Γιώργος Τσαγκόζης
Η συζήτηση γύρω από τα αλλαντικά και το αν μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την υγεία δεν είναι καινούρια. Ξεκίνησε δυναμικά το 2015, όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η υπηρεσία του για τον καρκίνο, η International Agency for Research on Cancer (IARC), ανακοίνωσαν ότι τα επεξεργασμένα κρέατα ταξινομούνται ως «καρκινογόνα για τον άνθρωπο».
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τρόφιμα όπως:
μπέικον,
λουκάνικα,
σαλάμια,
ζαμπόν,
hot dog
και γενικά κρέατα που έχουν υποστεί επεξεργασία μέσω καπνίσματος, αλατίσματος ή συντήρησης.
Η τότε αξιολόγηση βασίστηκε σε εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες και κατέληξε ότι η συχνή κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος συνδέεται κυρίως με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Οι ειδικοί του ΠΟΥ ανέφεραν πως καθημερινή κατανάλωση περίπου 50 γραμμαρίων επεξεργασμένου κρέατος συνδέεται με αύξηση περίπου 18% στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του εντέρου.
Η είδηση είχε προκαλέσει τότε τεράστια συζήτηση διεθνώς, κυρίως επειδή τα αλλαντικά μπήκαν στην ίδια κατηγορία καρκινογόνων ουσιών με το τσιγάρο και τον αμίαντο. Ωστόσο, ο ΠΟΥ είχε ξεκαθαρίσει ότι αυτό δεν σημαίνει πως είναι εξίσου επικίνδυνα, αλλά ότι υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά στοιχεία ότι μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο.
Δέκα χρόνια μετά, οι νεότερες έρευνες συνεχίζουν να δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.
Μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε το 2025 κατέγραψε ότι η υψηλή κατανάλωση επεξεργασμένου και κόκκινου κρέατος σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος και του ορθού εντέρου. Οι ερευνητές μάλιστα εντόπισαν αύξηση κινδύνου που κυμαίνεται περίπου από 13% έως 22%, ανάλογα με το είδος του κρέατος και τη μορφή καρκίνου.
Άλλη μεγάλη έρευνα του 2025 στο περιοδικό Nature Communications κατέληξε ότι το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας συνδέεται θετικά με τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, ενώ παράλληλα διατροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, φρούτα και γαλακτοκομικά φαίνεται να έχουν προστατευτική δράση.
Οι επιστήμονες τονίζουν πάντως ότι δεν σημαίνει πως όποιος φάει περιστασιακά ένα τοστ με ζαμπόν ή λίγα λουκάνικα θα εμφανίσει καρκίνο. Ο κίνδυνος σχετίζεται κυρίως με τη συχνή και μακροχρόνια κατανάλωση, καθώς και με τον συνολικό τρόπο ζωής, το κάπνισμα, την παχυσαρκία και τη φυσική δραστηριότητα.
Η γενική σύσταση των ειδικών παραμένει η ίδια: μέτρο στην κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος και πιο ισορροπημένη διατροφή με περισσότερα λαχανικά, όσπρια και τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες.
