Δημήτρης Καβατζικλής
Έχετε μια μέρα ρεπό, αλλά αποσπάτε την προσοχή σας σκεπτόμενοι τις επαγγελματικές σας υποχρεώσεις, ή κάθεστε να παρακολουθήσετε μια ταινία και αισθάνεστε αμέσως ένοχοι για όλες τις δουλειές που σας περιμένουν, ή κάνετε ένα μασάζ, αλλά μετά βίας το απολαμβάνετε επειδή οι σκέψεις σας τρέχουν όλη την ώρα. Αν κάτι από αυτά σας φαίνεται γνώριμο, δεν είστε οι μόνοι. Η χαλάρωση μπορεί να ακούγεται σαν το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο, αλλά για πολλούς ανθρώπους δεν είναι, γράφει το Time.
Η Erin Westgate, επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, το συνειδητοποίησε αυτό πριν από μια δεκαετία, όταν βοήθησε στο σχεδιασμό μιας μελέτης για να ελέγξει τις επιπτώσεις του να αφήνεις τους ανθρώπους να συγκεντρώνονται στις σκέψεις τους για λίγα λεπτά. «Είχαμε αυτή την ιδέα ότι αν δίναμε στους ανθρώπους μερικές στιγμές χαλάρωσης στις πολυάσχολες μέρες τους, να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους, θα το έβρισκαν ευχάριστο και χαλαρωτικό και θα αύξανε την ευημερία τους». λέει. Τελικά, συνέβη το αντίθετο: οι συμμετέχοντες ένιωσαν υπερβολικά άβολα. «Το να μην κάνουμε τίποτα», έδειξε η μελέτη της Westgate, «είναι δύσκολο γιατί οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε συνηθίσει να σκεφτόμαστε χωρίς να μετατρέπουμε αυτές τις σκέψεις σε πράξεις», λέει.
Η Michelle Newman, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, μελέτησε επίσης τις έννοιες του «άγχους χαλάρωσης» και της «ευαισθησίας στη χαλάρωση», που σχετίζονται με την ενόχληση, την πλήξη ή την ανησυχία που νιώθουν κάποιοι όταν χαλαρώνουν. Για κάποιους, «Υπάρχει αυτή η άποψη ότι, «Πρέπει να είμαι πάντα απασχολημένος», λέει.
Δεν είναι να απορείς. Η παραγωγικότητα και η σκληρή δουλειά είναι ο «Αμερικανικός τρόπος», αφού όλοι από την κυβέρνηση μέχρι την εκκλησία προτρέπουν τους ανθρώπους να παραμείνουν απασχολημένοι, λέει η Celeste Headlee, συγγραφέας του βιβλίου Do Nothing: How to Break Away from Overworking, Overdoing, and Underliving. «Η κοινωνία μας προωθεί πολύ τοξικά πράγματα», λέει. «Έχουμε υποβληθεί σε πλύση εγκεφάλου για γενιές να πιστεύουμε ότι η παραγωγικότητα είναι ηθικά ανώτερη από την ανάπαυση – επομένως δεν είναι περίεργο που η χαλάρωση μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα ή ακόμα και λάθος», λέει.
Η Rebecca Schaumberg, επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, μελέτησε τη θετική πλευρά της ενοχής που σχετίζεται με την εργασία, διαπιστώνοντας ότι οι άνθρωποι που είναι επιρρεπείς στις ενοχές τείνουν να είναι πιο παραγωγικοί και αξιόπιστοι εργαζόμενοι. Όμως, τα τελευταία χρόνια, έχει αρχίσει να αμφισβητεί αν η ενοχή είναι καλή για τους εργαζόμενους ή μόνο για τους οργανισμούς που τους απασχολούν. «Η ενοχή μπορεί να είναι καλή στον εργασιακό χώρο, αλλά δεν σημαίνει πάντα ότι είναι καλή για το άτομο που τη νιώθει», λέει.
Πώς να ξεκινήσετε
Επιστημονικά μιλώντας, «χαλάρωση» σημαίνει απλώς να ενεργοποιήσεις το παρασυμπαθητικό νευρικό σου σύστημα – το οποίο χειρίζεται αυτόματες σωματικές διεργασίες όπως η αναπνοή και η πέψη – αντί του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο είναι υπεύθυνο για την απόκρισή στο στρες. Μπορείτε να προκαλέσετε αυτή τη φυσιολογική κατάσταση σε οποιαδήποτε δραστηριότητα που περιλαμβάνει μια ενιαία, έντονη εστίαση, ενώ παραμερίζετε ενοχλητικούς ή άσχετους περισπασμούς. Αυτό μπορεί να αφορά οτιδήποτε, από την κηπουρική μέχρι το μαγείρεμα και το διάβασμα.
Βάλτε όρια
Όταν η δουλειά εισχωρεί στην προσωπική σας ζωή είναι «μολυσμένος χρόνος», λέει η Headlee. Αν οι ώρες χαλάρωσής σας είναι μολυσμένες, δεν αποκομίζετε πλήρως τα οφέλη τους. Για να διατηρήσετε τον ελεύθερο χρόνο σας ελεύθερο, η Headlee συνιστά να σημειώσετε τις ώρες εργασίας σας και να τις αναρτήσετε κάπου ως υπενθύμιση στον εαυτό σας. Όπως ένα κατάστημα δεν θα άνοιγε ξανά για έναν πελάτη που έφτασε μετά το κλείσιμο, έτσι κι εσείς δεν πρέπει να κάνετε εξαιρέσεις στις ώρες εργασίας σας όταν λαμβάνετε ένα email αργά το βράδυ ή όταν αισθάνεστε τη φαγούρα να κάνετε check-in με το αφεντικό την Κυριακή απόγευμα. «Το κλειστό είναι κλειστό», λέει. Εξετάστε το ενδεχόμενο να προσθέσετε τις ώρες εργασίας σας στην υπογραφή του email σας ή να ενημερώσετε τους φίλους και την οικογένειά σας για το ποιες είναι αυτές.
Θυμηθείτε να χαλαρώνετε και το σώμα σας
Πολλοί άνθρωποι περπατούν με μυϊκή ένταση που τους κρατά σε κατάσταση στρες, νιώθοντας σαστισμένοι ακόμα και όταν προσπαθούν να χαλαρώσουν. Η Newman συνιστά να τεντώνετε και στη συνέχεια να απελευθερώνετε διαφορετικούς μύες στο σώμα για να βοηθήσετε στην απελευθέρωση του στρες. Οι ασκήσεις αναπνοής μπορούν επίσης να βοηθήσουν.
Μιλήστε με έναν ψυχοθεραπευτή
Δεν έχουν όλοι οι πολυάσχολοι άνθρωποι άγχος χαλάρωσης ή ευαισθησία. Αν είστε εκ φύσεως δραστήριοι, αλλά απολαμβάνετε και τον ελεύθερο χρόνο σας, όσο περιστασιακός κι αν είναι, μάλλον δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Αλλά αν η χαλάρωση είναι δύσκολη ή αδύνατη για εσάς – είτε επειδή είστε ένοχοι είτε ανήσυχοι ίσως είναι καιρός να απευθυνθείτε σε έναν επαγγελματία. Ψυχολογικές τεχνικές όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία μπορεί να βοηθήσουν.
Ξεκινήστε από τα μικρά
Αν δυσκολεύεστε να χαλαρώσετε, μην βουτήξετε κατευθείαν στα βαθιά κάνοντας κράτηση για διακοπές στην παραλία για μια εβδομάδα. Ξεκινήστε βρίσκοντας μικρές στιγμές μέσα στην ημέρα σας για να εξασκηθείτε και να νιώθετε άνετα. «Όπως τα περισσότερα πράγματα στη ζωή, η ανάπαυση γίνεται πιο εύκολη όσο περισσότερο το κάνετε», λέει η Headlee. «Στην αρχή, μπορεί να σας κάνει να αισθανθείτε άβολα ή ακόμα και ντροπή, αλλά μόλις εκπαιδεύσετε τον εγκέφαλό σας, θα γίνει ευκολότερο. Θα χρειαστεί λίγος χρόνος για να διδάξετε τον εγκέφαλό σας ότι δεν μπορείτε να απαντήσετε σε αυτό το email και τίποτα κακό δεν θα συμβεί. Πρέπει απλώς να προχωρήσεις».
