Γιώργος Τσαγκόζης
Συζητάμε με τη σκηνοθέτιδα – σεναριογράφο Δανάη Λιοδάκη για την παράσταση «Match», μια ρομαντική sci-fi κωμωδία–δυστοπία με θέμα τις ανθρώπινες σχέσεις την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, που επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Χώρος. Μιλάμε για τα dating apps, τον έρωτα στην εποχή της τεχνολογίας, τις δυσκολίες και τις χαρές της συγγραφής και της σκηνοθεσίας, αλλά και για το πώς η τέχνη μπορεί να συνομιλεί με τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας.
Δανάη, τι πραγματεύεται το Match;
Το Match είναι μια σκληρή κωμωδία για το τέλος του έρωτα. Είναι ένα έργο που μέσα από το θέμα των dating apps προσπαθεί να μιλήσει για το αδιέξοδο του έρωτα σήμερα. Το βλέπει αυτό μέσα από την ιστορία μιας νέας γυναίκας που απογοητευμένη από την αναζήτηση του έρωτα στα dating apps, αποφασίζει να φτιάξει τη δική της ερωτική εφαρμογή που θα απευθύνεται ειδικά σε ρομαντικούς. Και στο δρόμο γίνονται πολλά και διάφορα. Αυτό που μας προβληματίζει μέσα από αυτή τη δουλειά είναι ότι βρισκόμαστε σήμερα μπροστά σε ένα παράδοξο: από τη μία θέλουμε να ερωτευτούμε, από την άλλη αυτό που καταλαβαίνουμε ως έρωτα είναι μια έννοια σχεδόν ξεπερασμένη. Έτσι, αν δεν επανεφεύρουμε τον έρωτα κινδυνεύουμε να τον χάσουμε για πάντα.
Γιατί έχουμε πάθει εμμονή με τα dating apps; Και γιατί η ζωή μας ζητάμε να καθορίζεται όλο και περισσότερο από “έξυπνους αλγοριθμους”;
Έχουμε μια κακή κατανόηση της τεχνολογίας, που την βλέπουμε σαν τον από μηχανής θεό που θα μας λύσει όλα μας τα προβλήματα. Είτε αυτά είναι η κλιματική κρίση, είτε οι κοινωνικές ανισότητες, είτε θέματα καθημερινότητας, είτε στη δική μας περίπτωση η αναζήτηση ενός ερωτικού ταιριού, η τεχνολογία φαίνεται πολύ πρόθυμη και έτοιμη να μας δώσει λύσεις σε ό,τι μας απασχολεί προσωπικά και συλλογικά. Δυστυχώς, φαίνεται ότι δεν είναι έτσι. Τα ζητήματα της εποχής μας ζητάνε λύσεις πιο συνολικές και πιο πολιτικές από αυτές που μπορεί να προσφέρει η τεχνολογική πρόοδος.
Υπήρχε ποτέ ο ρομαντισμός ή τελικά ήταν πάντα ο έρωτας κάτι εμπορικό απλά τώρα με τα apps το βλέπουμε πιο ξεκάθαρα;
Νομίζω πως ο ρομαντισμός όπως τον εννοούμε σήμερα υπήρχε από μια συγκεκριμένη εποχή και έπειτα. Μπορεί πριν από αυτήν ο έρωτας – και κυρίως ο γάμος – να ήταν επίσης ένα θέμα κυρίως οικονομικό. Το ζήτημα είναι ότι εμείς – η γενιά μας δηλαδή – μάθαμε τον έρωτα σαν μια έννοια ρομαντική. Και τώρα αυτό το επερωτούμε, δεν το θέλουμε, το απορρίπτουμε. Θέλουμε να είμαστε πιο αυθύπαρκτοι, πιο ανεξάρτητοι,
κοροϊδεύουμε τον έρωτα και το χάσιμο του εαυτού που τον συνοδεύει. Έλα που τον θέλουμε κιόλας. Είναι μια μικρή τραγωδία αυτή η παλινδρόμηση.
Ποιες ήταν οι δυσκολίες που αντιμετώπισες για να γράψεις το σενάριο αυτής της ρομαντικής sci fi. κωμικής δυστοπίας και ποιες δυσκολίες προέκυψαν στο να την παρουσιάσεις στο σανίδι;
Το γράψιμο ήταν μια διαδικασία αρκετά αβίαστη και ευχάριστη, αφού βρήκα το θέμα μου και την ιστορία μου. Το δύσκολο, όπως πάντα όταν γράφει κανείς για κοινωνικά θέματα, είναι να βρεις μια ισορροπία ανάμεσα στο προσωπικό και το πολιτικό. Πού αρχίζει η κοινωνικο-πολιτική σου διερώτηση και πού η ιστορία των ηρώων σου; Αυτό είναι ένα ζήτημα που ελπίζω να το αντιμετώπισα όσο καλύτερα μπορούσα. Για να παρουσιαστεί στη σκηνή, δεν είχαμε ιδιαίτερες δυσκολίες. Η ομάδα έδεσε από την αρχή και όλοι έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους, ενώ εγώ ένιωθα αληθινή ευγνωμοσύνη για όλο αυτό το ταλέντο που μαζεύτηκε και έδωσε σάρκα και οστά στην ιστορία μου.
Η παράσταση πάει για δεύτερη χρονιά, που σημαίνει ότι ο κόσμος την αγάπησε, τι αντιδράσεις έχεις πάρει από τους θεατές;
Ναι, πάμε για δεύτερη χρονιά μετά από μια πρώτη παρουσίαση με πολύ θετικές αντιδράσεις. Οι θεατές αρχικά νομίζω πως το διασκέδασαν, δηλαδή η ιστορία μας τους συνεπήρε και τους έκανε να γελάσουν – πράγμα από μόνο του πολύ ευχάριστο. Αλλά σε ένα δεύτερο επίπεδο, νομίζω πως πυροδότησε ανάμεσα στο κοινό συζητήσεις για το πού πάει ο έρωτας και οι κοινωνικές σχέσεις σήμερα.
Πού βλέπεις να πηγαίνει το dating; Θα “μπουκώσει” ο κόσμος από τα πολλά apps και τη “θεϊκή” τεχνητή νοημοσύνη και θα αναζητήσει τον παλιό τρόπο ραντεβού και επαφής, ή στο τέλος θα τα φτιάχνουμε με την τεχνητή νοημοσύνη γιατί θα μας λέει αυτά που θέλουμε να ακούσουμε;
Έλα ντε; Προς το παρόν μάλλον βλέπουμε και τις δύο κατευθύνσεις. Υπάρχει πολύ έντονο το φαινόμενο που λέμε dating app fatigue, δηλαδή η κούραση, το μπούχτισμα από τις ηλεκτρονικές εφαρμογές γνωριμιών και οι περισσότεροι νεότεροι χρήστες απογοητεύονται και εγκαταλείπουν τα dating apps. Από την άλλη και οι γνωριμίες από κοντά έχουν γίνει πιο δύσκολες. Ειδικά σε μια φάση που οι πολλαπλές κρίσεις που μας έχουν χτυπήσει από παντού πλήττουν την κοινωνικότητά μας και την δυνατότητά μας να υπάρχουμε σε ζωντανές κοινότητες. Όπως όλη η κοινωνία, ο έρωτας είναι κι αυτός σε κρίση, και δε ξέρουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Πάντως, στο χέρι μας είναι να τον ξαναβρούμε.
Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια; και πότε και που θα παίζετε η δεύτερη σεζόν της παράστασης
Η παράσταση ανεβαίνει στο Θέατρο Χώρος στις 27 Οκτώβρη και θα παίζεται Δευτέρα και Τρίτη ως 6 Ιανουαρίου. Ανυπομονούμε να μαζευτούμε ξανά και να πούμε αυτήν την παράξενη ιστορία. Παράλληλα γράφω το επόμενο μου έργο, που έχει να κάνει με τις υπαρξιακές προεκτάσεις της κλιματικής αλλαγής, που είναι και ένα από τα θέματα που με απασχολούν ως ερευνήτρια ανθρωπογεωγραφίας.
Η Δανάη Λιοδάκη είναι συγγραφέας και σκηνοθέτιδα στο θέατρο. Απόφοιτη της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης – Κάρολος Κουν και ιδρυτικό μέλος της ομάδας b.p.m. theatre group. Δείγμα της δουλειάς της είναι το «Αυτές που δεν προλάβατε», το«Hyperspace ή αλλιώς…», παραστάσεις με πρωτότυπα έργα και πειραματικές δραματουργικές μεθόδους. Τα έργα της κυκλοφορούν από την Κάπα Εκδοτική.Παράλληλα, είναι απόφοιτος της Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ, διδάκτορας και ερευνήτρια ανθρωπογεωγραφίας στο Imperial College London στην Αγγλία.
