Βάνα Κράβαρη
Το ghosting καταναλώθηκε ως όρος-ομπρέλα και νοητό σημείο ταύτισης τόσο αχόρταγα, που σήμερα σχεδόν θεωρείται πασέ. Όσο πλέον το θεωρούμε κάτι σαν χρέος προς τους εαυτούς μας το να μάθουμε να εντοπίζουμε από νωρίς τα επίδοξα φαντάσματα, στα διπλανά γραφεία, στα σκαμπό των μπαρ που συχνάζουμε και στα γειτονικά διαμερίσματα, άνθρωποι ερωτεύονται online κάπως πιο αληθινά φαντάσματα. Άτομα με τα οποία επικοινωνούν καθημερινά, στα οποία ανοίγονται, στέλνουν nudes, αναλύουν οικογενειακά δράματα και τραυματικές εμπειρίες, καταλήγοντας να δένονται, με την υπόσχεση ενός ραντεβού που δεν έρχονται ποτέ. Ναι, άνθρωποι μιλούν 24/7 με άτομα με τα οποία φαντασιώνονται να κάνουν σεξ σύντομα, αλλά τελικά δεν συναντούν ποτέ. Αυτά είναι τα πραγματικά φαντάσματα του Dating.
Τα πραγματικά φαντάσματα του Dating
Το 2015, η Άννα, στα μέσα των 20s της τότε, είχε μόλις μπει στο Tinder, όταν ακόμα το app, αλλά και το online dating γενικότερα ήταν κάτι το εξαιρετικά φρέσκο και κάπως αμήχανο. Μετά από “αχρείαστες συνομιλίες” όπως λέει και ένα από τα πιο ματαιωτικά για τον εγωισμό της ραντεβού της ζωής της, ματσάρει με τον Ν. “Αρχίσαμε να μιλάμε στο Tinder και μετά μεταφέραμε τη φάση στο Facebook. Όλο πήγαινε τέλεια. Μιλούσαμε σχεδόν όλη μέρα, από το πρωί ως το βράδυ, κάναμε ένα από τα καλύτερα sexting που έχω κάνει, οι απαντήσεις του ήταν έξυπνες, πήγαινε όλο γενικώς εντυπωσιακά καλά”, λέει. “Κάπως φοβόμουν να του προτείνω να βρεθούμε οι δυο μας από κοντά, οπότε πήγα με τη safe επιλογή να του πω ότι είμαι στο τάδε μέρος με τους φίλους μου και αν θέλει να περάσει”. Ο Ν. της απάντησε πρόθυμα πως θα περνούσε για ένα ποτό, μόνο που δεν έρχεται ακριβώς σαν plot twist το γεγονός πως δεν πήγε ποτέ τελικά. “Όταν σου έστειλα πως θα έρθω ήμουν single. Στο μεσοδιάστημα ξαναβρήκα με την πρώην μου”, της έστειλε την επόμενη μέρα. Ο Ν. επανήλθε στα μηνύματά της λίγες μέρες μετά, όσο έξυπνα το έκανε και την πρώτη φορά, παρά την υποτιθέμενη σχέση του, πάντα αποκλειστικά online, πάντα με την τέλεια ατάκα, πάντα με γοητευτικό τρόπο και χρειάστηκε να περάσει ένας ολόκληρος χρόνος ερωτικής σχέσης με ένα avatar και μερικά nudes για να συνειδητοποιήσει η Ε. πως ούτε σχέση υπήρχε, ούτε δυσκολίες, αλλά ούτε και η παραμικρή διάθεση όλη αυτή η ερωτική ένταση να εκτονωθεί στην πραγματική τριών διαστάσεων ζωή. Ναι, το να ζει τέτοιες online περιπέτειες ήταν μάλλον το thing του Ν.
Στο σήμερα, που το online dating είναι οριακά πιο διαδεδομένο από τη retro πια πρώτη ατάκα στο μπαρ, η Ναυσικά (31) δηλώνει απογοητευμένη πως κλείνει “δίμηνο με τη φάση ταχυδρομικό περιστέρι”.
“Άρχισα να μιλάω με μια κοπέλα στο Hinge. Όλα όμορφα, έρεε η επικοινωνία, ανταλλάξαμε Instagram και όλα καλά. Πολύ γρήγορα εμβαθύναμε σε πολύ προσωπικά ζητήματα, στέλναμε ηχογραφήσεις, αναλύαμε τις ψυχοσυνθέσεις μας δίχως αύριο, οπότε πρότεινα να τα πούμε και από κοντά, γιατί υπάρχει ζουμί αν μη τι άλλο”, μου περιγράφει, εξηγώντας ότι σε πρώτη φάση το όλο κλίμα ήταν κάπως φιλικό, ίσως και άβολο και από τις δυο πλευρές, αλλά “ίσως όταν βγούμε να προκύψει και το φλερτ”. Το πρώτο τους -ας το πούμε ραντεβού- αναβάλλεται γιατί η κοπέλα κόλλησε κορωνοϊό. Την επόμενη φορά που η Ναυσικά πρότεινε συνάντηση, «μου λέει ότι έχει ένα θέμα υγείας και πρέπει να κάνει επέμβαση και έχει αγχωθεί. Επίσης, μου ξεκαθάρισε πως χώρισε πριν δυο μήνες από μια τοξική σχέση, οπότε θέλει κάτι πολύ χαλαρό. Ήμουν και εγώ στην ίδια φάση οπότε έκανα υπομονή. Μετά άρχισαν τα ημι-ghosting όπου έκανε να απαντήσει 2-3 μέρες και επανερχόταν κάθε φορά με άλλη δικαιολογία -τύπου σόρρυ που εξαφανίστηκα, αλλά έκανα detox από τα social ή ο παππούς μου μπήκε στο νοσοκομείο ή ο γάτος του μπαμπά μου το έσκασε. Fast forward στο σήμερα, έκανε την επέμβαση πριν μερικές μέρες και μου έστειλε να με ευχαριστήσει για τη στήριξη όσο αναρρώνει, γλύκες, μέλια, συνομιλία 24/7 και το ραντεβού αχνοφαίνεται». Τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο το ραντεβού ακόμα αχνοφαίνεται, με τις ολιγοήμερες εξαφανίσεις και τα διαβάστηκε να είναι δεδομένα.
Πόσο ντιτζιταλικό εαυτό ξοδεύουν για να μην τους βλέπουμε
Τι ακριβώς συμβαίνει με αυτούς τους ανθρώπους; Πώς καταλήγει κανείς να δαπανά κανείς τόσο χρόνο, φαιά ουσία και ντιτζιταλικό εαυτό σε μια σχέση που δεν πρόκειται να οδηγήσει καν σε ένα άγαρμπο πρώτο και τελευταίο σεξ;
«Είναι βέβαιο πως για αυτά τα άτομα δεν πρόκειται για δαπάνη χρόνου, γιατί καλύπτεται μια ανάγκη που ο δέκτης των μηνυμάτων τους δεν γνωρίζει και στην ουσία δεν μαθαίνει και ποτέ», με διορθώνει η Ίρις Κρέμερ, Συμβουλευτική Ψυχολόγος και Σεξολόγος, εξηγώντας πως υπάρχει μια σειρά από λόγους που εξηγούν αυτή την συμπεριφορά. Ο βασικότερος φαίνεται να είναι το στρες. «Μια φοβία ή η αγχώδης διαταραχή είναι ένας από τους πιθανούς λόγους», τονίζει. «Η κοινωνική φοβία βάζει πολλούς ανθρώπους στο περιθώριο, όπου το να βγουν από το σπίτι και να κυκλοφορήσουν στο δρόμο νιώθοντας εκτεθειμένοι στο βλέμμα γνωστών και αγνώστων είναι βασανιστικό. Πόσω μάλλον να συναντήσουν ένα άτομο που ίσως να τους ενδιαφέρει ερωτικά και να παρουσιαστούν μπροστά του. Κάπως έτσι, η κρυψώνα ενός πληκτρολογίου τους παρέχει την ιδανική ασφάλεια και ηρεμία, δίχως άγχος και αγωνία για το πώς θα φανούν στο άλλο άτομο», εξηγεί. Παράλληλα με συστήνει στον όρο “αποφευκτικός συναισθηματικός δεσμός“.
«Ένα άλλο ενδεχόμενο θα μπορούσε να είμαι αυτό του αποφευκτικού τύπου. Ο τύπος αυτός επιθυμεί να φλερτάρει, να επικοινωνήσει, αλλά όπως και σε κάθε σχέση που ενδεχομένως έχει δημιουργήσει στη ζωή του, είναι ένας άνθρωπος που έρχεται κοντά, αλλά όταν αυτό το “κοντά” αρχίζει και αποκτά οικειότητα, είναι και η στιγμή που θέλει να την “κάνει”! Δηλαδή, τη στιγμή που ξεκινά να αναπτύσσεται η αίσθηση δεσμού στη σχέση του, γεννιέται παράλληλα η ανάγκη να απομακρυνθεί ώστε να μην εγκλωβιστεί -σύμφωνα με τη δική του σκέψη και αίσθηση-σε μία σχέση». Σύμφωνα με την ειδικό, αυτός ο τύπος ανθρώπου είναι που θα εξαφανιστεί. Θα κάνει ghosting και μετά πιθανότατα θα επανέλθει, νιώθοντας πως αυτή τη φορά δεν κινδυνεύει να δεσμευθεί.
Η ιστορία του 30χρονου Χρήστου μπορεί να μην είχε ghosting, αλλά σίγουρα είχε στρες. «Αρχίσαμε να μιλάμε στο Instagram, ξεκίνησε εκείνη να μου κάνει reactions και likes και καταλήξαμε να μιλάμε. Δεν ειπώθηκε ποτέ ότι αρέσουμε ο ένας στον άλλο, αλλά μιλούσαμε για κανένα εξάμηνο», περιγράφει ο Χρήστος. «Κάποια στιγμή έφτασα στο σημείο να της πω, ξέρεις τι, ανεβαίνω Θεσσαλονίκη δυο φορές την εβδομάδα, θες να βρεθούμε; Μου έλεγε ναι, αλλά κάθε φορά που πήγαινα πάντα κάτι της συνέβαινε. Τη μια εργασία για τη σχολή, την άλλη φιλοξενούσε κόσμο στο σπίτι. Ό,τι δικαιολογία μπορείς να φανταστείς. Μέχρι που μου παραδέχτηκε ότι είχε κρίσεις άγχους. Δηλαδή η κοπέλα θέλει να βρεθούμε, αλλά δεν μπορεί, λόγω άγχους», εξηγεί.
Μόνο που έχει γεμίσει ο κόσμος εσωστρεφή άτομα, με δυσκολία στην επικοινωνία και ακραίο κοινωνικό άγχος. Ούτε μοναχικές ψυχές που έχουν ανάγκη από επικοινωνία αλλά η δια ζώσης συνάντηση τούς προκαλεί μη διαχειρίσιμο άγχος. Περισσότερο από άτομα εθισμένα σε αυτή την πρώτη, ανανεωτική, ολόφρεσκη πρώτη φάση μιας ερωτικής συναναστροφής, με το ένα πόδι μέσα ασφάλεια μιας μακροχρόνιας σχέσης ή ενός βαλτωμένου, αλλά βολικού γάμου φαίνεται να έχει γεμίσει. Τέλματα στα οποία πάντα έφταναν δυο μονογαμικά άτομα που έχουν φτάσει στο πιο βαθύ σημείο του concept οικειότητα, μα δεν είχαν την ευκολία της επιβεβαίωσης, του παιχνιδιού της κατάκτησης, των ενδείξεων ότι ακόμα μπορούν να γοητεύσουν και να κερδίσουν κάποιον με την ευκολία ενός κουμπιού, ενός swipe, ενός DM. Ή από ανθρώπους που εξαργυρώνουν αναπολογητικά τη βασική υπόσχεση του online dating: ότι θα αποτελεί ένα ατελείωτο pool επιλογών Ναι, άτομα που μιλώντας με πολλά άτομα παράλληλα, πιστεύουν πως στο τέλος απλώς θα ξέρουν με ποιο αξίζει να ασχοληθούν κάπως πιο πραγματικά. Και ίσως στο τέλος της μέρας να μην έχουν και άδικο.
Μια από τις επιλογές, αλλά όχι η πρώτη
Πριν τρία χρόνια, ο Άγγελος, 22 χρονών τότε, γνωρίστηκε στο Instagram με μια γυναίκα 11 χρόνια μεγαλύτερή του. Από μια τυπική απάντηση σε story, κατέληξαν να μοιράζονται προσωπικές πληροφορίες. «Μεταλλού και μηχανόβια η κυρία, κοινά μας χαρακτηριστικά και δεν άργησε να ξεκινήσει το φλερτ. Έπειτα από δυο μήνες κουβέντας, sexting, ανταλλαγής φωτογραφιών, τηλέφωνα και άπειρες προτάσεις εξόδου, οι οποίες προφανώς τελευταία στιγμή ακυρώνονταν, αποφάσισα να μην ξαναπροτείνω εγώ, μπας και προτείνει εκείνη. Όχι απλώς δεν μου είπε ποτέ να βγούμε αλλά με μπλόκαρε δυο μέρες μετά», λέει. Μετά από περίπου έξι μήνες, έμαθε από γνωστό γνωστού πως η γυναίκα αυτή ήταν παντρεμένη και είχε δυο παιδιά. «Λεπτομέρειες» που δεν είχε αναφέρει ποτέ, παρά το γεγονός ότι μιλούσαν σχεδόν όλη μέρα.
«Προφανώς σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις, το άτομο μπορεί να έχει επιμελώς αποκρύψει την ύπαρξη μιας σχέσης ή και ολόκληρης οικογένειας και βρίσκει την επιβεβαίωση και το φλερτ πίσω από μια οθόνη, γιατί η ζωή του και η σχέση του δεν τον καλύπτει πραγματικά», υπογραμμίζει η κ. Κρέμερ. Αλλά γιατί, ακόμα και έτσι, αποφεύγει τη συνάντηση; Στο τέλος της μέρας, η απιστία δεν είναι και τόσο σπάνιο φαινόμενο. Ούτε έχει ακόμα αποτινάξει το στοιχείο του “μικρού, βρώμικου μυστικού” μέσα σε ξεκάθαρες, ειλικρινείς ανοιχτές σχέσεις και γάμους. «Γιατί έχει πολλά να χάσει», απαντά η κ. Κρέμερ. Στο τέλος της μέρας, μπορεί να μην αξίζει το ρίσκο.
Με ό,τι διάθεση και αν ανοίγει κανείς το Tinder ή το Grindr σήμερα, σε αυτές τις εφαρμογές, στα πρώτα τουλάχιστον στάδια, δεν είμαστε τίποτα παραπάνω από ένα avatar και ένα bio. Οι επιλογές είναι άφθονες και ουσιαστικά οι επιλογές είμαστε εμείς. Συνήθως, δε, όχι οι πρώτες «Έχει τύχει να μιλάω με κάποιον online και να αποφεύγω να συναντηθώ μαζί του από κοντά», παραδέχεται η Μυρτώ (28). «Από τη μια μού άρεσε το άτομο, αλλά όχι και τόσο, αλλά ένιωθα πως δεν ήθελα να το κόψω τελείως. Ωστόσο, είχα κάτι άλλο εκείνη την περίοδο. Δεν ξέρω γιατί το κρατούσα επί της ουσίας. Του έλεγα ότι θα βγούμε, αλλά ουσιαστικά δεν είχα σκοπό». Από τη θέση του ανθρώπου που έχει συντηρήσει μια επικοινωνία η οποία ποτέ δεν οδήγησε σε ένα ραντεβού, έστω από τα αποτυχημένα, είναι σε θέση να λέει πως «εν τέλει, είτε το κάνεις, είστε στο κάνουν, σημαίνει ότι δεν είσαι η πρώτη επιλογή».
Sexting: ένα safe space για όλους τους συμμετέχοντες
«Είχα ξεκινήσει κάπως τυχαία να μιλάω με ένα παιδί μέσω Instagram, φάση ένα σωρό μηνύματα κάθε μέρα, κι από ένα σημείο κι έπειτα τηλέφωνα, βιντεοκλήσεις, λίγο soft sexting, χαμός! Η περίεργα όμορφη κατάσταση όπου ένας σχεδόν άγνωστος σε εσένα άνθρωπος έχει ξαφνικά γίνει οργανικό κομμάτι της καθημερινότητας σου και κλειδώνεσαι στο δωμάτιο σου με τις ώρες για να μιλάς μαζί του. Τότε το παιδί αυτό σπούδαζε σε άλλη πόλη οπότε από την αρχή ξέραμε ότι το να βρεθούμε από κοντά ίσως πάρει λίγο καιρό, αλλά από ένα σημείο και πέρα είχε αρχίσει να γίνεται ξεκάθαρο- φυσικά όχι σε εμένα, ότι απλώς δεν έψηνε και τόσο. Ενώ είχαμε ξεκινήσει δηλαδή να μιλάμε Χριστούγεννα είχε φτάσει Πάσχα κι ενώ είχε έρθει 3 φορές στην Αθήνα δεν είχε καταφέρει να με συναντήσει καμιά τους. Όμως συνέχιζε να συντηρεί ένα κάπως ασθενικό ενδιαφέρον, να στέλνει, να μιλά για το όταν βρεθούμε- λες και επρόκειτο να συμβεί σύντομα. Ε, και κάπου εκεί στο ψυχολογικό όριο των τριών μηνών βαρέθηκα και άρχισα τότε να αδιαφορώ εγώ», περιγράφει ο Ίωνας (22), κάνοντας σαφές πως το sexting είναι ταυτόχρονα και λογική κατάληξη αλλά και βασικός λόγος συντήρησης αυτών των αδιέξοδων καταστάσεων.
Η ευκολία του, ο βέβαιος οργασμός του και η ελάχιστη προσπάθεια που καταβάλει κανείς για να είναι καλός σε αυτός, σε συνδυασμό με όλα τα ψέματα που μπορεί να χωρέσει ως συνθήκη, κάνουν το sexting μια εύκολη λύση, την οποία συχνά οι άνθρωποι προτιμούν όχι μόνο αντί πορνό, αλλά και αντί για real life σεξ. «Οι άνθρωποι στον ψηφιακό κόσμο, γιατί γι’ αυτόν μιλάμε στην ουσία, νιώθουν πολύ πιο άνετα και φτιάχνουν μία δική τους εικόνα του εαυτού τους, ενδεχομένως και του συνoμιλητή τους, που ίσως να μην ανταποκρίνεται στη πραγματικότητα. Αυτό τους δίνει τεράστια ελευθερία να δημιουργήσουν και να παρουσιάσουν τον εαυτό τους όπως ακριβώς θα ήθελαν να είναι και κάποιος να τους πιστέψει για αυτό. Η φαντασίωση, όσο κι αν την έχει βλάψει η πορνογραφία που δημιουργεί δυσκολία ή και απουσία δημιουργίας δικών μας εικόνων, τελικά είναι ο “τόπος” που μπορούμε να φτιάξουμε την περσόνα μας, την εικόνα μας, αλλά και τον σεξουαλικό μας παρτενέρ ακριβώς όπως τον θέλουμε. Επίσης, το sexting είναι ένα πεδίο στο οποίον αποτινάζουμε την όποια ντροπή, την όποια δυσκολία, τις όποιες επιβαρυντικές πεποιθήσεις και αντιλήψεις γύρω από το σεξ. Εκείνη την ώρα, όντας προστατευμένοι και οχυρωμένοι πίσω από το πληκτρολόγιο, δεν έχουμε άγχος επίδοσης, ούτε αίσθημα αγωνίας ότι πρέπει να κάνουμε πραγματικότητα αυτά που γράφουμε. Ένα “safe space” για όλους τους συμμετέχοντες», υπογραμμίζει η κ. Κρέμερ.
Ο Ίωνας τελικά συναντήθηκε με το φάντασμά του αρκετό καιρό μετά. Ήταν ακόμα κολλημένος παρά ή μάλλον εξαιτίας του πόσο μη διαθέσιμο ήταν το φάντασμα. Αυτό είναι ένα όριο που χάνεται στον έρωτα ή σε ό,τι βαφτίζουμε έτσι, με ένα username και δυο swipe. «Eννοείται πως η συμπεριφορά αυτή σημαίνει κι άλλα πράγματα για τον χαρακτήρα και τον τρόπο που συνδεόταν με ανθρώπους, και όχι δεν έχουμε καμία δουλειά να προσπαθήσουμε να την αποκρυπτογραφήσουμε, γιατί συνειδητοποίησα τότε- ή μάλλον τώρα που το ξανασκέφτομαι, κάτι: Πως σε τέτοιες περιπτώσεις δεν χρειάζονται μεγάλες εξηγήσεις, ούτε αυτοσχέδιες διαγνώσεις με αγχώδεις και ναρκισσιστικές διαταραχές, παρά η συνειδητοποίηση πως ο άλλος είναι ίσως λιγάκι μαλάκας- ή έστω αν παραμείνουμε ρομαντικοί, πως απλά δεν μας θέλει όσο εμείς», καταλήγει σήμερα.
Το ρομαντικό ενδιαφέρον, αυτή η σπίθα, το παιχνίδι του ποιος θα στείλει πρώτος σήμερα, η καύλα του sexting, καλώς ή κακώς έχουν ημερομηνία λήξης. Το game διαρκεί μήνες. Και μετά; Μετά θυμόμαστε πως έχουμε και εμείς μερίδιο ευθύνης. Κάποιες φορές το reminder έρχεται λόγω πλήξης, ίσως με λίγο αυτομαστίγωμα ή μια ανυπομονησία για τη στιγμή που θα μπορέσουμε να αφηγηθούμε αυτό στο story παριστάνοντας τους γκουρού του dating σε κάποιο εντελώς μεθυσμένο τραπέζι. Αυτή η εγωιστική χαρά του να λαμβάνεις μήνυμα από εκείνον που αρνείσαι να αντιληφθείς πως από το πρώτο swipe ως και το τελευταίο “διαβάστηκε” δεν μετατράπηκε ποτέ σε κάτι παραπάνω από ένα avatar, λίγο sex talk, μερικά nudes και πολλά μοιράσματα με αυτή τη δειλή άνεση της έλλειψης οπτικής επαφής και ουσιαστικού διακυβεύματος.
«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αν μπαίνουμε σε αυτή την συνθήκη του sexting και γενικότερα της online επικοινωνίας με έναν άνθρωπο που παρουσιάζει σθεναρές αντιστάσεις στο να μας συναντήσει offline, ενώ το ζητάμε και δείχνουμε πόσο θα μας ευχαριστούσε, τότε έχουμε κι εμείς ευθύνη που δε διακόπτουμε αυτή την επαφή», τονίζει η Ίρις Κρέμερ. «Οι γνωριμίες μπορούν να ξεκινήσουν από on line μέσα, όμως σύντομα πρέπει να περάσουν στο επόμενο στάδιο της σχέσης στον off line κόσμο ώστε να αναπτυχθεί δεσμός και σύνδεση».