Δημήτρης Καβατζικλής
Ο Ηδονισμός και ο Επικουριανισμός ήταν δύο πολύ σημαντικές σχολές σκέψης στην Αρχαία Ελλάδα που επικεντρώθηκαν στο ζήτημα της ευχαρίστησης. Οι δύο φιλοσοφίες διέφεραν μεταξύ τους ως προς την προσέγγιση, αλλά μοιράζονταν και αρκετές ομοιότητες. Από πολλές απόψεις, το ντιμπέιτ μεταξύ ηδονισμού και επικουριανισμού εξακολουθεί να είναι επίκαιρο μέχρι σήμερα, αναφέρει το knowledgenuts.
Να μερικά από τα βασικά σημεία των δύο φιλοσοφιών και πώς διαφέρουν μεταξύ τους:
Ηδονισμός: Η αναζήτηση της ευχαρίστησης για χάρη της ευχαρίστησης
Ο ηδονισμός είναι η φιλοσοφία που υποστηρίζει ότι η απόλαυση είναι το υψηλότερο αγαθό. Αυτό δεν σημαίνει απλώς ένα ωραίο γεύμα ή ένα ποτήρι κρασί. Οι ηδονιστές πιστεύουν ότι κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα πρέπει να έχει ως κίνητρο την επιδίωξη της ευχαρίστησης.
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβουμε σχετικά με τον ηδονισμό είναι ότι δεν είναι το ίδιο με την αυταρέσκεια. Οι ηδονιστές δεν πιστεύουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να επιδίδονται σε οποιοδήποτε είδος υπερβολής. Αντίθετα, πιστεύουν ότι πρέπει να επιδιώκουμε τις μέτριες απολαύσεις με ισορροπημένο τρόπο. Αυτή η ισορροπία είναι απαραίτητη γιατί οι υπερβολές μπορούν να οδηγήσουν σε πόνο, που είναι το αντίθετο της ευχαρίστησης.
Ο ηδονιστής φιλόσοφος Αρίστιππος υποστήριξε ότι υπάρχουν τρία είδη ευχαρίστησης:
Σωματικές απολαύσεις (όπως φαγητό και σεξ)
Υλικά αγαθά (όπως χρήματα και εξουσία)
Γνώσεις (όπως τέχνη και μουσική)
Σύμφωνα με τον Αρίστιππο, και τα τρία είδη ευχαρίστησης έχουν την ίδια αξία. Εναπόκειται στον κάθε ένα ξεχωριστά να αποφασίσει ποιον ή ποιους τύπους ευχαρίστησης θέλει να ακολουθήσει.
Επικουριανισμός: Η αναζήτηση της ευχαρίστησης ως μέσο για την ευτυχία
Ενώ οι ηδονιστές πιστεύουν ότι η ευχαρίστηση είναι το ύψιστο αγαθό, οι επικούρειοι υποστηρίζουν ότι το ύψιστο αγαθό είναι η ευτυχία.
Ο φιλόσοφος Επίκουρος πίστευε ότι υπάρχουν δύο είδη απόλαυσης: η φυσική και η αφύσικη. Οι φυσικές απολαύσεις είναι αυτές που ικανοποιούν τις βασικές μας ανάγκες, όπως φαγητό και στέγη. Οι αφύσικες απολαύσεις, όπως τα ακριβά ρούχα και τα περιττά υπάρχοντα, όλα αυτά που ξεπερνούν τις βασικές μας ανάγκες. Υποστήριξε ότι οι φυσικές απολαύσεις είναι καλές επειδή ικανοποιούν τις ανάγκες μας ενώ οι αφύσικες απολαύσεις είναι κακές γιατί δεν οδηγούν σε ικανοποίηση αλλά σε περαιτέρω επιθυμίες.
Ποιες είναι λοιπόν οι βασικές διαφορές μεταξύ των δύο φιλοσοφιών;
Η βασική διαφορά μεταξύ ηδονισμού και επικούρειας φιλοσοφίας είναι οι απόψεις τους για την ευχαρίστηση. Οι ηδονιστές πιστεύουν ότι η ευχαρίστηση είναι το ύψιστο αγαθό, ενώ οι επικούρειοι πιστεύουν ότι η ευτυχία είναι το υψηλότερο αγαθό. Για τους επικούρειους, η ευχαρίστηση είναι ένα μέσο για την ευτυχία παρά ένας αυτοσκοπός.
Μια άλλη κρίσιμη διαφορά μεταξύ των δύο φιλοσοφιών είναι η προσέγγισή τους στην υπερβολή. Οι ηδονιστές πιστεύουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να επιδιώκουν τις μέτριες απολαύσεις με ισορροπημένο τρόπο. Ταυτόχρονα, οι επικούρειοι υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να αποφεύγουν τελείως τις υπερβολές.
Τέλος, οι ηδονιστές και οι επικούρειοι διαφέρουν στις απόψεις τους σχετικά με τα είδη ευχαρίστησης που είναι διαθέσιμα στους ανθρώπους. Οι ηδονιστές πιστεύουν ότι δεν υπάρχουν όρια στην απόλαυση. Έτσι θα προσπαθήσουν να επιτύχουν την ευχαρίστηση ανεξάρτητα από το αν οι συνέπειες είναι ηθικά σωστές ή εσφαλμένες. Αντίθετα, οι Επικούρειοι δεν πιστεύουν στην υπερβολική τέρψη και αντ’ αυτού αναζητούν την ευχαρίστηση σε πιο περιορισμένο βαθμό. Για παράδειγμα, αν τους δοθεί ένα γλυκό, ο ηδονιστής θα το φάει μέχρι να κάνει εμετό. Αντίθετα, ο επικούρειος θα φάει μέχρι να χορτάσει χωρίς να φουσκώσει.
Συμπερασματικά, ενώ ο ηδονισμός και ο επικουριανισμός είναι δύο διαφορετικές φιλοσοφίες, μοιράζονται σημαντικές ομοιότητες. Και οι δύο φιλοσοφίες δίνουν μεγάλη αξία στην ευχαρίστηση και πιστεύουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να επιδιώκουν τις μέτριες απολαύσεις με ισορροπημένο τρόπο. Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο φιλοσοφιών είναι οι απόψεις τους για το ύψιστο αγαθό. Για τους ηδονιστές είναι ηδονή, ενώ για τους επικούρειους η ευτυχία. Από πολλές απόψεις, το ντιμπέιτ μεταξύ ηδονισμού και επικουριανισμού εξακολουθεί να είναι επίκαιρο μέχρι σήμερα.
