Μικροπράγματα
Του Δημήτρη Τζανιδάκη
Για ένα ακόμη καλοκαίρι βιώνουμε μία πύρινη δυστοπία. Οι φετινές πυρκαγιές αφήνουν πίσω τους ανθρώπους απανθρακωμένους, περιουσίες κατεστραμμένες, εκατοντάδες νεκρά ζώα και χιλιάδες στρέμματα καμένης γης. Σαν χθες θυμάμαι τη μεγάλη φωτιά στην Ηλεία το 2007. Τότε, σύμφωνα με τον αρμόδιο Υπουργό Δημόσιας Τάξης, υπαίτιος για τη φυσική καταστροφή ήταν ο «στρατηγός άνεμος». Δεκαέξι χρόνια μετά, έχοντας μεσολαβήσει η ανείπωτη τραγωδία στο Μάτι με 102 νεκρούς συμπολίτες μας, αλλά και αναρίθμητα πύρινα μέτωπα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, βρισκόμαστε θεατές στο ίδιο έργο: αποποίηση ευθυνών, σύγχυση αρμοδιοτήτων, απουσία σχεδίου και παντελής έλλειψη ενσυναίσθησης, συνδιαμορφώνουν ένα κράμα θλίψης, οργής αλλά και πολλών αναπάντητων ερωτημάτων.
Κι αν ο «στρατηγός άνεμος» του 2023 συνοψίζεται στη φράση «για όλα φταίει η κλιματική αλλαγή» στην οποία συχνά καταφεύγει η πολιτική ηγεσία για να υποβαθμίσει την ευθύνη της, η ανυπολόγιστη καταστροφή των ημερών έβγαλε στην επιφάνεια ένα χαμερπές φαινόμενο που εκκολάπτεται συστηματικά, δηλητηριάζοντας και φαλκιδεύοντας τον κοινωνικό ιστό· τον σταδιακό εκφασισμό της δημόσιας ζωής και του δημόσιου διαλόγου. Αποσβολωμένος, παρατηρούσα τις αντιδράσεις μερίδας του κόσμου και των μέσων ενημέρωσης στην είδηση του ναυαγίου ανοιχτά της Πύλου, όπου δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Σαν η ανθρώπινη ύπαρξη να μπήκε σε ζυγαριά και να μετρούσε ανάλογα με την εθνικότητα, το χρώμα ή τον τρόπο εισόδου σε μια χώρα. Ξαφνικά, η ζωή των «άλλων» παύει να μας αγγίζει, δεν μετρά το ίδιο, δεν μας αφορά. Άραγε, με πόσους νεκρούς μετανάστες ισούται ένας νεκρός Έλληνας;
Κάτω από την τραγική είδηση για τους 18 απανθρακωμένους που βρέθηκαν στο δάσος της Δαδιάς, επικράτησε ένας οχετός αθλιότητας, μίσους και τοξικότητας. Στην πορεία, είδαμε πολίτες να λειτουργούν ως αυτόκλητοι «σερίφηδες» συλλαμβάνοντας και κλειδώνοντας σε τρέιλερ μετανάστες. Βουλευτές να παρακινούν σε πράξεις μίσους κατά μεταναστών. Ομοβροντία ανθρώπων να σπεύδει να υιοθετήσει σενάρια συνωμοσιολογίας για «ξένους δακτύλους», «σχέδια αποσταθεροποίησης» και «υβριδικό πόλεμο» από εχθρούς που απεργάζονται το κακό της πατρίδας. Μάλιστα, όπως μας ενημέρωσε δημοσιογράφος της ΕΡΤ «το μόνο ευχάριστο ήταν ότι δεν έχουμε θρηνήσει ανθρώπινη ζωή πέρα από τους ταλαίπωρους 18 ανθρώπους στον Έβρο». Πιάσαμε, δυστυχώς, πάτο απανθρωπιάς.
Είναι εμφανές, πως κάτι σιγοβράζει στα βάθη της κοινωνίας. Το να βαυκαλιζόμαστε πως δεν υπάρχει ή πως είναι μειοψηφικό, μπορεί να μας φέρει προ δυσάρεστων εκπλήξεων στο εγγύς μέλλον. Η επίπλαστη «κανονικότητα» του 2023 δεν έχει καταφέρει να ξορκίσει τους δαίμονες του πρόσφατου παρελθόντος. Με το ποσοστό των ακροδεξιών κομμάτων στις εκλογές του Ιουνίου να ξεπερνά το 15%, τι θα συμβεί άραγε αν εμφανιστεί ξαφνικά ένας Κασσελάκης από την άκρα δεξιά;
«Ο νεοναζισμός, ο φασισμός, ο ρατσισμός και κάθε αντικοινωνικό και αντιανθρώπινο φαινόμενο συμπεριφοράς δεν προέρχεται από ιδεολογία, δεν περιέχει ιδεολογία, δεν συνθέτει ιδεολογία. Είναι η μεγεθυμένη έκφραση-εκδήλωση του κτήνους που περιέχουμε μέσα μας χωρίς εμπόδιο στην ανάπτυξή του, όταν κοινωνικές ή πολιτικές συγκυρίες ενισχύουν τη βάρβαρη και αντιανθρώπινη παρουσία του. Βιώνουμε μέρα με τη μέρα περισσότερο το τμήμα του εαυτού μας που ή φοβάται ή δεν σκέφτεται. Ώσπου να βρεθεί ο κατάλληλος «αρχηγός» που θα ηγηθεί αυτό το κατάπτυστο περιεχόμενό μας. Και τότε θα ‘ναι αργά για ν’ αντιδράσουμε». Με τα λόγια αυτά, ο Μάνος Χατζιδάκις επισημαίνει το 1993, λίγους μήνες πριν το θάνατο του, μια απειλή που σιγά σιγά ερχόταν πάνω από τη χώρα. Σε μια βαθιά τραυματισμένη Ελλάδα, το άρρωστο καλοκαίρι του ’23 ας αποτελέσει εφαλτήριο για μια αλλαγή σε όλα τα επίπεδα, ξεκινώντας όλοι για όλα. Πριν καεί και η τελευταία ικμάδα ανθρωπιάς μας…