Μύρος Ζέκα
Η δωρεά αίματος, παραγόντων του αίματος, οργάνων και άλλων σημαντικών στοιχείων για τη ζωή αποτελεί μια σπουδαία πράξη, η οποία μπορεί να βοηθήσει αμέτρητο κόσμο. Παρόλα αυτά, δεν είναι πολλοί εκείνοι οι οποίοι προβαίνουν σε μια τέτοια πράξη. Ή, για να είμαστε πιο ακριβείς, το κάνουν όταν η ανάγκη τους χτυπά την πόρτα.
Στην Ελλάδα υπάρχουν κάποιοι σύλλογοι που ασχολούνται με αυτό το ιδιαίτερο ζήτημα, οι οποίοι προσπαθούν συνεχώς να ενημερώνουν και να κινητοποιούν τον κόσμο. Ένας από τους πιο δραστήριους είναι ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών & Δωρητών Οργάνων Σώματος Μυτιλήνης (ΣΕΑΔΟΣΜ), ο οποίος μετρά αρκετά χρόνια λειτουργίας και δράσης. Μια από τις δραστήριες εθελόντριες του συλλόγου αυτού είναι η Μαρίνα Σταμάτη, η οποία μιλά στη Lifo για τη δράση του συλλόγου αλλά και την κατάσταση που επικρατεί με τη δωρεά αίματος και μυελού των οστών στη χώρα μας.
Είναι ζήτημα ζωής
Μια από τις πιο απλές και συνηθισμένες ερωτήσεις που απαντάει εδώ και πολλά χρόνια η κ. Σταμάτη είναι για ποιον λόγο πρέπει κάποιος να γίνει δωρητής. Η απάντησή της είναι απλή, λιτή και περιεκτική: «Γιατί το αίμα και τα όργανα του σώματος μας ούτε αγοράζονται αλλά ούτε παράγονται, ακόμα τουλάχιστον, σε κάποιο εργαστήριο. Μόνο προσφέρονται. Είναι ζήτημα ζωής. Ζήτημα που σήμερα αφορά κάποιον άλλον. Αύριο μπορεί να αφορά κάποιον δικό μας».
Κάθε χρόνο και καλύτερα
Τι συμβαίνει, όμως, με τις διαθέσιμες μονάδες αίματος στην Ελλάδα; Επαρκούν για τις ανάγκες του πάσχοντα πληθυσμού; Η κ.Σταμάτη εμφανίζεται αισιόδοξη για το πού βαίνουν τα πράγματα στη χώρα μας, επισημαίνοντας πως αυξάνονται οι δότες και μαζί αυξάνεται και η αλληλεγγύη του κόσμου. «Κάθε χρόνο είμαστε και καλύτερα. Παρά την οικονομική κρίση που βιώνει η χώρα μας η εθελοντική αιμοδοσία, οι δοτές μυελού των οστών και ομφάλιου αίματος αυξάνονται και μαζί της και η κοινωνικής μας αλληλεγγύη», υποστηρίζει. Αν και δείχνει ικανοποιημένη με τον ολοένα και περισσότερο κόσμο που δίνει αίμα, δεν αποφεύγει να αναφερθεί και σε μια δυσάρεστη αλήθεια: «Θα λέγαμε πως σε ικανοποιητικά επίπεδα κινείται η εθελοντική αιμοδοσία στη χώρα μας, ωστόσο πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι υψηλό παραμένει το ποσοστό από αιμοδότες «αντικατάστασης», δηλαδή συγγενείς και φίλους ασθενών που θα χειρουργηθούν και οι οποίοι καλούνται να προσφέρουν αίμα. Σε αυτή την περίπτωση, οι αιμοδότες δίνουν αίμα επειδή τους το έχει ανάγκη κάποιος συγγενής, αυτό πρέπει να αλλάξει. Σύμφωνα με διεθνείς στατιστικές, 60% του πληθυσμού θα χρειαστεί μετάγγιση ολικού αίματος ή ενός από τα στοιχεία του αίματος σε κάποια στιγμή της ζωής του».
Μάλιστα, υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο που επιτελούν οι διάφοροι σχετικοί σύλλογοι αναφέροντας το παράδειγμα του δικού της συλλόγου. Όπως λέει, «φυσικά οι Σύλλογοι Εθελοντών Αιμοδοτών επιτελούν σημαντικό έργο. Ο Σ.Ε.Α.Δ.Ο.Σ.Μ. στον οποίο είμαι μέλος του Δ.Σ. μέσα από την πολύχρονη του προσφορά ενημερώνει τους πολίτες της Λέσβου, οργανώνει εθελοντικές αιμοδοσίες και τους υπενθυμίζει το χρέος τους προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο, διενεργεί εκπαιδευτικές ημερίδες, συναντήσεις, ενημερωτικές ομιλίες σε σχολεία του νησιού ώστε να δημιουργήσει τη νέα γενιά συνειδητοποιημένων εθελοντών δοτών».
Από παιδιά
«Το φαινόμενο της χαμηλής διεισδυτικότητας του μηνύματος της εθελοντικής αιμοδοσίας στους νέους δεν είναι ελληνικό, αλλά διεθνές», ξεκαθαρίζει η κ.Σταμάτη και υπογραμμίζει τη σημασία που έχει ο κόσμος να εξοικειώνεται με τη διαδικασία της αιμοδοσίας από πολύ μικρή ηλικία. Όπως λέει, «το κλειδί για την ανάπτυξη της αιμοδοτικής συνείδησης είναι η προσέλκυση από σχολική κιόλας ηλικία. Τα αγόρια επειδή αιμοδοτούν πρώτη φορά συνήθως στο στρατό είναι πιο εξοικειωμένα με την αιμοδοσία όποτε είναι μια καλή αρχή ώστε με τον καιρό να γίνουν συνειδητοί εθελοντές αιμοδότες. Τα κορίτσια πάλι πρέπει να το ψάξουν μόνα τους συνήθως, ενώ υπάρχει και ο φόβος της βελόνας βέβαια και στα δύο φύλλα» Ακόμη, επισημαίνει την ανάγκη για μόνιμη και στοχευμένη ενημέρωση που πρέπει να λαμβάνουν τα παιδιά. Όπως λέει, αυτό γίνεται σε έναν βαθμό και αναφέρει το παράδειγμα του Ε.Κ.Ε.Α. Ωστόσο,αυτό δεν είναι αρκετό: «Το Ε.Κ.Ε.Α. σε συνεργασία με την Διεύθυνση Αγωγής Υγείας του Υπουργείου Υγείας σχεδίασε πρόγραμμα για τα σχολεία και σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς δημιουργήθηκε ομάδα εκπαιδευτικών που προωθεί το μήνυμα στα παιδιά με ένταξη υλικού στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα όμως δεν αρκεί, χρειάζεται κάτι μόνιμο και καθολικό σε όλα τα σχολεία της χώρας» σημειώνει.
Ο ΣΕΑΔΟΣΜ
Όπως μας ενημερώνει η κ. Σταμάτη, ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών & Δωρητών Οργάνων Σώματος Μυτιλήνης (ΣΕΑΔΟΣΜ) συστάθηκε το 1996 με σκοπό να συνδράμει στην επίλυση του προβλήματος, που αντιμετώπιζαν οι θαλασσαιμικοί της Λέσβου και το οικογενειακό τους περιβάλλον, από την έλλειψη του απαραίτητου για τη ζωή τους αίματος. Επίσης, παραθέτει κάποια αριθμητικά στοιχεία τα οποία εξηγούν τη δυναμική αλλά και την αναγκαιότητα του συλλόγου στο νησί της Λέσβου: «Σήμερα ο αριθμός των μεταγγιζόμενων ατόμων στη Λέσβο είναι γύρω στα 30 με 35 άτομα τα οποία μεταγγίζονται μία με δύο φορές τον μήνα. Στη σημερινή του μορφή ο ΣΕΑΔΟΣΜ απαριθμεί περί τα 3500 μέλη. Διενεργεί τέσσερις τριήμερες εθελοντικές αιμοδοσίες ανά έτος και καταθέτει στο Γ.Ν. Μυτιλήνης «Βοστάνειο» κατά μέσο όρο περί τις 1200 – 1500 μονάδες αίματος ετήσιος, οι οποίες διατίθενται για την κάλυψη αναγκών αίματος».
Ο σύλλογος έχει μέχρι σήμερα βραβευτεί τρεις φορές από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την κοινωνική προσφορά του και βρίσκεται στους πέντε μεγαλύτερους που ασχολούνται με τη συλλογή αίματος στην Ελλάδα.
Ο σύλλογος έχει επίσης έντονη ενημερωτική δράση καθώς όλα αυτά τα χρόνια ενημερώνει άλλους συλλόγους και ομάδες και μαθητές όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης, όπως και απλούς πολίτες του νησιού. «Από το 2003 επεκτάθηκε στη δωρεά οργάνων σώματος, μυελού των οστών και ομφαλοπλακουντιακού αίματος (βλαστοκυττάρων) όμως τα τελευταία 3χρονια οι δράσεις που σχετίζονται με τους Δοτές Μυελού των Οστών εντάθηκαν αφού συνεργαζόμαστε με το ΚΕΔΜΟΠ – “Χάρισε Ζωή” του Πανεπιστημίου Πατρών αλλά και με τον Σύλλογο Όραμα Ελπίδας – τράπεζα Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών», συμπληρώνει η κ.Σταμάτη.
Επίσης, δεν παραλείπει να αναφερθεί και στην πιο πρόσφατη δράση του συλλόγου σχετικά με το ομφαλιοπλακουντιακό αίμα. «Τους τελευταίους μήνες ξεκινήσαμε την ενημέρωση των κατοίκων του νησιού της Λέσβου για τα βλαστοκύτταρα και με την συμπαράσταση και την υποστήριξη της Τράπεζας ομφαλοπλακουντιακού αίματος-βλαστοκυττάρων του Νοσοκομείο Γεώργιος Παπανικολάου και με το Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών. Έχουμε μέχρι σήμερα καταφέρει να εντάξουμε στην ελληνική και παγκόσμια βάση δεδομένων 2.131 υποψήφιους δότες μυελού των οστών, ενώ έχουμε προμηθεύσει σε νέους γονείς περίπου 10 ασκούς βλαστοκυττάρων συγκέντρωσης ομφαλιοπλακουντιακού αίματος», εξηγεί.
Τέλος, η κ.Σταμάτη αναφέρει μια πραγματικότητα η οποία μπορεί να κάνει τον καθένα να αντιληφθεί τη βοήθεια που προσφέρουν σύλλογοι όπως αυτός που συμμετέχει: «Θα ήθελα επιπλέον να τονίσω ότι οι γονείς των παιδιών με Μεσογειακή Αναιμία πριν την ίδρυση του Συλλόγου μας (που στην Λέσβο είναι κυρίως γνωστός ως ΣΕΑΜ) οι γονείς έπρεπε να βρουν μονού τους αιμοδότες που κάθε μήνα θα έδιναν το δώρο ζωής στα παιδιά τους. Χτυπούσαν πόρτες, παρακαλούσαν και πολλές φορές, τότε πολλά χρόνια πριν, πλήρωναν -σήμερα κάτι τέτοιο απαγορεύετε- ώστε να εξασφαλίσουν της μονάδες που χρειαζόταν τα παιδιά και αυτό κάθε μήνα για πολλά χρόνια. Καταλαβαίνεται έτσι πόσο σημαντική ήταν η δημιουργία του ΣΕΑΜ κυρίως για αυτές τις οικογένειες που τους έδωσε ανάσα ζωής και τους αφαίρεσε ένα τεράστιο άγχος».
Τι άλλες ανάγκες υπάρχουν;
Ο περισσότερες κόσμος γνωρίζει για τη δωρεά αίματος, αιμοπεταλίων και κάποιοι γνωρίζουν και τη δωρεά μυελού των οστών. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες ανάγκες, όπως για παράδειγμα η δωρεά ομφαλιοπλακουντιακού αίματος που οργανώνεται τους τελευταίους μήνες από τον ΣΕΑΔΟΣΜ. Η Μαρίνα Σταμάτη εξηγεί: «Πρέπει να σταθούμε στη μεταμόσχευση αίματος από ομφάλιο λώρο και πλακούντα σε ασθενείς με κακοήθειες είναι μια νέα μέθοδος θεραπείας που άρχισε να εφαρμόζεται σχετικά πρόσφατα, με πολύ καλά αποτελέσματα.Οι επίτοκες μητέρες το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να συμβουλευτεί τον γιατρό τους, να έρθουν στα γραφεία του συλλόγου μας και να προμηθευτούν το ειδικό κουτί. Η λήψη του αίματος από τον πλακούντα δεν επηρεάζει καθόλου ούτε τη μητέρα ούτε το νεογνό. Η σωστή συλλογή αυτών των βλαστοκυττάρων, που κυκλοφορούν στο αίμα του εμβρύου παίζει τεράστιο».
Μάλιστα, αναφέρει πως δεν είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν τα απαραίτητα μοσχεύματα,αρκεί φυσικά να υπάρχει κινητοποίηση από τον κόσμο. «Σε μελέτη που έγινε στο ΑΠΘ υπό την αιγίδα της Αιματολογικής Εταιρείας Ελλάδος, αποδείχθηκε ότι εάν οι δύο τράπεζες συγκεντρώσουν 10.000 μοσχεύματα τότε θα μπορούν να βρουν συμβατό μόσχευμα σχεδόν όλοι οι Έλληνες ασθενείς που χρειάζεται να κάνουν μεταμόσχευση. Αν λάβουμε υπόψη ότι στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 100.000 γεννήσεις τον χρόνο καταλαβαίνουμε ότι ο στόχος αυτός δεν είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Η κατάθεση των βλαστοκυττάρων στην Δημόσια Τράπεζα, όπως και όλες οι άλλες διαδικασίες είναι εντελώς δωρεάν και δεν επιβαρύνουν καθόλου την οικογένεια του παιδιού που γεννήθηκε», αναφέρει.
Επιτακτική ανάγκη
Τέλος, η κ. Σταμάτη εκφράζει την πεποίθησή της πως είναι πολύ σημαντικό να καταστεί η χώρα αυτάρκης σε αποθέματα αίματος και παραγόντων του. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει «Η εθελοντική αιμοδοσία στη χώρα µας χρειάζεται βελτίωση, είναι επιτακτική ανάγκη η κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την αιμοδοτική συμπεριφορά των Ελλήνων όσο και την εξεύρεση τρόπων προσέλκυσης και διατήρησης σταθερών εθελοντών ώστε να καταστεί το νησί μας αλλά και η χώρα μας αυτάρκης».
Πληροφορίες για την αιμοδοσία γενικότερα μπορεί να βρει κανείς στην επίσημη ιστοσελίδα του ΕΚΕΑ, όπως και στην ιστοσελίδα του ΣΕΑΔΟΣΜ.
