Μικροπράγματα
του Σωτήρη Ι. Στυλιανού
Στα χρόνια της Μεταπολίτευσης στην Ελλάδα συνέβη σε δύο κλασικές περιπτώσεις αυτό που περιγράφει ο τίτλος μου. Την πρώτη φορά που χρειάστηκε να γίνει ήτανε το 1981 και λίγο μετέπειτα, επί πρώτης πρωθυπουργίας του Ανδρέα Παπανδρέου που σε έναν ανασχηματισμό αποφάσισε να κρατήσει ο ίδιος και το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. Η δεύτερη περίπτωση συνέβη ένα χρόνο περίπου πριν γίνουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα το 2004, όταν ο Κώστας Καραμανλής, ενώ ήταν πρωθυπουργός, πήρε για λίγους μήνες το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Γιατί άραγε γίνεται αυτό; Γνωρίζουμε από το Σύνταγμα και από το συγκεκριμένο άρθρο ότι υπάρχει διαχωρισμός σε τρείς βασικές εξουσίες. Ο συνταγματικός νομοθέτης όρισε ότι την εκτελεστική εξουσία την ασκεί η κυβέρνηση. Στην ουσία ο πρωθυπουργός είναι ο πρώτος από τους υπουργούς του, αυτός που προΐσταται όλων των υπουργών. Έτσι λοιπόν, εάν το κρίνει αναγκαίο, επιτρέπεται να οριστεί και υπουργός.
Ουσιαστικά ο κάθε πρωθυπουργός είναι ο Πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου που διευθύνει την όλη συζήτηση και τις ψηφοφορίες μεταξύ των μελών της κυβέρνησης.
Στον πρόλογό μου ανέφερα δύο περιπτώσεις όπου πρωθυπουργοί κράτησαν και υπουργικό θώκο. Για την ιστορία, θα προσπαθήσω εν συντομία να περιγράψω τους λόγους.
Το 1981 κέρδισε για πρώτη φορά τις εκλογές ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος άρχισε να εφαρμόζει κάποιες μεγάλες αλλαγές που η κοινωνία δεν ήταν έτοιμη να τις δεχτεί. Έτσι λοιπόν έγινε μια κίνηση για να ρίξουν την κυβέρνηση, αλλά η προσπάθεια αυτή απέβη άκαρπη. Αναγκάστηκε ο πρωθυπουργός να κάνει ανασχηματισμό και να κρατήσει το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης επειδή πίστευε ότι υπήρχαν τότε μέσα στον στρατό τα λεγόμενα «σταγονίδια» χουντικών. Σχεδόν αμέσως πήρε σωστές αποφάσεις και πέτυχε ώστε πολλοί στρατιωτικοί να αποστρατευτούν.
Η δεύτερη περίπτωση ήταν του Κώστα Καραμανλή που έγινε υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού λίγο πριν αρχίσουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες το 2004 στην Αθήνα, μάλλον επειδή ήθελε να παρακολουθεί από κοντά ο ίδιος προσωπικά όλες τις εξελίξεις και τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν τότε. Αμέσως όταν ολοκληρώθηκε αυτό το παγκόσμιο αθλητικό γεγονός, διέκοψε από τον δεσμό και την υπηρεσία του υπουργείου και παρέμεινε μόνον ως πρωθυπουργός.
Αυτές οι δύο περιπτώσεις συνέβησαν στην μεταπολιτευτική πολιτική ιστορία του τόπου, όταν χρειάστηκε αυτοί οι δύο πρωθυπουργοί από διαφορετικά πολιτικά κόμματα, ύστερα από ανασχηματισμό της κυβέρνησης, να γίνουν οι ίδιοι και υπουργοί.