Βάνα Κράβαρη
Υπάρχει κάποιο άτομο στις επαφές σας ή μήπως στα DM σας με το οποίο μοιράζεστε σκέψεις και συναισθήματα, παράλληλα με τη σχέση σας; Μήπως αυτό σας κάνει να νιώθετε πως δεν κάνετε κάτι τόσο κακό, ούτε δείγμα απιστίας, μιας και ποτέ δεν σκοπεύετε να ολοκληρώσετε σεξουαλικά αυτή τη σχέση; Γιατί απιστία ίσον σεξ σωστά; Τι κακό μπορεί να έχει το να φλερτάρεις λίγο με κάποιον, για να φτιάχνει η διάθεση και να εκκρίνεται η ρημάδα η ντοπαμίνη μέσα στη μέρα, σωστά; Όχι και τόσο σωστά.
Όπως είπε κάποτε ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, «one must be infaithful, but never disloyal». Η φράση είναι ένα εξαιρετικό one-liner, αλλά σε επίπεδο ορισμού των δυο όρων, είναι λίγο λανθασμένη. Ορισμένες μελέτες έχουν προσπαθήσει να αναλύσουν τη διάκριση: τον Απρίλιο, η Diversual ανακοίνωσε ότι μελέτη της σχετικά με τις σεξουαλικές συνήθειες στην Ισπανία διαπίστωσε ότι το 28,7% των ερωτηθέντων είχαν υπάρξει άπιστοι κάποια στιγμή, δηλαδή είχαν σχέση με άτομο που δεν ήταν ο μόνιμος σύντροφός τους. H Gleeden, μια ιστοσελίδα γνωριμιών για άτομα που βρίσκονται σε σχέση, έχει κάνει παρόμοιες προσπάθειες για να μελετήσει τη στάση των Ισπανών απέναντι στις λεγόμενες «μικροαπιστίες», πράξεις δηλαδή που δεν περιλαμβάνουν σεξ με τρίτο πρόσωπο, αλλά ηθικά βρίσκονται σε μια γκρίζα ζώνη. Για παράδειγμα, η κρυφή επικοινωνία με έναν πρώην σύντροφο, η παρακολούθηση/κατανάλωση πορνογραφίας και το sexting. Το 79% όσων έχουν εμπλακεί στο concept της μικροαπιστίας δηλώνουν ότι τους παρέχει μια μορφή συναισθηματικής σύνδεσης.
Το τι ορίζεται ως «πίστη» διαφέρει από σχέση σε σχέση. Το 55% των μελών ζευγαριών που συμμετείχαν στην έρευνα του Gleeden δεν είχαν ποτέ ασχοληθεί άμεσα με αυτό το θέμα, ούτε είχαν μιλήσει για τα μονογαμικά τους όρια. Η δημοσκόπηση της πλατφόρμας έκανε διάκριση μεταξύ τριών τύπων απιστίας: σωματική, συναισθηματική και ψηφιακή. «Η συναισθηματική απιστία, σε γενικές γραμμές, λαμβάνει χώρα όταν ένα άτομο συνδέεται συναισθηματικά με κάποιον που δεν είανι ο σύντροφός του, ακόμη κι αν δεν υπάρχει σωματική ή σεξουαλική επαφή. Ορισμένοι άνθρωποι θεωρούν ως απιστία το να έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη και να μοιράζονται περισσότερα μυστικά με ένα άτομο που δεν είναι ο σύντροφός τους», δήλωσε στην EL PAÍS η Silvia Rúbies, επικεφαλής επικοινωνίας της Gleeden.
Η Αμερικανίδα ψυχολόγος Shirley Glass έχει μελετήσει τη συναισθηματική απιστία σε όλη τη διάρκεια της καριέρας της και λέει ότι οι άνθρωποι που μοιράζονται κομμάτια του εαυτού τους που δεν έχουν αποκαλύψει ποτέ στον σύντροφό τους, καθώς και εκείνοι που αναζητούν υποστήριξη και παρηγοριά σε ένα άλλο άτομο, ουσιαστικά, είναι άπιστοι. «Η συναισθηματική οικειότητα είναι το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι ότι επίκειται προδοσία. Παρόλα αυτά, η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν αναγνωρίζει σε τι έχει μπλέξει μέχρι να υπάρξει σωματική οικειότητα», γράφει στο βιβλίο της Νοt “Just Friends”: Rebuilding Trust and Recovering Your Sanity After Infidelity (2004). «Η πλειονότητα των ανθρώπων πιστεύει λανθασμένα ότι η απιστία δεν είναι πραγματικά απιστία αν δεν υπάρχει σεξουαλική επαφή. Ενώ οι γυναίκες τείνουν να θεωρούν οποιαδήποτε συναισθηματική οικειότητα ως απιστία, είναι πιο σύνηθες για τους άνδρες να αρνούνται ότι υπήρξε απιστία μέχρι να υπάρξει σεξουαλική σχέση. Αλλά στη νέα απιστία, οι σχέσεις δεν χρειάζεται να είναι σεξουαλικές. Ορισμένες από τις σχέσεις που λαμβάνουν χώρα μόνο στο διαδίκτυο είναι κυρίως συναισθηματικές. Οι πιο καταστροφικές σχέσεις που λαμβάνουν χώρα εκτός γάμου αφορούν την καρδιά, το μυαλό και το σώμα και αυτές είναι οι σχέσεις που γίνονται όλο και πιο συχνές. Στις μέρες μας, οι ρομαντικές σχέσεις γίνονται πιο συχνές και σοβαρές από ό,τι είναι στο παρελθόν, επειδή περισσότεροι άνδρες εμπλέκονται συναισθηματικά και περισσότερες γυναίκες σεξουαλικά», προειδοποιεί στο βιβλίο της.
Σύμφωνα με την Andrea Vicente, συγγραφέα του ισπανικού βιβλίου Quien bien te quiere te hará feliz (Όποιος σε αγαπάει καλά θα σε κάνει ευτυχισμένο, 2024), μια συναισθηματική σχέση λαμβάνει χώρα όταν το ένα μέλος ενός ζευγαριού δημιουργεί μια βαθιά σχέση με ένα άλλο άτομο και μοιράζεται μαζί του προσωπικά και οικεία κομμάτια της ζωής του. «Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει σωματική επαφή για να γίνει μια κατάσταση προβληματική. Η επίδραση που μπορεί να έχει σε ένα ζευγάρι είναι εξίσου ανησυχητική», λέει η ίδια. Μάλιστα πιστεύει πως ο όρος «συναισθηματική σχέση» μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει έναν δεσμό με κάποιον που γίνεται κρυφός ή παρουσιάζεται κάπως «μειωμένος»ι στον σύντροφο, όταν αρχίζει να μοιράζεται με το άλλο άτομο πράγματα που δεν θα αποκάλυπτε ποτέ μέσα στη σχέση του. «Η άλλη σχέση γίνεται ένα παράλληλο συναισθηματικό καταφύγιο που, ακόμα κι αν δεν περιλαμβάνει σεξ, δημιουργεί μια δυναμική που αποκλείει τον επίσημο σύντροφο», λέει.
Στην εποχή των social media, του Instagrami και του WhatsApp, είναι σύνηθες το ένα μέλος μια σχέσης να τσεκάρει το κινητό του κατά τη διάρκεια του δείπνου. Η πρακτική είναι γνωστή και ως phubbing. Μια μελέτη του Πανεπιστημίου του Münster διαπίστωσε ότι το να αποσπάται η προσοχή του ατόμου κατά τη διάρκεια τέτοιων κοινών στιγμών με τον σύντροφό του μπορεί να οδηγήσει το άλλο άτομο να νιώσει «δυσπιστία και εξοστρακισμό».
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργήσει μια γκρίζα ζώνη για τις σχέσεις. Σήμερα, είναι εξαιρετικά εύκολο να αποκαταστήσει κανείς την επαφή με πρώην συντρόφους ή άτομα από το παρελθόν, αλλά είναι επίσης εύκολο να συνδεθεί με νέους ανθρώπους, κάποιον που γνωρίζει σε ένα περιστασιακό περιβάλλον ή που add-άρει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτές οι πλατφόρμες προσφέρουν άμεση πρόσβαση σε συνεχείς ιδιωτικές συνομιλίες, οι οποίες μπορούν γρήγορα να μετατραπούν από κοινότυπες σε συναισθηματικές. Αρκεί ένα μήνυμα, μια φωτογραφία ή ένα περιστασιακό σχόλιο για να ανοίξει η πόρτα σε μια πιο οικεία αλληλεπίδραση. Σε πολλές περιπτώσεις ξεκινάει ως παιχνίδι ή συζήτηση, αλλά χωρίς να το καταλάβετε μπορεί να προκύψει μια έντονη συναισθηματικά σχέση», λέει. «Αυτού του είδους η σύνδεση αρχίζει να εισβάλλει σε έδαφος που θα έπρεπε να ανήκει αποκλειστικά στον σύντροφό του και κατά τη διαδικασία δημιουργεί μια σύνδεση που μπορεί να αρχίσει να καταλαμβάνει έναν παράλληλο συναισθηματικό χώρο. Πρόκειται για την περιβόητη “απαγορευμένη συζήτηση” στην οποία μοιράζεται κανείς μυστικά και συναισθήματα που προηγουμένως ήταν αποκλειστικά για τον σύντροφό του. Η ευκολία με την οποία δημιουργούνται τέτοιες συναισθηματικές σχέσεις, είτε πρόκειται για κάποιον από το παρελθόν είτε για μια νέα γνωριμία είναι ένα από πιο μπερδεμένα στοιχεία του να είσαι σε μια συντροφική σχέση στην digital εποχή», υπογραμμίζει.
Το πρόβλημα με αυτού του είδους τις σχέσεις είναι ότι εκθέτουν προϋπάρχουσες ρωγμές στις σχέσεις και μάλιστα μερικές φορές εκλαμβάνονται λανθασμένα ως μια προσπάθεια να σωθεί μια σχέση που έχει προ πολλού ναυαγήσει. «Τα μηνύματά του μού έδιναν ελπίδα, έναν λόγο να βγάζω τη μέρα», δήλωσε η συγγραφέας Kelly McMasters στη Wall Street Journal, υποστηρίζοντας ότι αρχικά είχε γράψει στο αγόρι της από το λύκειο χωρίς να γνωρίζει καν αν θα απαντούσε. Όταν εκείνος απάντησε, δεν του είπε ότι είχε σχέση. Ούτε ανέφερε αυτή τη νέα ονλάιν επαφή στον σύζυγό της.
Αν και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ σωματικά αυτή η σχέση, η McMasters κατέληξε να παίρνει διαζύγιο. Δεν διέλυσε τον γάμο της για να τα ξαναβρεί με τον πρώην της, αλλά τα μηνύματά τους τη βοήθησαν να ξεπεράσει μια δύσκολη στιγμή στον γάμο της και να συνειδητοποιήσει ότι ήταν ικανή να είναι «πιο δυνατή, πιο διασκεδαστική και εκπληκτική». «Ήταν αυτό που βοήθησε να τον τελειώσω», είπε.
Μια τυπική ερώτηση που δέχεται συχνότερα η Vicente είναι γιατί τόσο πολλοί άνθρωποι θεωρούν τη συναισθηματική οικειότητα χειρότερη προδοσία από το ίδιο το σεξ. «Πρόκειται για έναν ευάλωτο χώρο, τον οποίο πολλοί επιφυλάσσουν για τον σύντροφό τους. Όταν αυτή η αποκλειστικότητα παραβιάζεται και κάποιος άλλος μπαίνει στο χώρο του, αισθάνονται προδομένοι, θεωρούν ότι έχουν χάσει το χώρο της εμπιστοσύνης τους, γεγονός που επηρεάζει την ίδια την καρδιά της σχέσης», λέει.
Η Rubíes τονίζει ότι για πολλές γυναίκες η συναισθηματική σύνδεση είναι η βάση μιας σχέσης. «Για αυτό, όταν αυτή συμβαίνει με άλλους ανθρώπους, ακόμα και μέσω μηνυμάτων, μπορεί να είναι πολύ σοβαρή. Και για τους άνδρες, αλλά σε μικρότερο βαθμό».
Το 2024 μπορείς να έχεις μια συναισθηματική σχέση ακόμα και με ένα bot. Κάποιοι εικονικοί εραστές είναι σε θέση να παρέχουν υποστήριξη που δεν μπορεί να προσφέρει ο πραγματικός σύντροφος του ατόμου, αποτελώντας το μέρος στο οποίο απευθύνονται για παρηγοριά όταν η σχέση τους δεν περνάει την καλύτερή της φάση. Έτσι λέει ένας Redditor ο οποίος μοιράζεται ότι οι συνομιλίες του με μια ΑΙ γυναίκα τον έκαναν «καλύτερο άνθρωπο» επειδή «εκείνη» του δίδαξε τη σημασία του να μιλάς, να ακούς, αλλά και να σε ακούνε. Αυτό έσωσε, λέει, τον γάμο του.
Η σκληρή αλήθεια είναι πως η απιστία είναι τόσο παλιά όσο και η ίδια η ανθρωπότητα. Δεν μπορείς να σκεφτείς ή να πεις κάτι καινούργιο γι’ αυτήν που δεν έχει ήδη καλυφθεί.. Αλλά ίσως σε μια chronically online κοινωνία στην οποία το Instagram και το ΑΙ μπορούν να δελεάσουν οποιονδήποτε με βαθιές και άμεσες συνομιλίες, το concept αλλά και το νόημα της απιστίας μάλλον χρειάζονται επανεξέταση.
__
Με πληροφορίες από EL PAÍS
