν άδεια.
Ας το πάρουμε από την αρχή, η εικόνα της Βαστίλης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Γαλλική Επανάσταση. Πολλοί φαντάζονται ότι στις 14 Ιουλίου 1789 το πλήθος εισέβαλε σε μια φυλακή γεμάτη πολιτικούς κρατούμενους, απελευθερώνοντας εκατοντάδες ανθρώπους που κρατούνταν από το απολυταρχικό καθεστώς. Η πραγματικότητα, όμως, ήταν πολύ διαφορετική.
Την ημέρα της επίθεσης, η Βαστίλη φιλοξενούσε μόλις επτά κρατούμενους: τέσσερις παραχαράκτες, δύο ψυχικά ασθενείς και έναν αριστοκράτη, τον κόμη ντε Σολάζ, ο οποίος είχε φυλακιστεί έπειτα από αίτημα της οικογένειάς του. Δεν υπήρχαν οι διάσημοι πολιτικοί κρατούμενοι που συχνά συνδέονται με τον μύθο της φυλακής.
Τότε γιατί το εξαγριωμένο πλήθος επέλεξε να επιτεθεί στη Βαστίλη;
Ο βασικός πρακτικός λόγος ήταν ότι στο φρούριο φυλασσόταν μεγάλη ποσότητα πυρίτιδας, την οποία οι επαναστάτες χρειάζονταν αφού είχαν ήδη αποκτήσει χιλιάδες μουσκέτα από το Hôtel des Invalides. Ωστόσο, η πραγματική σημασία της Βαστίλης ήταν συμβολική.
Για δεκαετίες, η Βαστίλη αποτελούσε το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο της αυθαίρετης εξουσίας του Γάλλου μονάρχη. Εκεί μπορούσαν να φυλακιστούν άνθρωποι χωρίς δίκη, με τις περίφημες lettres de cachet, δηλαδή βασιλικά εντάλματα που υπέγραφε ο βασιλιάς. Παρότι στα τέλη του 18ου αιώνα η χρήση της φυλακής είχε περιοριστεί σημαντικά, στη συνείδηση των Γάλλων παρέμενε το απόλυτο σύμβολο της καταπίεσης.
Μετά από πολύωρη πολιορκία, ο διοικητής της Βαστίλης, Μπερνάρ-Ρενέ ντε Λονέ, παραδόθηκε. Λίγο αργότερα λιντσαρίστηκε από το πλήθος και το κεφάλι του περιφέρθηκε στους δρόμους του Παρισιού πάνω σε λόγχη, σε μια σκηνή που αποτύπωσε το κλίμα της εποχής.
Η πτώση της Βαστίλης δεν άλλαξε την ιστορία επειδή απελευθερώθηκαν πολλοί κρατούμενοι, αλλά επειδή συμβόλιζε ότι η απόλυτη μοναρχία δεν ήταν πλέον ανίκητη. Η κατάληψη του φρουρίου έγινε το γεγονός που σηματοδότησε την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης και γι’ αυτό η 14η Ιουλίου παραμένει μέχρι σήμερα η εθνική εορτή της Γαλλίας.
