Δημήτρης Καβατζικλής
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι καλοί άνθρωποι δεν τερματίζουν τελευταίοι και ο εγωισμός δεν σε πάει μπροστά, λέει το berkeley.edu.
Αυτό είναι το συμπέρασμα της έρευνας, που παρακολούθησε την επαγγελματική πορεία αντιδραστικών ανθρώπων, δηλαδή ανθρώπων με εγωκεντρικές, μαχητικές και χειριστικές προσωπικότητες, 14 χρόνια μετά την αποφοίτηση τους από το πανεπιστήμιο.
«Με εξέπληξε η συνέπεια των ευρημάτων. Ανεξάρτητα από το άτομο και το κοινωνικό πλαίσιο, η αντιδραστικότητα δεν πρόσφερε κανένα πλεονέκτημα στον επαγγελματικό τομέα, ακόμη και στο πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον», δήλωσε ο καθηγητής του Berkeley Haas, Cameron Anderson, ο οποίος συνέγραψε τη μελέτη μαζί με τον καθηγητή ψυχολογίας του UC Berkeley Oliver P. John, τον διδακτορικό φοιτητή του Daron L. Sharps και τον αναπληρωτή καθηγητή Christopher J. Soto του Colby College.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στις 31 Αυγούστου στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.
Οι δύο μελέτες
Οι ερευνητές διεξήγαγαν δύο μελέτες σε άτομα που είχαν συμπληρώσει αξιολογήσεις προσωπικότητας ως προπτυχιακοί φοιτητές τριών πανεπιστημίων. Έλεγξαν τους ίδιους ανθρώπους μια δεκαετία αργότερα σχετικά με την ιεραρχική τους κατάταξή στο χώρο εργασίας τους, ενώ ρώτησαν και τους συναδέλφους τους σχετικά με την συμπεριφορά τους. Συνολικά, διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν πολλά αντιδραστικά χαρακτηριστικά τα είχαν πάει χειρότερα στην καριέρα τους από εκείνους που ήταν γενναιόδωροι, αξιόπιστοι και γενικά καλοί.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εγωιστές δεν καταλαμβάνουν θέσεις εξουσίας. Απλώς δεν προχωρούν γρηγορότερα από τους άλλους. Ο εγωισμός δεν βοηθά», λέει ο Anderson. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κάθε τι θετικό που λαμβάνουν από τον εκφοβισμό στον οποίο επιδίδονται αντισταθμίζεται από τις κακές διαπροσωπικές τους σχέσεις. Αντίθετα, διαπίστωσαν ότι οι εξωστρεφείς είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να προχωρήσουν επαγγελματικά, με βάση την κοινωνικότητα, την ενεργητικότητα και την αποφασιστικότητά τους.
«Τα κακά νέα είναι ότι οι επιχειρήσεις τοποθετούν στα ανώτερα κλιμάκια τα αντιδραστικά άτομα περισσότερο απ’ ό, τι τα ευχάριστα άτομα», λέει ο Anderson. «Με άλλα λόγια, επιτρέπουν στους εγωιστές να ανέρχονται με τον ίδιο ρυθμό όπως και οι υπόλοιποι, παρόλο που οι εγωιστές προκαλούν σοβαρή ζημιά στην επιχείρηση».
Τοξικά πρότυπα
Το παλιό ερώτημα για το αν ο επιθετικός Μακιαβελισμός βοηθά τους ανθρώπους να προχωρήσουν επαγγελματικά απασχολεί εδώ και πολύ καιρό τον Anderson. Είναι ένα κρίσιμο ερώτημα για τους διευθυντές επιχειρήσεων, επειδή το σύνολο των ερευνών δείχνουν ότι οι εγωιστές σε θέσεις εξουσίας είναι καταχρηστικοί, δίνουν προτεραιότητα κυρίως στα προσωπικά τους συμφέροντα, δημιουργούν μια κουλτούρα διαφθοράς και, τελικά, οδηγούν τις επιχειρήσεις σε αποτυχία. Χρησιμεύουν επίσης ως τοξικά πρότυπα για την κοινωνία γενικότερα.
Για παράδειγμα, όποιος διαβάσει τη βιογραφία του πρώην CEO της Apple, Steve Jobs, μπορεί να σκεφτεί ότι: «Αν γίνω ακόμη μεγαλύτερος μ@λάκας, θα πετύχω όπως ο Steve», σημειώνουν οι συγγραφείς στο άρθρο τους.
«Η συμβουλή μου στους διευθυντές θα ήταν να δώσουν περισσότερη αξία στην δεκτικότητα ως σημαντικό προσόν για θέσεις εξουσίας και ηγεσίας», δήλωσε ο Anderson. «Η έρευνα είναι ξεκάθαρη: Τα ευχάριστα άτομα στην εξουσία παράγουν καλύτερα αποτελέσματα.»
Παρόλο που δεν υπάρχει έλλειψη εγωιστών σε θέσεις εξουσίας, δεν υπάρχουν αρκετά ευρήματα για να διευθετηθεί το ερώτημα αν ήταν η αντιδραστικότητα τους που τους βοήθησε πραγματικά να φτάσουν εκεί ή είναι απλώς παρεπόμενο της επιτυχίας τους. Ο Anderson και οι συνάδελφοι του ξεκίνησαν ένα ερευνητικό σχέδιο που θα ξεκαθάριζε το θέμα.
Υπεράσπιση της αντιδραστικότητας
Τι κάνει έναν άνθρωπο αντιδραστικό; Όλοι οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν το Big Five Inventory (BFI), μια αξιολόγηση βασισμένη στην επικρατούσα άποψη μεταξύ των ψυχολόγων για τις πέντε θεμελιώδεις διαστάσεις της προσωπικότητας: δεκτικότητα, ευσυνειδησία, εξωστρέφεια, νευρωτισμός και προθυμία. Αναπτύχθηκε από τον Oliver P. John, ο οποίος διευθύνει το Εργαστήριο Προσωπικότητας του Berkeley. Επιπλέον, ορισμένοι από τους συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν μια δεύτερη αξιολόγηση προσωπικότητας, το NEO Personality Inventory-Revised (NEO PI-R).
«Η αντιδραστικότητα είναι μια σχετικά σταθερή πτυχή της προσωπικότητας που περιλαμβάνει την τάση να συμπεριφερόμαστε με εριστικό, ψυχρό, πονηρό και εγωιστικό τρόπο», εξήγησαν οι ερευνητές. «Οι δυσάρεστοι άνθρωποι τείνουν να είναι εχθρικοί και καταχρηστικοί, εξαπατούν και χειραγωγούν για δικό τους όφελος και αγνοούν τις ανησυχίες των άλλων ανθρώπων».
Στην πρώτη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 457 συμμετέχοντες, οι ερευνητές δεν βρήκαν καμία σχέση μεταξύ δύναμης και αντιδραστικότητας, ανεξάρτητα από το αν το άτομο είχε υψηλή ή χαμηλή βαθμολογία σε αυτά τα χαρακτηριστικά. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το φύλο, τη φυλή, την εθνικότητα, τον επαγγελματικό κλάδο και τους κοινωνικούς κανόνες της επιχείρησης.
Οι τέσσερις δρόμοι προς την εξουσία
Η δεύτερη μελέτη πήγε βαθύτερα, εξετάζοντας τους τέσσερις βασικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι αποκτούν επαγγελματική δύναμη:
1. Μέσω κυρίαρχης-επιθετικής συμπεριφοράς ή χρησιμοποιώντας εκφοβισμό,
2. Με πολιτική συμπεριφορά ή οικοδόμηση συμμαχιών με άτομα που έχουν επιρροή
3. Με κοινωνική συμπεριφορά ή βοηθώντας άλλους και
4. Με ικανότητα ή με το να είναι καλοί στη δουλειά τους.
Ζήτησαν επίσης από τους συναδέλφους των συμμετεχόντων να αξιολογήσουν τις θέσεις τους στην ιεραρχία, καθώς και τη συμπεριφορά τους στο χώρο εργασίας. Είναι ενδιαφέρον ότι οι αξιολογήσεις των συναδέλφων ταιριάζουν σε μεγάλο βαθμό με τις αυτοαξιολογήσεις των ίδιων των συμμετεχόντων.
Αυτή η ανάλυση επέτρεψε στους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα γιατί οι αντιδραστικοί άνθρωποι δεν προχωρούν γρηγορότερα από τους άλλους. Παρόλο που οι εγωιστές τείνουν να ασκούν κυρίαρχη συμπεριφορά, η έλλειψη κοινωνικότητας ακυρώνει οποιοδήποτε πλεονέκτημα τους δίνει η επιθετικότητα, κατέληξαν.
Ο Anderson σημείωσε ότι τα ευρήματα δεν δείχνουν αν η αντιδραστικότητα βοηθά τους ανθρώπους να αποκτήσουν εξουσία στον τομέα της πολιτικής, όπου η δυναμική είναι διαφορετική απ’ ό,τι στον επιχειρηματικό κόσμο. Ωστόσο υπάρχουν μερικές ομοιότητες. «Η ύπαρξη ισχυρών συμμαχιών είναι σημαντική για την απόκτηση εξουσίας σε όλους τους τομείς της ζωής», είπε.
«Οι αντιδραστικοί πολιτικοί μπορεί να έχουν μεγαλύτερη δυσκολία στη διατήρηση των απαραίτητων συμμαχιών λόγω της τοξικής τους συμπεριφοράς».
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ