Δημήτρης Καβατζικλής
Όπως πολλές γυναίκες στο Ιράν, η Alef συμμετείχε στις διαμαρτυρίες για τη τον θάνατο της 22χρονης Mahsa Amini στις 16 Σεπτεμβρίου του 2022, αναρτώντας μια φωτογραφία όπου φαινόταν τα μαλλιά της ελεύθερα σε δημόσιο χώρο. Ήταν μια απλή πράξη αλληλεγγύης προς το κίνημα κατά της επιβολής της χιτζάμπ. «Δεν με ένοιαζε να κρύψω ποια είμαι ή πού τραβήχτηκε η φωτογραφία», είπε. «Ήθελα να πω, ‘υπάρχουμε’», αναφέρει το BBC.
Ωστόσο, η φωτογραφία είδε το φως της δημοσιότητας και οι αρχές, που προσπαθούσαν να καταστείλουν τις διαμαρτυρίες, συνέλαβαν την Alef. Η ίδια λέει ότι την έδεσαν με χειροπέδες, της έδεσαν τα μάτια και την μετέφεραν σε άγνωστη τοποθεσία, όπου παρέμεινε σε απομόνωση για σχεδόν δύο εβδομάδες.
Σε μία από τις ανακρίσεις, λέει ότι προσπάθησαν να την αναγκάσουν να ομολογήσει. Της πήραν το κινητό και εξέτασαν τις αναρτήσεις και τις φωτογραφίες της. Οι φωτογραφίες έδειχναν ότι είχε συμμετάσχει στις διαδηλώσεις και ότι είχε δεχθεί σφαιρίδια από τις δυνάμεις ασφαλείας. Την κατηγόρησαν ότι εργαζόταν για τις ΗΠΑ. Τελικά, δέχτηκε κατηγορίες, μεταξύ άλλων, για «εμφάνιση σε δημόσιο χώρο χωρίς χιτζάμπ» και «προώθηση διαφθοράς και πορνείας». Κρίθηκε ένοχη και της επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης με αναστολή, αλλά και 50 βουρδουλιές.
«Ένας άνδρας αξιωματικός μου είπε να βγάλω το παλτό μου και να ξαπλώσω», θυμάται. «Κρατούσε ένα μαύρο δερμάτινο μαστίγιο και άρχισε να με χτυπάει σε όλο το σώμα. Ήταν πολύ επώδυνο, αλλά δεν ήθελα να δείξω αδυναμία». Η ιστορία της ήταν παρόμοια με εκείνη δύο άλλων γυναικών και ενός άνδρα. Όλοι ανέφεραν ότι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο δικαστήριο για διάπραξη «προπαγάνδας κατά του κράτους». Όλοι τους καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης με αναστολή.
Και οι δύο περιέγραψαν κακές συνθήκες διαβίωσης, με τους κρατούμενους να στοιβάζονται σε μικρά, ανθυγιεινά και κρύα κελιά, με περιορισμένη πρόσβαση σε ντους και τουαλέτες. Ένας influencer που κρατήθηκε για λιγότερο από ένα μήνα είπε ότι στην πτέρυγα του υπήρχε μόνο ένα ντους και μία τουαλέτα για περίπου 100 άτομα.
Η Maral, που φυλακίστηκε για περισσότερο από δύο μήνες, είπε ότι στην πτέρυγα της οι γυναίκες μπορούσαν να κάνουν ντους μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Ήταν ιδιαίτερα δύσκολο όταν είχαν έμμηνο ρύση. «Κάποιες φορές δεν μας άφηναν να πάμε στην τουαλέτα για ώρες», είπε. «Αν παραπονούμασταν, μας έλεγαν: ‘αν συνεργαστείς, θα βγεις πιο γρήγορα’. Δεν μπορούσαμε να βρούμε σερβιέτες. Έπρεπε να τις αγοράσουμε, αλλά δεν είχαμε χρήματα, ούτε δέχονταν χρήματα από την οικογένειά μας».
Η Kosar Eftekhari συνελήφθη επίσης για αναρτήσεις στα social media και κατηγορήθηκε για αδικήματα όπως «προπαγάνδα κατά του κράτους», «προσβολή ιερών πεποιθήσεων», «διατάραξη της κοινής γνώμης» και «βλασφημία». Ένα μήνα μετά τον θάνατο της Mahsa Amini, η Kosar δέχτηκε πυροβολισμό από αστυνομικό στην περιοχή των γεννητικών οργάνων με όπλο μπογιάς. Λίγο αργότερα, την πυροβόλησε ξανά, αυτή τη φορά στο μάτι «με ένα χαμόγελο στο πρόσωπό του». Άκουσε αμέσως το μάτι της να «σκάει» και έμεινε τυφλή.
Σύστημα παρακολούθησης
Οι ιρανικές αρχές καταστέλλουν διαδηλώσεις αλλά και οτιδήποτε θεωρούν «υπονομευτική δραστηριότητα» εδώ και χρόνια, αυξάνοντας τον κρατικό έλεγχο στις διαδικτυακές ζωές των πολιτών. Χρησιμοποιούν τεχνικές phishing για να χακάρουν κινητά τηλέφωνα και να αποκτούν πρόσβαση στα δεδομένα των πολιτών. Εφαρμογές κοινωνικών δικτύων όπως το Instagram, το X και το Telegram, είναι μπλοκαρισμένες, αλλά πολλοί Ιρανοί παρακάμπτουν την απαγόρευση χρησιμοποιώντας VPN για να κρύβουν την τοποθεσία τους.
Το πρόσφατο κύμα διαδηλώσεων εξαπλώθηκε και καταγράφηκε σε αυτές τις πλατφόρμες με αποτέλεσμα τη σύλληψη δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών. Η Mahsa Alimardani, μέλος της οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Article 19, αναφέρει ότι η πλειονότητα των διαδηλωτών ανήκει στη Gen Z και έχει έντονη ψηφιακή παρουσία, κάτι που έκανε «την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων των διαδηλωτών στα κοινωνικά δίκτυα ή μέσω των συσκευών τους πριν και κατά τη διάρκεια της κράτησης» πολύ εύκολη.
Οι αρχές έχουν επίσης αναπτύξει μια εφαρμογή που ονομάζεται Nazer, η οποία επιτρέπει στην αστυνομία και σε εθελοντές εγκεκριμένους από την κυβέρνηση να καταγγέλλουν γυναίκες που δεν φορούν χιτζάμπ. έχουν επίσης εθνικοποιήσει μέρος του διαδικτύου και το προωθούν κάνοντάς το φθηνότερο. Ωστόσο, η χρήση του σημαίνει ότι οι χρήστες παραδίδουν τα προσωπικά τους δεδομένα στην κυβέρνηση.
Δύο χρόνια μετά τον θάνατο της Mahsa Amini, η ψηφιακή αντίσταση του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» δεν δείχνει σημάδια κάμψης. «Μιλάμε συχνά, στις οικογενειακές και φιλικές μας συζητήσεις, για την εμπειρία μας από το κίνημα. Είναι σαν τους σπόρους ενός λουλουδιού. Ακόμη και αν ένα λουλούδι μαραθεί ή ξεραθεί, οι σπόροι του συνεχίζουν να φυτρώνουν αλλού», λέει η Alef.
