Βάνα Κράβαρη
Περνάς αρκετό χρόνο στο ίντερνετ; Είσαι chronically online; Έχεις καταφέρει να βρεις το ιδανικό ποσοστό χρόνου ώστε να μπορείς να λες ότι έχεις πραγματική ζωή, αλλά να παίρνεις και μια γερή δόση ιντερνετικής κουλτούρας, τάσεων, νέων memes και όρων που να προσδιορίζουν όλα όσα βιώνουμε σε αυτό το ντιτζιταλικό roller coaster; Ό,τι και αν έχεις καταφέρει (και να μην έχεις καταφέρει, πάλι σε συμπαθούμε) έχεις πέσει πάνω σε κάποιο αστρολογικό meme. Πιθανότατα έχεις γελάσει με αυτό το νέο πρόσωπο της Αστρολογίας, το έχεις στείλει κάπου ή το έχεις κάνει story για τους close friends σου. Που δεν θα σε κρίνουν από μια ζωδιακή σαχλαμάρα και δεν θα συμπεράνουν πως κάνοντας share μια σαχλαμάρα είσαι αυτομάτως στην κατηγορία ανθρώπου που διαβάζει το ζώδιό του κάθε πρωί. Ή και να το κάνουν, δεν δίνεις δεκάρα. Δεν πιστεύεις στα ζώδια. Απλώς έχεις καβαλήσει το κύμα της κουλτούρας των memes που επαναπροσδιόρισε την αστρολογία για τις ιντερνετικές μάζες, τα άτομα της Gen Z και όσους απλώς σπάνε πλάκα με τα ζώδια, χωρίς να τους περνά καν από το μυαλό η ιδέα να εμβαθύνουν στο όλο concept. Ίσως έχεις καταλήξει να ρωτάς τον νέο κόσμο που γνωρίζεις ποια είναι τα «big 3» του, γιατί ένα ζώδιο δεν σου λέει τίποτα πια. Θες και ωροσκόπο, θες και Σελήνη. ΟΚ, και;
View this post on Instagram
Ξέρεις, μερικοί έχουν «ξαναδεί» το Game of Thrones, μέσα από αστρολογικά memes. Μέσα ενημέρωσης, αντί για την «πατροπαράδοτη», αβάσταχτα πληκτική δομή του «πάρε μια πρόβλεψη για σήμερα», πετούν ένα «ξεκινάει η Taurus season, δέστε τις ζώνες σας» και αποκτούν engagement από ένα κοινό που ίσως ποτέ δεν πίστεψε στην ψευδοεπιστήμη της αστρολογίας και ούτε πρόκειται. Άνθρωποι, αφού έχουν τερματίσει όλα τα social media, add-άρονται στο Co-Star Astrology και το Pattern. Ανταλλάσσουν screenshots με τα updates του app. Μερικά είναι ό,τι πρέπει και για τις «Καλές Απόψεις»:
Τα τελευταία πέντε χρόνια, πολλές δημοσιεύσεις, ρεπορτάζ, κείμενα έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν τη διαδικτυακή εξάπλωση της αστρολογίας. Δεν είναι μυστικό ότι οι άνθρωποι στο διαδίκτυο απολαμβάνουν ένα super εξατομικευμένο περιεχόμενο, αλλά η νέα γοητεία που φαίνεται να ασκεί η αστρολογία πηγαίνει πέρα από αυτό. Οι γνώσεις που οι απλοί άνθρωποι έχουν για την αστρολογία δεν περιορίζεται πλέον στα ωροσκόπια. Οι χρήστες έχουν πλέον ένα ολόκληρο πλαίσιο μέσα από το οποίο μπορούν να εξετάσουν τον κόσμο -από τη χρήση χαρτών για να αναλύσουν φήμες και κουτσομπολά, μέχρι πώς τους επηρεάζει η νέα Σελήνη στον Καρκίνο. Είναι λες και μια ενασχόληση που δεν χωρά στην 2024 λογική μας, που η μεθοδολογία της (που δεν έγινε ποτέ πλήρως γνωστή) κάπως πάλιωσε, βρήκε μια τρύπα και μπήκε στο σύμπαν με όλες εκείνες τις σαχλαμάρας που μας τραβούν το ενδιαφέρον αναπολογητικά.
Η αστρολογία άλλαξε το ίντερνετ και το ίντερνετ την αστρολογία
Ωστόσο, όσο η αστρολογία άλλαξε το ίντερνετ, άλλο τόσο και το ίντερνετ άλλαξε την αστρολογία. Η αφθονία των πληροφοριών στο διαδίκτυο σχετικά με τις πλανητικές κινήσεις και ένας φαινομενικά άπειρος αριθμός ανθρώπων που γράφουν ωροσκόπια, έχει μετατρέψει την πρακτική από μια ευλαβική υποκουλτούρα σε ένα θέμα τόσο δημοφιλές που έχει καταλήξει να γεννά χιλιάδες λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αφιερωμένους αποκλειστικά στα ζώδια.
View this post on Instagram
Ίσως και να μην έπρεπε να μας εκπλήσσει αυτό. Παρά τα όσα αφελώς δήλωναν κάποτε οι δημιουργοί των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, είναι σαφές πως το ίντερνετ δεν είναι απλώς ένας ουδέτερος χώρος για ανταλλαγή σκέψεων, πληροφοριών και ιδεών. Είτε πρόκειται για ακτιβιστικά βίντεο, είτε για τον πόλεμο στη Γάζα, είτε για τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία ή για ένα brand που «στραβοπάτησε», τα social media έχουν τη δύναμη να μεταβάλλουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις πραγματικές συνθήκες. Κάπως έτσι, και η αστρολογία, ακόμα και ως σύστημα πεποιθήσεων που υπάρχει εδώ και αιώνες, δεν διαφέρει. Και όπως ακριβώς το διαδίκτυο έχει αλλάξει τα τρέχοντα γεγονότα, έτσι έχει αλλάξει και την πρακτική της αστρολογίας, μετατρέποντας κάτι που απαιτούσε δεκαετίες μελέτης σε κάτι που μπορεί εύκολα να βρει κανείς στο Google.
Μια από τις πιο αναγνωρίσιμες αστρολόγους παγκοσμίως, η Σούζαν Μίλλερ, μιλώντας στο WiRED για τον αντίκτυπο του ίντερνετ στην αστρολογία, τόνισε πως «είναι και καλό και κακό», εξηγώντας: «Είναι υπέροχο που οι άνθρωποι βλέπουν τι μπορεί να κάνει η αστρολογία γι’ αυτούς. Αλλά το μειονέκτημα είναι ότι κάποιοι άνθρωποι δεν θα έπρεπε να δίνουν [αστρολογικές] συμβουλές. Θα πρέπει να μελετήσουν περισσότερο». Πάντως και για τα ελληνικά δεδομένα, δεν είναι λίγοι οι creators που πρώτα κέρδισαν clout και ακόλουθους μιλώντας για τα ζώδια, παραδεχόμενοι πως δεν έχουν ιδέα στην ουσία, και μετά «μελέτησαν». Όλο αυτό ίσως να αποτελεί και τη σφραγίδα του πόσο μάταιη μπορεί να είναι μια αμφιλεγόμενη ψευδοεπιστήμη, στο τέλος της μέρας.
View this post on Instagram
Σε κάθε περίπτωση, οι πραγματικοί μελετητές του κλάδου τονίζουν πως η γνώση της αστρολογίας απαιτεί χρόνια μάθησης και εξάσκησης. Μόνο που καθώς οι πληροφορίες έχουν πολλαπλασιαστεί στο ίντερνετ, η πραγματική εμπειρία που αναμένεται να έχει κάποιος όταν αυτοπροσδιορίζεται ως αστρολόγος ή τοποθετείται ως αυθεντία στο θέμα έχει γίνει κάπως θολή. Ενώ το διαδίκτυο έχει δώσει τη δυνατότητα σε μια νέα γενιά ανθρώπων να μάθουν το λεξιλόγιο και τα βασικά στοιχεία του τομέα, έχει επίσης οδηγήσει στο να γίνει η αστρολογία κάτι που συχνά συνοψίζεται σε κουβέντες 280 χαρακτήρων ή σε GIFs. Περιεχόμενο που στερείται πολυπλοκότητας και αποχρώσεων.
Η Κόρτνεϊ Πέρκινς, η γυναίκα πίσω από τον δημοφιλή λογαριασμό @notallgeminis στο Instagram, έχει ακούσει όλα τα παράπονα για τα αστρολογικά memes στο παρελθόν. «Νομίζω ότι υπάρχει αλήθεια στην ιδεά ότι έχει γίνει αναγωγική», λέει στο WiRED. «Αλλά ταυτόχρονα το βρίσκω απογοητευτικό όταν αντιμετωπίζεται σαν οι άνθρωποι που φτιάχνουν αστρολογικά memes ή ακόμα και οι καταναλωτές των αστρολογικών memes προσπαθούν να χ@σουν την αστρολογία».
View this post on Instagram
Η παγίδα της κουλτούρας των meme στην αστρολογία
Είναι προφανές ότι το διαδίκτυο έχει αυξήσει την προσβασιμότητα των πληροφοριών για τα πάντα. Ανοίγει άπειρες δυνατότητες για το τι μπορεί να μάθει κανείς δωρεάν. Και για πολλούς, αυτό είναι θετικό. Μόνο που εύλογα μπορεί να ανησυχήσει κανείς τόσο για το πόσο «ξεχειλώνει» η έννοια «ειδικός» σε κάτι, όσο και για το πόσοι άνθρωποι μπορεί να προσφέρουν χρήματα για τέτοιου είδους υπηρεσίες, επαναφέροντάς μας σε εποχές που η εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου και του εγγενούς πανικού για το μέλλον ήταν δεδομένα. Αρκεί να προσέξει κανείς όλα αυτά τα διαφημιστικά φυλλάδια για μελλοντολόγους και psychics που πολλαπλασιάζονται στην Αθήνα, ανεμίζοντας κάτω από υαλοκαθαριστήρες σαν να μην πέρασε μια μέρα από τα ‘90s και τα ‘00s.
Η είσοδος της αστρολογίας στην κουλτούρα των memes μπορεί να φαίνεται αστεία, αλλά στην πραγματικότητα είναι λίγο πιο πολύπλοκη από όσο πιστεύουμε. Για τους Millennials, το κρίσιμο μέρος αυτής της τάσης δεν είναι πραγματικά το αν πιστεύουν στην αστρολογία ή όχι, αλλά το αν μπορεί κανείς να ταυτιστεί μαζί της. Να βρει παρηγοριά για αυτό που υποδηλώνει για την προσωπικότητά του. Πρόκειται για μια γενιά που είναι εντάξει με το να ζει στο μεταίχμιο μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας. Άλλωστε το να μεγαλώνεις με το ίντερνετ (ή ΣΤΟ ίντερνετ) μπορεί να σε διαμορφώσει με αυτό τον τρόπο.
@spiritualweatherman These are the four zodiac signs I would AVOID LIKE THE PLAGUE if you have any issues with them in this second half of 2024, because they are ready to SNAP at any moment…👏🏼 #astrology #spirituality #horoscope #villain #saturn #neptune #lilith #pluto #pisces #libra #aries #aquarius ♬ The 4 zodiac signs in their 2024 VILLAIN ERA – Joshua Pingley
Αρχίζει όλο αυτό να βγάζει περισσότερο νόημα όταν εξετάζουμε αυτή την ξαφνική αναβίωση της αστρολογίας στο πλαίσιο του σημερινού μας κόσμου. Μελέτες έχουν διαπιστώσει πως οι άνθρωποι στρέφονται στην αστρολογία ως απάντηση σε στρεσογόνους παράγοντες της ζωής τους. «Υπό συνθήκες υψηλού στρες, το άτομο είναι έτοιμο να χρησιμοποιήσει την αστρολογία ως μέσο αντιμετώπισης, παρόλο που υπό συνθήκες χαμηλού στρες, δεν πιστεύει σε αυτήν», έχει δηλώσει ο συγγραφές της μελέτης, Γκράχαμ Τάισον. Και, ας μη γελιόμαστε, τα αυξημένα επίπεδα στρες και άγχους αυτής της γενιάς έχουν καταγραφεί αρκετά καλά.
Είναι ανακουφιστικό, σε περιόδους πόνου και απανωτών εμποδίων, να σκέφτεσαι πως όλα αυτά συμβαίνουν επειδή το ζώδιο της Σελήνης σου βρίσκεται στον έβδομο οίκο. Και τα memes που επισημαίνουν τις αδυναμίες μας βάση το ζώδιο, τον ωροσκόπο και τη σελήνη μας; Είναι μια άσκηση αυτογνωσίας και προβληματισμού. Ίσως ως Αιγόκερως να έχεις όντως χάσει την ισορροπία ανάμεσα στην επαγγελματική και την προσωπική ζωή. Ίσως επίσης πρέπει όντως να γίνεις πιο συναισθηματικά διαθέσιμος στους γύρω σου. Υπάρχει κάτι λάθος σε αυτή τη συμβουλή; Τίποτα απολύτως. Και αυτή είναι και η παγίδα.
________
Με πληροφορίες από Wired, theswaddle.com