Άρης Δημοκίδης
Πολλοί μνημόνευσαν τον ηθοποιό και δάσκαλο Δημήτρη Καταλειφό αυτές τις μέρες, σκιαγραφόντας τον ως το «αντίπαλον δέος» του Κιμούλη.
Haris Haris on X (formerly Twitter): “Δημήτρης Καταλειφός. Τον θυμήθηκα με αφορμή τον #Κιμουλης pic.twitter.com/v1i2EL7g4C / X”
Δημήτρης Καταλειφός. Τον θυμήθηκα με αφορμή τον #Κιμουλης pic.twitter.com/v1i2EL7g4C
Το κείμενο που έγραψε τώρα ο κ. Καταλειφός μοιράστηκε πολύ, ειδικά από ηθοποιούς. Είναι ενωτικό και νηφάλιο.
Κάποιοι όμως το θεωρούν ένα «ξέπλυμα» του κ. Κιμούλη – ότι κι αυτός από προηγούμενες γενιές είχε μάθει την ακραία συμπεριφορά στις πρόβες. Άλλοι νιώθουν πως μια γενική κι αόριστη συγγνώμη από μια ολόκληρη γενιά δεν αρκεί ούτε βοηθά.
Να η ανάρτησή του κ. Καταλειφού:
Με αφορμή όλα αυτά τα οδυνηρά πράγματα που συμβαίνουν τις τελευταίες ημέρες στο θέατρο, θυμήθηκα μια φράση που λέει ο Σκηνοθέτης στην αριστουργηματική ταινία του Μπέργκμαν “Μετά την πρόβα”: Το θέατρο είναι ιδρώτας, σπέρμα και σκατά”.
Ανήκω στην ίδια γενιά με τον Γιώργο Κιμούλη. Αυτή η γενιά παρέλαβε μια ολόκληρη μυθολογία για τις σκληρές πρόβες, τις απαιτήσεις σκηνοθετών που συχνά γίνονταν ακραίες, για ομηρικούς καυγάδες μεταξύ των συντελεστών μιας παράστασης και άλλα πολλά. Η δική μας γενιά συνέχισε σε μεγάλο βαθμό κάπως στα ίδια- ίσως και σε χειρότερα- ακόμα χνάρια, γιατί η όλη εποχή εξελίχθηκε γενικά χειρότερα.
Εδώ και μια τουλάχιστον δεκαετία τα πράγματα αλλάζουν σε τρομακτικό βαθμό. Το θέατρο φυσικά δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστο. Αν τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα ή χειρότερα θα το δείξει η ιστορία. Η νέα εποχή μάς επιτρέπει να μιλάμε. Αυτό ίσως πραγματικά να είναι καλύτερο και υγιέστερο. Και σίγουρα θα είναι υγιέστερο να μιλάμε τη στιγμή που υφιστάμεθα την οποιαδήποτε αδικία ή παραβίαση των αυτονόητων δικαιωμάτων μας. Αυτό σε μεγάλο βαθμό δεν γινόταν για πολλούς λόγους τα προηγούμενα χρόνια .Ας το δούμε με ψυχραιμία και κατανόηση.
Ας πάψουμε να κατηγορούμε με ευκολία θύτες και θύματα. Κάθε γενιά χρειάζεται ένα “μπράβο”,, έναν έπαινο, για ό,τι προσέφερε, και οφείλει ένα συγγνώμη για τα λάθη που σίγουρα διέπραξε, γιατί είναι αδύνατον να μην κάνει λάθη. Ας θεσπίσουμε από την αρχή κάποιους καινούργιους κανόνες για το θέατρο. Και για τη θεατρική εκπαίδευση και για το επάγγελμα. Το απαιτεί η νέα εποχή. Μέχρι τώρα ήταν μια συγκεχυμένη κατάσταση, μέσα στην οποία έβρισκε έδαφος και η κατάχρηση εξουσίας και η σιωπηλή και οδυνηρή υποταγή. Κι αυτά πολλές φορές τα εκλαμβάναμε μέσα στη γενική μας σύγχυση σαν απαραίτητα για να κάνουμε τέχνη. Ας θέσουμε καινούργια πλαίσια για μια δημιουργική συνύπαρξη στον μικρό μεγάλο κόσμο του θεάτρου. Το απαιτούν οι καιροί.
Κατά συνέπεια προτείνω όχι μόνο ο Γιώργος Κιμούλης αλλά όλη η γενιά μας να πει ένα μεγάλο συγγνώμη στους νεότερους για λάθη που κι εμείς παραλάβαμε ή συνεχίσαμε, και οι νεότεροι να δώσουν αυτή τη συγγνώμη και να προχωρήσουμε ξανά όλοι μαζί. Το θέατρο με αφορμή την πανδημία έχει δεχτεί το μεγαλύτερο πλήγμα που θα μπορούσε να δεχτεί. Ας μη το τραυματίζουμε κι εμείς με τα ίδια μας τα χέρια.
***
Δεκάδες ηθοποιοί συμφώνησαν με το γενναιόδωρα ψύχραιμο κείμενό του.
Όσοι δεν έχουν κακοποιηθεί, προφανώς και μπορούν να δεχτούν μια συγγνώμη τέτοιου στυλ. Η ιδέα του κ. Καταλειφού είναι χρήσιμη και μπορεί να βελτιώσει μακροπρόθεσμα τα πράγματα.
Όμως είναι αλήθεια πως, αυτή τη στιγμή, μοιάζει και σαν μια (καλοπροαίρετη και ασυνείδητη φυσικά) προσπάθεια αποσιώπησης επόμενων καταγγελιών. Μοιάζει να λέει «Ας πούμε μια συγγνώμη που παραλάβαμε και συνεχίσαμε μια κακή συμπεριφορά (δεν φταίμε εμείς, την κληρονομήσαμε!), η νέα γενιά να δεχτεί τη συγγνώμη, μηδενίζουμε, και πάμε για άλλα».
Ο σκοπός είναι όντως να γίνει αυτό. Δεν θα γίνει όμως αν μια ολόκληρη γενιά παλιών δασκάλων ζητήσει συγγνώμη απλά για να λήξει το θέμα (εξάλλου οι περισσότεροι δεν έκαναν τίποτα κακό), αλλά αν συγκεκριμένοι θύτες το νιώσουν και το κάνουν.
Ο ηθοποιός Αντώνης Καφετζόπουλος διαφώνησε με την προσέγγιση του κ. Καταλειφού.
Έγραψε o κ. Καφετζόπουλος
«Δεν συμφωνώ Δημητρη.
Κατ’ αρχήν «όλα αυτά τα οδυνηρά» ΔΕΝ «συμβαίνουν τις τελευταίες ημέρες στο θεατρο».
Συμβαίνουν εδω και δεκαετίες.
Κι ο Μπέργκμαν στις μερες μας και αλλα ιερά τέρατα, δικά μας και ξένα θα πρεπει επιτέλους να ειδωθούν και κάτω απο το σημερινό φως. Το 1650 καίγαν γυναίκες με ασήμαντες αφορμές. Στις μέρες μας μονο φρίκη φέρνει μια τετοια σκέψη.
Υπάρχουν – και υπήρχαν πάντοτε – και εκείνοι που δεν υπέκυψαν στο ρόλο του θιασάρχη-αφέντη.
Η συγνώμη απο όλους γενικώς και αορίστως είναι παραπλανητική και αδικεί τα θύματα που επιτέλους, με βάσανο προσωπική, ανοίγουν την καρδιά και το στόμα τους.
Επίσης διαφωνώ με τον αγνωστικισμό που θεωρεί οτι τα πράγματα ισως γίνουν καλυτερα/ισως χειρότερα επειδή «η εποχή επιτρέπει να μιλάμε». Η ανθρώπινη εμπειρία δείχνει οτι «τα πράγματα» ειναι παντα «καλυτερα» όταν μιλάμε.
Edit/υστερόγραφο: για να προλάβω την ασχετίλα οφείλω να δηλώσω πολυ καθαρά οτι εκτιμώ απεριόριστα το Δημητρη Καταλειφο. Και να υπογραμισω οτι η εκτίμηση μου αυτή άφορα και το τι είδους άνθρωπος ειναι ο Δημητρης.»
Με τον κύριο Καφετζόπουλο συμφώνησε η κ. Μαρίνα Παπαϊωάννου: «Επίσης για να εξυγιανθεί ένας κλάδος, χώρος, οργανισμός, κοινωνία πρέπει πρώτα να εντοπίσει και στη συνέχεια να απομονώσει και να αποβάλλει τα τοξικά στοιχεία όποια κι αν είναι αυτά. Το να ανταλλάξουμε συγνώμες και να χαθούμε αγκαλιασμένοι στο ηλιοβασίλεμα δεν είναι κάθαρση. Με απεριόριστη εκτίμηση και σεβασμό στο πρόσωπο του γράφοντος. Α! Και κάτι ακόμα. Το Θέατρο δεν πλήττεται απο την πανδημία. Το θέατρο επιβιώνει εδώ και 3000 χρόνια γιατί είναι σύμφυτο με τη ζωή και την εξέλιξη του ανθρώπου πάνω στον πλανήτη. Η πανδημία αναγκάζει τους ανθρώπους που συμβαίνει να υπηρετούν το θέατρο την παρούσα χρονική στιγμή να αναγνωρίσουν και να προσπαθήσουν να εξυγιάνουν τις νοσηρές καταστάσεις και τόσο οι ίδιοι όσο και το θέατρο, θα βγουν κερδισμένοι απο αυτή τη διαδικασία αν επιμείνουν και την ολοκληρώσουν.»
«Καλό είναι να μην περνούμε ίσες αποστάσεις για καταστάσεις κακοποιητικής- παραβατικής συμπεριφοράς ανάμεσα σε εργαζόμενες και εργοδότες, στην προκειμένη, ανάμεσα σε θύτες και θύματα γενικοτερα» σχολίασε η ηθοποιός Ρόζυ Μονάκη. «Καμιά φορά δεν τίθεται θέμα συγγνώμης γιατί δεν τίθεται θέμα συγχώρεσης.»
«Η κατηγορία κατά Κιμούλη πχ περί βιαιοπραγίας είναι συγκεκριμένη και αφορά τον ίδιο και όχι τη γενιά σας. Αν είναι αληθινή η καταγγελία δεν αρκεί η συγγνώμη του, αν είναι θύμα συκοφαντησης έχει δικαίωμα στην υπεράσπιση του», έγραψε ο κ. Κώστας Κανελλόπουλος.
Τέλος, η κα Μαρία Ελευθεριάδη έγραψε κάτι πολύ ενδιαφέρον στα σχόλια της ανάρτησης του κ. Καταλειφού:
«Δάσκαλε, καλησπέρα. Συμφωνώ με όσα λες και τα λόγια σου είναι φωτεινά και ελπιδοφόρα. Θα ήθελα όμως να συμπληρώσω κάτι ουσιαστικό κατά τη γνώμη μου.
Δεν μιλάμε απλά για σχολή που χρησιμοποιεί πίεση και επιθετικότητα. Μιλάμε για ανθρώπους άρρωστους, βίαιους, επιθετικούς, σαδιστές που αντλούν ευχαρίστηση από την βία και τον σαδισμο τους και που έχουν χρησιμοποιήσει την αυστηρή σχολή ως άλλοθι για να δικαιολογηθούν και να τη βγάλουν λάδι.
Φυσικά και η γενιά σας πρέπει να ζητήσει μια τεράστια συγγνώμη κυρίως οι σκηνοθέτες, αλλά και διάφοροι ηθοποιοί και δάσκαλοι.
Δεν ξεχνάμε φυσικά ότι η γενιά σας έχει εξευτέλισει μαθητές που αξίζουν και έχει κοροιδέψει μαθητές χωρίς ευκολίες κολακεύοντάς τους και ταζοντάς τους λαγούς με πέτρα χίλια για να παίρνει τα “φράγκα” τους. Πρεπει η γενιά σας να, ζητήσει συγγνώμη, να απολογηθεί και αν θέλουμε και όσοι θέλουμε ανάλογα με τις συνέπειες που είχε η συμπεριφορά της γενιάς σας στη ψυχή και στη ζωή μας, τη συγχωρούμε, αν δεν θέλουμε τη σέρνουμε μέχρι και στα δικαστήρια.
Γιατί αυτό έχει τα τελευταία χρόνια αρχίσει να αλλάζει; Γιατί οι νέες γενιές επισκεπτομαστε ψυχιάτρους, ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές και ψυχαναλυτές, έχουμε αποκτήσει συναισθηματική παιδεία, έχουμε μάθει να εκτιμάμε τον εαυτό μας, έχουμε μάθει να βάζουμε όρια στη βία και δεν έχουμε ανάγκη να φερθούμε σαδιστικά. Πλέον ο απαίδευτος συναισθηματικά είναι γελοίος και αμόρφωτος. Ο φασισμός της διανόησης στον χώρο του θεάτρου έχει αρχίσει να καταρρέει.
Και για να αλλάξουν τα πράγματα πρέπει να γίνει επανάσταση. Αυτή την επανάσταση προσπαθεί να ξεκινήσει η Ζετα Δούκα και τα πράγματα μέχρι στιγμής πηγαίνουν καλά. Σε αγαπώ δάσκαλε είτε το ξέρεις είτε όχι, εγώ σε αγαπώ. Αλλά έπρεπε να συμπληρώσω τα λόγια σου. Ανυπομονώ να διαβάσω τα ποιήματά σου που τα έχω παραγγείλει τόσες μέρες από το βιβλιοπωλείο και ακόμα δεν έχουν έρθει. Με δίδαξες ρεαλιστικό θέατρο καλά, αλλά με συγκρούσεις. Ήμουν κι εγώ δύσκολη και το ξέρω. Ήσουν κι εσύ και δέσαμε. Ελπίζω ποίηση να με διδάξεις ακόμα καλύτερα. Αφού θα είμαστε μακριά δεν θα συγκρουστούμε κι ολας. Γεια σου δάσκαλε ποιητή και καλλιτέχνη. Εύχομαι να είσαι πάντα πολύ πολύ καλά. Χαρούμενος, ήρεμος γαλήνιος μέσα στην τέχνη σου.»
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Οργή για την απάντηση Κιμούλη περί «μόδας» για καταγγελίες «τύπου Μπεκατώρου»