Βάνα Κράβαρη
«Η μαμά μου λέει ότι είμαι ιδιαίτερος» – ναι, αυτό είναι ένα αστείο meme, όπως και η iconic φράση του American Psycho «my mask of sanity is about to slip». Και τα teletubbies βιώνουν ένα ιντερνετικό, μετα-ειρωνικό revival. Ωστόσο, θα τα «χτυπούσες» μόνιμα στο δέρμα σου; Λοιπόν, για κάποιους, η απάντηση είναι ένα ηχηρό ναι. Επειδή, παρά το γεγονός ότι έχουν μεγαλώσει με τα αποτρεπτικά λόγια της Kim Kardashian, «δεν θα έβαζες αυτοκόλλητο προφυλακτήρα σε Bentley» (κι αν έχουμε ταυτιστεί, δεν το συζητώ), η Gen Z είναι μια από τις γενιές με τα περισσότερα τατουάζ. Και σε αντίθεση με τα ειλικρινή και συμβολικά σχέδια που προτιμούν οι Millennials -το σήμα του άπειρου, γλάστρες, μάτια, αποδομημένες καρδούλες και άλλα τέτοια cringe- ακολουθούν μια πιο ειρωνική οδό σε ό,τι έχει να κάνει το τατουάζ. Βασικά, προτιμούν να χτυπάνε memes, σαν να βγήκαν από κάποια χιουμοριστική, ινσταγκραμική σελίδα.
Μη σκέφτεστε τα ποπ memes του σήμερα. Αυτά τα τατουάζ θυμίζουν εκείνα, τα πρωτόλεια μιμίδια που έβλεπε κανείς σε σχόλια στο Reddit. Αποτελούν τον τρόπο της Gen Z να περάσει σε μια μετα-ειρωνική εποχή και είναι λες και ένα κράμα διαδικτυακής προσωπικότητας, digital ταυτότητας, αυτοαναφορικού χιούμορ και παραλόγου έχουν φύγει από τα feed μας από το 2009 και πάνω που (δεν) μας έλειψαν, βγήκαν στους δρόμους. Αναλογικά, μα κυρίως μόνιμα.
Ο tattoo artist, Tyler Fertig-Smith μεγάλωσε ΣΤΟ ίντερνετ. Aναφέρει ως έμπνευσή του την κουλτούρα των memes, τις ταινίες, τη διακόσμηση που μοιάζει curated από τη μέση Δυτική μάνα και η νοσταλγία του αδερφού του για το Y2K. «Η ειρωνεία είναι ο καλύτερός μου φίλος αυτή τη στιγμή», λέει στο Dazed. Με ένα χαρτοφυλάκιο σχεδίων που περιλαμβάνει τη λέξη «κεταμίνη» πάνω από τη σιλουέτα ενός αλόγου και ένα φιλέτο μινιόν, λέει ότι πάντα προσπαθεί να ξεπεράσει τα όρια. «Ελπίζω ότι μπορώ να προκαλέσω μια ενστικτώδη αντίδραση στο κοινό μου, είτε καλή είτε cringe».
View this post on Instagram
Οι αντιδράσεις του κοινού σε αυτά τα ειρωνικά τατουάζ ποικίλλουν. Και πράγματι είναι έντονες. «Όταν συναντώ ανθρώπους στον δρόμο ή στο στούντιό μου είναι συνήθως είναι αγάπη, γελάμε. Τις περισσότερες φορές μου δείχνουν ένα αστείο τατουάζ που έχουν κρύψει στον μηρό ή στο μπράτσο», λέει. Στο ίντερνετ, ωστόσο, οι αντιδράσεις μπορεί να είναι πιο πολωμένες, με τα comment sections να φιλοξενούν οργισμένα σχόλια και κατακραυγή και αηδία. Χαμένες ανάμεσα σε αιτήματα για κρατήσεις ραντεβού.
View this post on Instagram
Συμβαίνει κάτι παράδοξο με την αρνητική ανταπόκριση: τα σχέδια γίνονται όλο και πιο ακραία. Μεταξύ της κοινότητας των tattoo artists που εκπροσωπούν αυτό το στυλ, το echo chamber οδηγεί εκ των πραγμάτων σε ανταγωνισμό, με κάθε τατουάζ να είναι πιο τρελό από το προηγούμενο. «Ο αλγόριθμος ευνοεί σε μεγάλο βαθμό την αξία του σοκ» λέει ο Nikolaj στο Dazed. Πρόκειται για έναν tattoo artist από τη Δανία. Λέει ότι επέλεξε ένα αντιαισθητικό χρώμα και έκανε επίτηδες φριχτά τις γραμμές για να «τσαντίσει τον κόσμο». Ανέφερε πως «νομίζω επίσης το να βλέπουμε όλες αυτές τις τρελές μαλακίες στο διαδίκτυο μας αποσυντονίζει κάποιος σε πιο τρελές μαλακίες».
Τα τατουάζ αυτά δεν είναι μόνο απόδειξη απάθειας και ειρωνείας. Αποτελούν και μια μετα-απόδειξη πως πρόκειται για μια γενιά απογοητευμένη και απαισιόδοξη. «Αν θέλω ένα τατουάζ με care bares στο πόδι μου, τι με εμποδίζει; Η κοινωνία; Έτσι κι αλλιώς την έχουμε πατήσει όλοι. Έχετε δει το στεγαστικό;», λέει ο Fertig-Smith. Η νοοτροπία του αντανακλά έναν ευρύτερο εγγενή μηδενισμό που μαστίζει μια γενιά που ενηλικιώθηκε σε μια ύφεση, σε μια πανδημία και στη δίνη πολιτικών αναταραχών. Αυτό σε συνδυασμό με τη χρόνια διαδικτυακή ανατροφή έχει αφήσει μια γενιά με πιο χαλαρή στάση απέναντι στο πώς διαχειρίζεται το σώμα της. Δεν είναι νέο πως αντιλήψεις για το σώμα των Gen Z-ers έχουν αναπτυχθεί σε διαδικτυακά περιβάλλοντα όπου η αυτοέκφραση εξυμνείται και δεν δαιμονοποιείται, με αποτέλεσμα τα άτομα να βλέπουν την τέχνη του σώματός τους ως αντανάκλαση της εξελισσόμενης ταυτότητάς τους και όχι ως μια σταθερή αναπαράσταση.
Τα ειρωνικά τατουάζ συχνά έχουν μικρό νόημα. «Δεν σχεδιάζω τα τατουάζ μου σχεδόν καθόλου, μου αρέσει να μπαίνω στο μαγαζί με το μικρότερο δυνατό σχέδιο και απλά να ακολουθώ το vibe», λέει ο Logan από το Μίσιγκαν. Αν και ένα από τα τατουάζ του αναπαριστά τον Dr Phil σαν M&M στο χέρι του ενώ ένα άλλο δείχνει μια γάτα με καπέλο μάγου, είναι σίγουρος πως δεν θα τα μετανιώσει. Και ας μην έχουν κανένα νόημα. Τον ρωτούν συχνά αν πιστεύει πως κάποια στιγμή θα μετανιώσει τα τατουάζ του. «Όχι αλλά είμαι σίγουρος ότι καθώς μεγαλώνω και η τέχνη μου αλλάζει, θα αλλάξουν και τα τατουάζ μου και θα τα αλλάξω με κάτι άλλο και θα συνεχίσω να εκφράζομαι», λέει.
Ωστόσο, το γεγονός ότι μερικά τατουάζ μπορεί να φαίνονται μετα-ειρωνικά και χωρίς νόημα, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν κρύβουν κάποιον συναισθηματισμό. Αν και το κομμάτι του Logan στην πλάτη του απεικονίζει ένα άλογο με τις λέξεις «ζήσε σαν κάποιος να άφησε την πύλη ανοιχτή», μπορεί να φαίνεται σαν το τυπικό μετά-ειρωνικό τατού, ενέχει και ένα μικρό στοιχείο ειλικρινούς συναισθήματος. «Έπεσα πάνω σε μια φωτογραφία της μητέρας της φίλης μου πριν από περίπου 15 χρόνια, η οποία στην πραγματικότητα φορούσε ένα μπλουζάκι που είχε ακριβώς αυτή τη φράση «Ζήσε σαν κάποιος να άφησε την πύλη ανοιχτή» και στη μνήμη της και την ξεκαρδιστική της διάθεση αποφάσισα να το κάνω».
